ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକାଠି ହେଇ ଏହି ଭୟ ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତିରେ ଭରି ଜଗତରେ ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିକଟେ ଗଲେ। ସେମାନେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭୟ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଏବଂ ଜଗତର ନାଶ ଆସୁଛି ବୋଲି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। “ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଶୁଣିବା କେବେ ହୋଇନାହିଁ, ହେ ବ୍ରହ୍ମା! ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭୟ ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତି, ଏବଂ ଜଗତର ନାଶ ଆସୁଛି,” ବୋଲି ସେମାନେ କହିଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଏହି ଆଶଙ୍କା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ଭୟତା ଦେଇଥାନ୍ତି, ମୂଲ କାରଣ ବୁଝାଇ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ସମସ୍ତେ ଦେବତାମାନେ ଶୁଣ, ଯେଉଁ ବାଣ ଶତୃଘ୍ନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଧରିଛନ୍ତି, ସେ ବାଣ ଲବଣାଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ। ଏହି ବାଣର ଶକ୍ତିରେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇପାରିଛୁ। ଏହା ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତା, ବିଶ୍ବକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଶାଶ୍ୱତ ବାଣ, ଶକ୍ତିରେ ଗଠିତ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଭୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ବିଶାଳ ବାଣ ବିଶ୍ୱକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୈଟଭ ଓ ମଧୁ ଦେମନ୍ମାନଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବାଣର ଖାସ ଗୁଣ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଣନ୍ତି; ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବାଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆକାର ଥିଲା। ଏବେ ତମେ ଲବଣାଙ୍କ ବଧ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ, ଯିଏ ରାମଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।” ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ଶତୃଘ୍ନ ଓ ଲବଣାଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ହାତରେ ଧରା ଦିବ୍ୟ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା କଳ୍ପାନ୍ତର ଅଗ୍ନି ପରି ଉପରକୁ ଉଠିଲା। ଆକାଶ ଆବୃତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ରଘୁବଂଶୀ ଶତୃଘ୍ନ ବିଶାଳ ସିଂହ ଦହାଡ ଦେଲେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଡାକରେ, ମହାତ୍ମା ଲବଣା ରୋଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତାପରେ, ଶତୃଘ୍ନ ତାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ କାନଠିକୁ ଟାଣି, ବିଶାଳ ବାଣ ଲବଣାଙ୍କ ଚଉଡ଼ା ଛାତିକୁ ଦିଗରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ବାଣ ଲବଣାଙ୍କ ଛାତିକୁ ଭେଦି, ଶୀଘ୍ର ତଳଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ତଳଭୂମିକୁ ପହଁଚି, ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିବା ଏହି ବାଣ ପୁନଃ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଫେରି ଆସିଲା। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ବାଣରେ ଆଘାତ ପାଇ, ଲବଣା—ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାତିରେ ଘୂରଣ କରୁଥିବା—ଉଡ଼ି ଗଡ଼ି ଯାଇଥିବା ପର୍ବତ ପରି ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲା। ଲବଣା ବଧ ହେବା ସମୟରେ, ତାଙ୍କ ବିଶାଳ ବଣ ଦେବତାମାନେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଧିନରେ ଚାଲିଗଲା। ଏକ ବାଣରେ ମହାବଳୀ ରଘୁନାୟକ ତିନି ଜଗତକୁ ବିଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଧରୀ ଏହି ବାଣରେ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥିଲେ, ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବତା, ଋଷି, ନାଗ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟବଶତ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜୟୀ ହେଲେ; ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର, ମାନେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ସର୍ପ ପରି।” ଏଠାରେ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଉନସଠି ଶର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଲବଣା ବଧ ହେବା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟବଶତ ତୁମେ ଜୟୀ ହେଲା, ଲବଣା ବଧ ହେଲା। ହେ ମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ବର ଚୟନ କର।” “ଆମେ ସମସ୍ତେ ବରଦାତା ଭାବେ ଏଠାକୁ ଆସିଛୁ, ତୁମର ଜୟ ପାଇଁ; ଆମର ଦର୍ଶନ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇନାହିଁ।” ଦେବତାମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶତୃଘ୍ନ, ଶିର ଉପରେ ହାତ ଯୋଡି, ନିୟମିତ ମନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜା ସହ କହିଲେ, “ଏହି ମଧୁ ନଗର ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଶୁଭ୍ର, ମଧୁର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ; ମୁଁ ଏହାର ଉତ୍ତମ ବସ୍ତି ଶୀଘ୍ର ପାଇଁ ଚାହେଁ—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଦିଅ।” ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ନଗର ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଭ୍ର ହେବ, ହେ ଶୁରସେନ!” ଏପରି କହି, ଦେବତାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶରୀରରେ ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଶତୃଘ୍ନ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ସଂଗଠିତ କରିଲେ। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି ସେନା ଶୀଘ୍ର ଆସିଲା; ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଶତୃଘ୍ନ ନଗର ବସ୍ତି ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ନଗର ଶୁଭ୍ର ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷରେ ଶୁରସେନମାନଙ୍କ ନିର୍ବିକ୍ଷେପ ଅଞ୍ଚଳ ହେଲା। କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଫସଲରେ ଭରିଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ସମୟରେ ବର୍ଷା ଦେଲେ; ଲୋକମାନେ ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଶୂର, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ରହିଲେ। ଏହି ନଗର ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯମୁନା ତୀରରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା, ଭବ୍ୟ ଘର, ବଜାର, ଚଉକ, ରାସ୍ତା ଏବଂ ଚାରି ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ; ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା। ଲବଣାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଯେତେ ଉତ୍ତମ ଥିଲା, ଶତୃଘ୍ନ ଏହାକୁ ଅଧିକ ଶୋଭାମୟ କରିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଲା। ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ୟାନ ଚାରିପାଖରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା; ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବୀୟ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ନଗର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଉପକରଣ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଉନ୍ନତ ନଗର ଦେଖି, ଶତୃଘ୍ନ, ଭାରତଙ୍କ ଭାଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମନରେ ଏକ ବିଚାର ଆସିଲା: “ମଧୁରା ନଗର ବସିଗଲା, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେଲା ପରେ ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପଦ ଦର୍ଶନ କରିବି।” ଏହି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ବିକ୍ଷେପ ନଗର ବସି, ରଘୁବଂଶର ଶୋଭାବଢ଼ାଇ, ରାମଙ୍କ ପଦ ଦେଖିବାକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏଠାରେ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ସତରି ଶର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ତାପରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଶତୃଘ୍ନ ଅଳ୍ପ ସେନା ଓ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଆୟୋଧ୍ୟା, ଯାହା ରାମଙ୍କ ଶାସନରେ ଥିଲା, ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।