ରାମ ଶାସ୍ତ୍ରର ଏହି ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ଗଳ୍ପ ରୂପେ ଓଡ଼ିଆରେ ଏଭଳି କୁହାଯାଏ: ରାମଚନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଗୁଣ ଓ କୌଶଳରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ। ସେ ସଦା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସଜ୍ଜନମାନେଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ଯଥାଯଥ ଅଧିକାର ବଣ୍ଟନ ଓ ଶିକ୍ଷା ଦେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେ ଧନ ଉପାର୍ଜନ ଓ ବ୍ୟୟର ଉପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ସେ ଶସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଶାଖାରେ ନିପୁଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମିଶ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ। ଧନ ଓ ଧର୍ମକୁ ଧାରଣ କରି ସେ ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଅନ୍ୱେଷଣ କରନ୍ତି, କେବେ ଅଳସ ନୁହଁନ୍ତି। ବ୍ୟବହାରିକ କଳା ଓ ଚାତୁରୀର ବିଭିନ୍ନ ଶାଖା ସେ ଜାଣନ୍ତି, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ା ପାଳନ ଓ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ ଦକ୍ଷ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମ, ବିଶ୍ୱରେ ଏକ ମହାରଥୀ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଆକ୍ରମଣ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସେନା ବିନ୍ୟାସରେ ସେ ପାରଙ୍ଗତ। ଯୁଦ୍ଧରେ ସେ ଅପରାଜେୟ, କ୍ରୁଧ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ହରାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ ଇର୍ଷ୍ୟା ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଅଭିମାନ ଓ ଦ୍ୱେଷ ତାଙ୍କୁ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ। ସେ କୌଣସି ଜୀବର ନିନ୍ଦାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ସମୟ ତାଙ୍କୁ ବଶୀଭୂତ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁଣ ଥିବା ରାଜପୁତ୍ର ରାମ, ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର। ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର କ୍ଷମା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି, ଭୂମି ପରି ସହିଷ୍ଣୁ; ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ, ବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଓ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ, ରାମ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେଖାଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ପ୍ରତାପ ଏପରି ଅପରାଜେୟ ଯେ, ଭୂମି ନିଜେ ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଅଭିଲାଷ କରିଥିଲା। ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣ ଦେଖି ରାଜା ଦଶରଥ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବିଗଲେ। ବୟସ୍କ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ, ସେ ଭାବିଲେ—"ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନ୍ତ, ସେଉଁଠି ରାମ କେମିତି ରାଜ୍ୟାଭିଷିକ୍ତ ହେବେ?" ତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନେହ ସଦା ଘୁରୁଥିଲା—"ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ କେବେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ଦେଖିପାରିବି?" କାରଣ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ମଙ୍ଗଳ ଚାହାନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି; ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୋ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରେମ କରନ୍ତି, ବର୍ଷା ଦେଇଥିବା ମେଘ ପରି। ବଳରେ ସେ ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି ସମାନ, ଧୃତିରେ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାଜା ସମାନ, ଗୁଣରେ ମୋଠାରୁ ଅଧିକ। ଏହି ବୟସ୍ରେ ଯଦି ମୁଁ ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶାସନ କରୁଥିବା ଦେଖିପାରିବି, ତେବେ ମୋର ଜୀବନ ସଫଳ ହେବ। ଏପରି ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅପରିମିତ ଗୁଣ ତାଙ୍କରେ ଥିଲା, ଯାହା ଅନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ଦେଖି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ସହ ଆଲୋଚନା କରି, ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ସେ ସମୟରେ ଦଶରଥ ରାଜା ଦେଖିଲେ ଯେ, ଆକାଶ, ବାୟୁ ଓ ପୃଥିବୀରେ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି, ଏବଂ ନିଜ ଦେହରେ ବୟସ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ବୁଝିଲେ ଯେ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ମୁଖ ଭଳି ମୁହଁ ଥିବା ମହାତ୍ମା ରାମ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ। ସେ ନିଜ ଓ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଉଚିତ ସମୟରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାବେ, ଦ୍ରୁତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ନଗର ଓ ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ସେ ଗରିମାମୟ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଚିତ ସମ୍ମାନ ଓ ଉପହାର ଦେଇ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି। ତେବେ ରାଜା ତାଙ୍କ ତ୍ୱରାଉ ଦ୍ୱାରା କେକୟ ଓ ଜନକଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ପରେ ଶୁଣିବେ। ରାଜା ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରେ, ଅନ୍ୟ ଖ୍ୟାତିସମ୍ପନ୍ନ ରାଜାମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବିଭିନ୍ନ ଆସନ ବଣ୍ଟନ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବସିଲେ। ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ମାନ୍ୟ ଓ ଶିସ୍ଟ ରାଜା, ନଗର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଦଶରଥ ରାଜା ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ସମସ୍ତ ସଭ୍ୟଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ଉପକାରକ ଓ ଉତ୍ତମ ଶବ୍ଦରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଭାବନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ରାଜସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗମ୍ଭୀରତାରେ ଉତ୍ସର୍ଗିତ ହେଉଥିଲା। ସେ କହିଲେ, "ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଜାଣ, ମୋର ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜ୍ୟକୁ ମୋର ପୂର୍ବଜମାନେ ପୁତ୍ର ସମାନ ଭାବେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ରାଜାମାନେ ଯେପରି ଭଲ ଶାସନ କରିଛନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉତ୍ତମ ଲାଭ ଓ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବାକୁ ଚାହେଁ। ମୋ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେପରି ଧାରା ରଖିଥିଲେ, ମୁଁ ସେହିପରି ସଦା ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିଛି, ଅବିରତ ଜାଗ୍ରତ ଓ ନିଦ୍ରାହୀନ ରହିଛି। ସମଗ୍ର ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ଚେଷ୍ଟା କରି, ଏବେ ମୁଁ ଶୁଭ୍ର ଛତ୍ର ଛାୟାରେ ବୃଦ୍ଧ ହୋଇଛି। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କାଟି, ଏବେ ଏହି ଦେହ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଛି, ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ ଚାହେଁ। ଧର୍ମର ଭାର ବହିବାରୁ ଏବେ ଥକିଯାଇଛି, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ନୁହଁଲେ ଏହା ଦୁର୍ଲଭ। ତେଣୁ ମୁଁ ଚାହେଁ, ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି, ବିଶ୍ରାମ ନିଅଁ। ମୋ ପୁତ୍ର ମୋଠାରୁ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାମ, ବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ। ସେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ସହ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଯୁକ୍ତ, ଧର୍ମର ପ୍ରଥମ ପାଳକ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ଆସନ୍ତା କାଲି ସକାଳେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ଭାବେ ଅଭିଷେକ କରିବି। ସେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ, ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚିତ ସ୍ୱାମୀ; ତାଙ୍କ ଶାସନରେ ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଭାବେ ରକ୍ଷିତ ହେବ। ଏହି ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ କରି, ମୋ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇ, ନିଜେ ଶ୍ରମମୁକ୍ତ ହେଇଯିବି।