ଏହି ଚମତ୍କାର ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ ରାମ। ସେ କେବଳ ଏକ ଉପକାର କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଉଥିଲେ, ନିଜ ଉପରେ ବିଚାର କରି ଅନେକ ଅପରାଧକୁ ମନେ ରଖିନଥିଲେ। ସେ ସର୍ବଦା ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୟସରେ ବୃଦ୍ଧ, ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟରୁ ମହାନ ବୃଦ୍ଧ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ। ରାମ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମିଠା ଭାଷୀ, ସେ ସବୁବେଳେ ପ୍ରଥମେ କଥା କହୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭାଷା ମଧୁର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉନଥିଲେ। ସେ କେବେ ଅସତ୍ୟ କଥା କହୁନଥିଲେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ, ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ ଓ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିଲେ। ଦୟାଳୁ, କ୍ରୋଧର ନିୟନ୍ତା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରୁଥିଲେ, ଧର୍ମରେ ଜ୍ଞାନୀ, ସର୍ବଦା ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଓ ପବିତ୍ର ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ନିଜ ବଂଶକୁ ଯଥାଯଥି ଅନୁସାରି, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ଦେଉଥିଲେ ଓ ତାହାର ସ୍ବର୍ଗୀୟ ଫଳକୁ ଅତି ଆଦର ଦେଉଥିଲେ। ଅସୁଭ କଥାରେ ରାମର ଆନନ୍ଦ ନଥିଲା, ଅସମ୍ବିଦ୍ଧ କଥା ଉପଭୋଗ କରୁନଥିଲେ; ସେ ବିଚାରପୂର୍ବକ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ଭାବରେ କଥା କହୁଥିଲେ, ଭାଷାର ନିପୁଣ ମାନ୍ୟରେ। ସେ ସ୍ବସ୍ଥ, ଯୁବକ, ମଧୁରଭାଷୀ, ଦେଖିବାରେ ସୁନ୍ଦର, ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ଜାଣିଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ରାମକୁ ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ଗଣନା କରୁଥିଲେ। ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ଏହି ରାଜକୁମାର ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ବାୟୁ ବିନା ଯିପରି ଅନୁଭବ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଓ ବ୍ରତରେ ନିପୁଣ ହେବା ପରେ, ବେଦ ଓ ଶାଖା ଜାଣି, ଭାରତର ଭାଇ ରାମ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରିଥିଲେ। ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ଶିଳ୍ପାନ୍ବିତ, ଦୁଃଖିତ ନଥିଲେ, ସତ୍ୟବାଦୀ ଓ ନ୍ୟାୟପର, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ଥିଲେ। ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥର ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣି, ମତି ଓ ସ୍ମୃତିରେ ନିପୁଣ, ସେ ଲୋକାଚାର ଓ ଉଚିତ ଆଚରଣରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ଶାନ୍ତ, ଗମ୍ଭୀର, ରହସ୍ୟ ଆଲୋଚନାରେ ନିପୁଣ, ସହଚରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ, କ୍ରୋଧ ଓ ଆନନ୍ଦ ଉଚିତ ସମୟରେ ବ୍ୟୟ କରୁଥିଲେ, ନିୟମ ଓ ନିଗ୍ରହ ପାଇଁ ସମୟ ଜାଣିଥିଲେ। ଭକ୍ତିରେ ଦୃଢ, ଜ୍ଞାନରେ ଅଚଳ, ଅସତ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁନଥିଲେ, ଭାଷାରେ କ୍ଠୋର ନୁହେଁ, ଅକ୍ଷୟ ଶ୍ରମୀ, ଜାଗୃତ, ନିଜ ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଜାଣିଥିଲେ। ସେ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, କୃତଜ୍ଞ, ଲୋକଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ବୁଝିପାରିଥିଲେ; ନିୟମ ଓ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଦକ୍ଷ, ନ୍ୟାୟପର ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ସେ ଉତ୍ତମ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିବା, ସମର୍ଥନ ଓ ଶାସନରେ ନିପୁଣ, ଅର୍ଥ ଉପାୟ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ଉତ୍କ୍ରମ, ଶୁଭ ଲାଭ ପାଇଁ କ୍ଷଣବିଲମ୍ବ କରୁନଥିଲେ। ସେ ବ୍ୟବହାରିକ କଳା ଓ ଶିଳ୍ପର ବିଭାଗ ଜାଣିଥିଲେ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ତାଲିମ ଓ ପରିଚାଳନାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ। ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତରେ ମହାରଥୀ, ଆକ୍ରମଣ, ଯୁଦ୍ଧ କଳା ଓ ସେନା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିପୁଣ। ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଜୟ, କ୍ରୋଧିତ ଦେବ ଓ ଦାନବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିବେନି; ଇର୍ଷ୍ୟା ନାହିଁ, କ୍ରୋଧ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଅଭିମାନ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଅନ୍ତର ନାହିଁ। କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ଏହି ରାମକୁ ଅପମାନ କରିପାରିବେନି, ସେ କାଳର ଅଧୀନ ନୁହେଁ; ଏପରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ ରାଜପୁତ୍ର, ରାଜାଙ୍କର ପୁତ୍ର। ତିନି ଲୋକରେ ତାଙ୍କର କ୍ଷମା ଉପରେ ମହତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ, ପୃଥିବୀ ପରି ସମ; ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି, ଶକ୍ତିରେ ଶଚୀପତି ପରି। ଏପରି ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଓ ପିତାଙ୍କର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଗୁଣରେ ରାମ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଓ ପ୍ରତାପ ବିଶ୍ୱଜୟୀ ଥିଲା, ପୃଥିବୀ ନିଜ ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲା। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରର ଏପରି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁଣ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିଥିବା ଦଶରଥ ରାଜା ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ତଳିଗଲେ। ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନରେ ଦଶରଥ ଚିନ୍ତା କରିଲେ: "ମୁଁ ଯାଁଉଁଠାରେ ରାମ ରାଜା ହେବେ?" ତାଙ୍କର ଏହି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆଶା ହୃଦୟରେ ସର୍ବଦା ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ: "କେବେ ମୁଁ ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରକୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ହେଉଥିବା ଦେଖିବି?" କାରଣ ରାମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରଗତି ଚାହାନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି; ସେ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତି ମୁଁ ଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ବର୍ଷା ଦେଇଥିବା ମେଘ ପରି। ଶକ୍ତିରେ ଯମ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି, ଜ୍ଞାନରେ ବୃହସ୍ପତି, ଦୃଢତାରେ ପାହାଡ଼ ରାଜା ପରି, ଗୁଣରେ ମୁଁଠାରୁ ଅଧିକ। ଏହି ବୟସରେ ମୁଁ ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଶାସନ କରୁଥିବା ଦେଖିପାରିଲି ତ, ମୁଁ ସ୍ବର୍ଗ ପାଇଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରିବି। ଏପରି ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅପାର ଗୁଣ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଏହି ଜଗତରେ ଉତ୍କ୍ରମ; ଏପରି ଗୁଣ ଦେଖି ରାଜା ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ରାମଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ କରିବା ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ରାଜା ଆକାଶ, ଆବହୃତି ଓ ପୃଥିବୀରେ ଭୟଙ୍କର ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ, ନିଜ ଶରୀରରେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଦେଖିଲେ। ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ ମହାତ୍ମା ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ମୁଖ, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା, ଜଗତର ଲୋକମାନେ ପ୍ରିୟ ଅଟୁଟ ଭାବରେ। ନିଜ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଉଚିତ ସମୟରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଭକ୍ତି ଓ ଆସ୍ତାରେ ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ପୃଥିବୀର ମାଳିକ ଭିନ୍ନ ନଗର ଓ ଭିନ୍ନ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖମାନେ କୁ ଡାକିଲେ। ଶୋଭା ଓ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ ରାଜା ସମ୍ମାନ ଓ ଉପହାର ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ମାଲିକ ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିବା ପରି। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ, କେକୟ ଓ ଜନକ ରାଜାଙ୍କୁ ଡାକିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ପରେ ଏହି ଶୁଭ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିବେ। ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରିଥିବା ରାଜା ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ପରେ ଅନ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜାମାନେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଜା ଏହି ଅନେକ ଆସନ ବିଭାଗ କରିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଉଚିତ ଆଚରଣରେ ରାଜାଙ୍କୁ ମୁହଁମୁଁହି ଏକାଠି ବସିଲେ।