ଏହିପରି ଘଟଣାରେ, ଶ୍ରୀରାମ ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କର ବିଷାଦଗ୍ରସ୍ତ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ରାଘବବଂଶର ଶୋଭା ଶ୍ରୀରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ଏବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି, ଏହି ଚାରି ଦଳର ସେନାକୁ ଆପଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଆମେ ଏବେ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ନେଇଯିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ୍।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାଘବଙ୍କୁ ଦୁଇହାତେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ରାମ ଯେଉଁଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ ବୋଲି ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ହେଲା, ଏବଂ ମନେ ହେଲା ଯେ ପୁତ୍ର ଓ ସେ ନବଜନ୍ମ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ସେ ସେନାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଆଦେଶ ଦେଲେ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ଅୟୋଧ୍ୟା ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଧ୍ୱଜପତାକା ଓ ଚିତ୍ରିତ ପତାକାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ନଗର ଢୋଲ ଓ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନିରେ ମୁଖରିତ ହେଉଥିଲା । ରାଜପଥ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଦେଇ ଝାଡ଼ା ହୋଇଥିଲା, ଫୁଲର ଗୁଛିରେ ଛାଡ଼ିଥିଲା, ଏବଂ ନଗରବାସୀମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ହାତରେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରେ ଅଭିବାଦନ କଲେ । ରାଜା ମହାନ ଭିଡ଼ ଓ ଅଳଙ୍କୃତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେଠାରେ ନାଗରିକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶହରବାସୀ ଦୂରରୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ମହାନ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ହିମାବତ ପର୍ବତ ପରି ଶୋଭାମୟ ଥିଲା । ଘରେ ତାଙ୍କ ଜନମାନେ ସହିତ ରାଜା ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା, ଓ ଶୁଭ୍ର କମର ବିଶିଷ୍ଟ କୈକେୟୀ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ରାଜପତ୍ନୀମାନେ ବଧୁମାନେଙ୍କ ଅଭିବାଦନ ଓ ସ୍ୱାଗତରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଶୁଭ୍ରଭାଗ୍ୟବତୀ ସୀତା ଓ ମହାନ୍ୟସୀ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ରାଜପତ୍ନୀମାନେ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଓ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଦେଉଳରେ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ରାଜପୁତ୍ର ଆଦରଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ । ସମସ୍ତ ମହିଳାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ, ପତିମାନେ ସହିତ ଗୁପ୍ତ ଖୁସିରେ ଲୀନ ହେଲେ, ବିବାହ ସଫଳ କରି, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଧନ ଓ ମିତ୍ର ଉପରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ । ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ପିତାଙ୍କ ସେବା କରିଥିଲେ; ଏହିପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭରତଙ୍କୁ ରାଘବ କହିଲେ, “ଏହିଠାରେ ରହୁଥିବା କେକୟ ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତୁମ ପ୍ରିୟ ମାମା, ବୀର ଯୁଧାଜିତ ତୁମକୁ ନେବାପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି।” ଦଶରଥଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୈକେୟୀନନ୍ଦନ ଭରତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହ ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥୁତ ହେଲେ, ପିତା ଓ ରାମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ । ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସହ ଭରତ ତାଙ୍କ ମାତାମାନେଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଯୁଧାଜିତ ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଦେଖି ଅତିଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ । ଏଭଳି ଭରତ ତାଙ୍କ ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପିତା ଖୁସି ହେଲେ; ଭରତ ବିଦାୟ ନେବା ପରେ ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରହିଲେ । ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେବତା ସମାନ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ; ସେମାନେ ପିତାଙ୍କ ଆଦେଶକୁ ଶିରୋଧାର୍ଯ୍ୟ କରି, ନଗରବାସୀମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପକୃତି ଓ ପ୍ରୀତିର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ; ମାତାମାନେଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଅତି ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମରେ ଚାଲିଥିଲେ । ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଗୁରୁମାନେଙ୍କ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରୁଥିଲେ; ଏଭଳି ଦଶରଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ନଗରବାସୀମାନେ ଖୁସି ହେଲେ । ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରବାସୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସତ୍ୟ ଓ ପ୍ରତାପରେ ଅବିଚଳ ଥିବା ରାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧର୍ମିକ ହେଲେ, ନିଜ ଜନ୍ମର ମୂଳ କାରଣ ବ୍ରହ୍ମା ପରି; ସୀତା ସହ ବହୁ ବର୍ଷ ଆନନ୍ଦରେ କାଟିଲେ । ସେ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଏବଂ ମନ ସବୁବେଳେ ସୀତାରେ ଅବସ୍ଥିତ; ସୀତା ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନିର୍ବାଚିତ । ସୀତାଙ୍କ ଗୁଣ ଓ ରୂପରେ ପ୍ରେମ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିଲା; ସୀତାଙ୍କ ମନରେ ତାଙ୍କର ପତି ଦୁଇଗୁଣ ସ୍ଥାନ ଦାଖଲ କଲେ । ମନର ଗୁପ୍ତ କଥା ମନକୁ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରେ; ରାମଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶେଷତଃ ମୈଥିଳୀ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତା, ଦେବତାଙ୍କ ସମ ରୂପ ଓ ଶ୍ରୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ରୂପ ହେବାରୁ ତାଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା । ଏହି ଗୁଣବତୀ ରାଜକୁମାରୀ ସହ ରାଜର୍ଷିପୁତ୍ର ରାମ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏବଂ ବିଶ୍ରୁତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ଶ୍ରୀରେ ଦେବତାଙ୍କ ଅଧିପତି ବିଷ୍ଣୁ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହେଲେ । ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ କାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ତାଁହାଁଠାରେ ଭରତ ତାଙ୍କ ଭାଇ ସହ ତାଙ୍କ ମାମା ଅଶ୍ୱପତିଙ୍କ ପାଖରେ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ପାଇ ରହିଲେ, ପୁତ୍ରସମ୍ ମମତା ଭାଗ୍ୟ ଉପଭୋଗ କଲେ । ସେଠାରେ ଦୁଇ ଭାଇ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ; ତଥାପି ଶୂରବୀର ଭାଇମାନେ ବୃଦ୍ଧ ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ । ଏଉଁପରି ଦଶରଥ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ତାଙ୍କର ସମସ୍ତେ ପୁତ୍ର ଚାରିଜଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଚାରିଟି ହସ୍ତ ପ୍ରକାର ଉପଜିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ପରି ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହିପରି, ଦେବତାମାନେ ରାବଣ ବିନାଶ ପାଇଁ ଅଭିଲାଷା କରିଥିବା ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ମାନବ ଲୋକରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । କୌଶଲ୍ୟା ଅସୀମ୍ ପ୍ରଭା ଯୁକ୍ତ ସେଇ ପୁତ୍ର ସହ ଅଦିତି ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ଯେପରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ, ସେଭଳି ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସହ ଶୋଭା ପାଇଥିଲେ । ରାମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ବଳ, ଲଜ୍ଜାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଅପରିମିତ ଗୁଣରେ ଦଶରଥଙ୍କ ଗୁଣକୁ ସମାନ କରୁଥିଲେ । ସେ ସବୁବେଳେ ସ୍ଥିରମନ, ମୃଦୁ ଭାଷୀ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କୁହିଲେ ମଧ୍ୟ କଦାଚିତ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରୁନଥିଲେ ।