ଏହିପରି ଭାବରେ, ଅପମାନଜନକ ଶାପକୁ ସହି ନେବା ପରେ, ଶତ୍ରୁସୂଦନ ରାଜା ପୁନର୍ବାର ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଆଉଥରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଲେ। ରାଘବ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞଶାଳା ବିଷୟରେ ପଚାରିଛ, ସେହି କଲ୍ମାଷପାଦଙ୍କର ଯଜ୍ଞଶାଳା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ସେହି ଭୟଙ୍କର ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତାଳପତ୍ରର ଝୋପଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ରୀମଦ୍ବାଲ୍ମୀକିୟ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତାଳପତ୍ର ଝୋପଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ସେଇ ରାତିରେ, ସୀତା ଦୁଇଜଣ ପୁଅଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ମୁନିଙ୍କ ଅପରିଣତ ପୁଅମାନେ ଖୁସିରେ ଭରି ଭାଗ୍ୟବାନ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ସୀତାଙ୍କ ଶୁଭ ଜନ୍ମବିଷୟକ ସମ୍ବାଦ ଦେଲେ। ତେବେ କହିଲେ, “ଧନ୍ୟ ରାମଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଦୁଇଜଣ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଶୁଭ ଘଟଣାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ନାଶକ ପୂଜା କରନ୍ତୁ।” ମୁନି ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ଏଠାକୁ ଆସି, ଯୁବ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦୁଇ ପୁଅକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ନାଶକ ପୂଜା କଲେ। ବାଲ୍ମୀକି ମୁନି କୁଶ ଘାସ ଏବଂ କିଛି ଲବା ନେଇ, ସେହି ପୂଜା କଲେ। ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଓ କୁଶ ଘାସ ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯିବାରୁ ବଡ଼ଠାରୁ ଏକଙ୍କୁ ‘କୁଶ’ ନାମ ଦିଆଗଲା। ଛୋଟଠାରୁ ଯିଏ ଲବା ସହିତ ପୂଜିତ ହେଲେ, ବୃଦ୍ଧା ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରି, ‘ଲବ’ ନାମ ଦେଲେ। ଏଭଳି, ସୀତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ‘କୁଶ’ ଏବଂ ‘ଲବ’ ନାମ ଦିଆଗଲା, ଏହି ନାମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ। ମୁନିଙ୍କ ହସ୍ତରୁ ସେମାନେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟନାଶକ ପୂଜା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହେଲେ। ବୃଦ୍ଧା ମହିଳାମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସୀତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଜନ୍ମ, ନାମକରଣ, ଏବଂ ଶୁଭ ଘଟଣା ସହ ରାମଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଥିଲା। ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଏହି ଖୁସିର ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ଝୋପଡ଼ିକୁ ଯାଇ ମାଆଁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭାଗ୍ୟବଶତଃ!” ଏଭଳି, ଖୁସିରେ ଭରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାବଣ ମାସର ବାର୍ଷିକ ରାତି ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ସର୍ଗ ହେଲା। ପ୍ରଭାତେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ନିଜ କ୍ରିୟାସମୂହ କରି, ମୁନିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ନମସ୍କାର କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେ ଯମୁନା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚି, ସପ୍ତ ରାତ୍ରି ଯାତ୍ରା କରି, ପବିତ୍ର ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ଭାର୍ଗବମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ତ ମୁନିଙ୍କ ସହ ରାଜା ଆନନ୍ଦମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଦିନ କାଟିଲେ। ସୁନ୍ଦର ସୁନା ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ରଘୁବଂଶୀ ଶୂରବୀର ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସେଇ ରାତି ବିଭିନ୍ନ କଥାରେ ଅତିବାହିତ କଲେ। ଏଠାରେ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଷଷ୍ଠିଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏହାପରେ, ରାତି ପଡ଼ିଲାପରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଲବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି କେତେ? ଏହି ଶୂଳର ଶକ୍ତି କେତେ? ଏହି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା କିଏ କିଏ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିନାଶ ପାଇଥିଲେ?” ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ତେଜମୟ, ରଘୁବଂଶୀଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶ ପ୍ରବର ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ଅସଂଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଘଟିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ବଳଶାଳୀ ଏବଂ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାନ୍ଧାତା ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଲୋକ ଅଜୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ମାନ୍ଧାତା ଦେବଲୋକ ଅଜୟ କରିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ମହାତ୍ମା ଦେବଗଣ ଭୟଭିତ ହେଲେ। ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜା ଏକ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସିଂହାସନ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଅଂଶ ଆପଣ ନେବେ। ତାଙ୍କ ଏହି ଅଭିଲାଷା ଜାଣି, ଦେବେଶ୍ୱର ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କୌଶଳପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା। ପୃଥିବୀକୁ ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଚାହୁଁଛ?” ଇନ୍ଦ୍ର ଆଉ କହିଲେ, “ଯଦି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ତୁମ ଅଧୀନ ଅଛି, ତେବେ ତୁମ ସେନା, ଦାସ, ରଥ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହ ଏଠି ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିପାରିବେ।” ତାହାର ଉତ୍ତରରେ ମାନ୍ଧାତା ପଚାରିଲେ, “ହେ ଶକ୍ର, ପୃଥିବୀରେ କେଉଁଠି ମୋର ଅଧିକାର ବାଧା ପାଉଛି?” ତେବେ ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ମଧୁବନରେ ମଧୁଙ୍କ ପୁଅ ଲବଣ ନାମକ ଏକ ଦାନବ ଅଛି, ସେ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ମାନିନାହିଁ, ହେ ନିର୍ମଳ ଆତ୍ମା।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି କଠିନ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଲଜ୍ଜାବୋଧ ନେଇ, ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଅପମାନ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ସେନା, ଦାସ ଏବଂ ରଥ ସହ ମଧୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିବାକୁ ଯାଇଲେ। ଲବଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅଭିଲାଷା କରି, ରାଜା ତାଙ୍କ ଦୂତକୁ ଲବଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ଦୂତ ଯାଇ ମଧୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଅନେକ କଠିନ କଥା କହିଲେ; ସେହି କଥା ଶୁଣି, ଦାନବ ଦୂତକୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଦେଲେ।