ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଏବଂ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୋ ପାଇଁ ଅନ୍ୟାୟକୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତୁ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଆପଣ।" ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ରାମ ଖୁସି ହେଇ, ଭରତ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, "ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମଗ୍ରୀ ଆଣ; ଆଜି ମୁଁ ଏହି ରଘୁବଂଶଜ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରିବି। ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ପୂରୋହିତ, ନାଗରିକ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ପୁରୋହିତମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଆଣ।" ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶୂରବୀରମାନେ ତାହାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ପୂରୋହିତଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ରାଜାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ମହାତ୍ମା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଉତ୍ସବ ରଘୁବଂଶୀ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଗରକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲା। ଅଭିଷିକ୍ତ ହେବା ପରେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଲେ; ଯେପରି ସ୍କନ୍ଦ ମାରୁତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ, ସେପରି ସେ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ହେଲେ। ଯେତେବେଳେ ନିର୍ମଳ କାର୍ଯ୍ୟର ମାଲିକ ରାମ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ, ନାଗରିକ ଓ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ କୈକେୟୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜମହିଳାମାନେ ରାଜମହଳରେ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଯମୁନା କୂଳରେ ବସୁଥିବା ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ଲବଣ ବଧ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଅଭିଷେକରେ ଖୁସି ହେଲେ। ତା’ପରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରି, ରାଘବ ତାଙ୍କୁ ଆଞ୍ଚଳରେ ବସାଇ ସ୍ନିଗ୍ଧ କଥା କହି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦେଲେ, “ତୁମର ଏହି ବାଣ ଅପ୍ରତିହତ, ଦିବ୍ୟ ଓ ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟୀ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ, ହେ ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ଲବଣକୁ ବଧ କରିବ। ଏହି ବାଣ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବେଳେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବାଣକୁ ସେଇ ଦେବତା ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଆତ୍ମଜୟୀ, ଦେବ ଓ ଦାନବ କେହି ଦେଖିପାରିନଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିଲେ। ହେ ଶୂର, ଯେଉଁ ଦେବତା କ୍ରୋଧାବେଶରେ ମଧୁ ଓ କୈଟଭଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ, ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିଥିଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ନିହତ ହେଲେ। ଏହି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେ କୈଟଭ ଓ ମଧୁକୁ ହତ କରି, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ପୁନି ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ହେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଏହି ବାଣକୁ ମୁଁ ରାବଣ ବିନାଶ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହାର କରିନଥିଲି, କାରଣ ତେଣୁ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଇଯାଇପାରିଥାନ୍ତା। ଏବଂ ମଧୁଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁବିନାଶ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ତ୍ରିଶୂଳ। ସେ ଏହାକୁ ନିଜ ଗୃହରେ ରଖି, ପୁନଃପୁନଃ ପୂଜିତ ହୁଏ; ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ବ୍ୟାପି, ସେ ଉଚ୍ଚତମ ଉପଭୋଗ ଲାଭ କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧପିଛା କରି, ସେଉଁଠି ଏହି ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ଦାନବକୁ ଭସ୍ମ କରିଦିଏ। ତେଣୁ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇନଥିବା ବେଳେ, ସେହି ଗ୍ରହଦ୍ୱାରରେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ଦଢ଼ିଅ। ଏବଂ ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚାଲେଞ୍ଜ କର; ତାହାହେଲେ, ହେ ମହାବାହୁ, ତୁମେ ସେଇ ଦାନବକୁ ବଧ କରିପାରିବ। ଅନ୍ୟଥା କିଛି କଲେ ସେ ଅଜୟ ହୋଇଯିବ; କିନ୍ତୁ ଏପରି କଲେ ତାହାର ନାଶ ହେବ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି, ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ ରୋକିବା ଉପାୟ ବି କୁହିଲି; କାରଣ ଶିତିକଣ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅଟୁଟ। ଏଭଳି ମହାନ୍ତି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏଠାରେ ତିରାସିତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପୂଜ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ମହାନ୍ୟୟ ରାମାୟଣର ଅଂଶ। ଏପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ଏପରି କହି ଏବଂ ପୁନିପୁନି ପ୍ରଶଂସା କରି, ରଘୁବଂଶୀ ଆଉ ଏକ କଥା କହିଲେ: "ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଚାରି ହଜାର ଘୋଡ଼ା, ଦୁଇ ହଜାର ରଥ ଓ ଏକ ଶତ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ତୁମ ପାଇଁ। ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବଜାରମାନେ, ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ, ନଟ ଓ ନର୍ତ୍ତକ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କ ପଛରେ ଯାଉ। ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ଲକ୍ଷ ସୁନା ନିଅ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ ଓ ଯାନ ନେଇ ଯାଅ। ଏବଂ, ହେ ଶୂର, ଉତ୍ତମ ସେନା, ଖୁସି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ନମ୍ର ହୋଇ ନଗରକୁ ସମ୍ପ୍ରସନ୍ନ କର, ଭଲ କଥା ଓ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା। ଏଠାରେ, ଧନ, ଭାର୍ଯ୍ୟା କିମ୍ବା ଆତ୍ମୀୟ କିଛି ରହିନଥାଏ; ଯେଉଁଠି ତୁମେ ରହ, ମାତ୍ର ଭଲ ଚାକରମାନେ ରହିଥାନ୍ତି। ତାପରେ ଖୁସି ଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଡ଼ ସେନାକୁ ପଠାଇ, ତୁମେ ଏକା ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରି ମଧୁବନକୁ ଯାଅ। ଯେପରି କେହି ତୁମ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଜାଣିପାରିବ ନାହିଁ, ସେପରି ମଧୁପୁତ୍ର ଲବଣ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ କରିନ ଦେଅ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଯେଉଁଠି ଯିଏ ଯାଏ, ନିଶ୍ଚିତ ଲବଣ ତା’କୁ ହତ କରିଦେଏ। ଯେତେବେଳେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷ ହୋଇ ବର୍ଷା ଆସିଯିବ, ସେତେବେଳେ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଲବଣକୁ ତୁମେ ବଧ କରିବା ଉଚିତ। ତୁମ ସେନାମାନେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଗରେ ରଖି, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଶେଷରେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀ ଟପିବା ପାଇଁ ଯାଉ। ତୁମ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ନଦୀ କୂଳରେ ସଚେତନ ରଖ, ଏବଂ ତୁମେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଧନୁଷ ସହିତ ଆଗକୁ ଯାଅ। ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲେ, "ତୁମେ ଯେଉଁଠି ରହିବ, ଶାନ୍ତିରେ ରୁହ; କେହି ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବ କରିବ ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ବଡ଼ ସେନାକୁ ପଠାଇ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।