ଧର୍ମର ଜ୍ଞାତା ଶ୍ରୀରାମ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକୁ ଶୁଣି ବୋଲିଲେ, “ଭାର୍ଗବଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଉ।” ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇଁ ଦ୍ୱାରପାଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହାତ ଯୋଡି ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଅତିଥି ତପସ୍ୱୀମାନେକୁ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ। ରାଜମହଳକୁ ଏକ ଶତାଧିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ୱୀମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଥିଲେ। ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନଘାଟରୁ ଆଣିଥିବା ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳସ ଓ ଫଳ ଓ ମୂଳ ନେଇ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ବହୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଇ ଆସିଲେ। ରାମ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ପବିତ୍ର ପାଣି ଓ ଫଳ ଗୁଡିକୁ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରାକ୍ରମୀ ରାମ ଏହି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେକୁ କହିଲେ, “ଏଠି ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ରହିଛି—ଅପନେ ଚାରିଥିବା ଭାବରେ ବସନ୍ତୁ।” ରାମଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ମହାତ୍ମା ଋଷିମାନେ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ‘ବୃସୀ’ ଉପରେ ବସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ବସିଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାଘବ ହାତ ଯୋଡି ନିଜକୁ ସଂଯମ ରଖି କହିଲେ, “ଆପଣମାନେ କି ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି? ମୁଁ କଣ କରିବି? ଆପଣମାନେ ଆମେ ଯାହା ଆଦେଶ କରିବେ, ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା କରିବି, ଆପଣମାନେ ଯାହା ଚାହିଁଲେ ମୁଁ ପୂରଣ କରିବି।” “ଏହି ସମୂଦାୟ ରାଜ୍ୟ ଓ ମୋ ଜୀବନ ଆପଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୋ ହୃଦୟରେ ଅଛି; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ ଆପଣମାନେ ପାଇଁ କହୁଛି।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଯମୁନା ତୀରର ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲାସରେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କଲେ। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ମାନବମଧ୍ୟରେ ଏପରି ବ୍ୟବହାର କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାୟ, ଅନ୍ୟ କେଉଁ ନୁହେଁ।” “ଅନେକ ରାଜା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏପରି ଦୀଘା ଭାବି ଦେଇ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦରରୁ କାରଣ ବିଚାର ନକରି ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି; ଏହିପାଇଁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଆପଣ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଅତି ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।” ଏଠାରେ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା, ଶ୍ରୀମତ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରଚିତ ପ୍ରଥମ କାବ୍ୟ ରାମାୟଣର। ଋଷିମାନେ ଏପରି କହିବା ପରେ, କକୁତ୍ସ୍ଥ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ମୋତେ କହନ୍ତୁ, କଣ କରିବା ଦରକାର ଯାହା ଆପଣମାନଙ୍କ ଭୟ ଦୂର ହେବ?” କକୁତ୍ସ୍ଥ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭାର୍ଗବ କହିଲେ, “ରାଜା, ଏହି ଭୟ ଓ ଏହି ଭୂମିର ମୂଳ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ପୂର୍ବ କୃତ ଯୁଗରେ ଏକ ବଡ଼ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲେ, ଲୋଲତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର, ନାମ ମଧୁ, ଏକ ମହା ଅସୁର।” ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଶରଣ ଦେବାରେ ଦୟାଳୁ, ଜ୍ଞାନରେ ଅଟୁଟ; ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଅତି ଅନୁପମ ପ୍ରେମ ଦେଇଥିଲେ। ମଧୁ ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଶ୍ଚଳ ଥିଲେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ତପ କରିଥିଲେ। ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେବାକୁ ଆସିଲେ; ଅତି ଆଦରରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବର ଦେଲେ। ନିଜ ତ୍ରିଶୂଳରୁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ତ୍ରିଶୂଳ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି ମଧୁଙ୍କୁ ଦେଇ କହିଲେ: “ତୁମେ ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛ, ମୋତେ ଖୁସି କରିଛ; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ତୁମକୁ ଦେଉଛି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଦେବମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କିଛି କରିନାହ, ଏହି ତ୍ରିଶୂଳ ତୁମରେ ରହିବ; ନାହିଁ ତ ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ ହେବ। ଯେଉଁ ଯୋଦ୍ଧା ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବେ, ଏହି ତ୍ରିଶୂଳ ତାଙ୍କୁ ଭସ୍ମ କରି ତୁମ ହାତକୁ ଫେରି ଆସିବ।” ଏପରି ବର ପାଇ ମଧୁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ରିଶୂଳ ସଦା ମୋ ବଂଶରେ ରହୁ, ଆପଣ ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ।” ମଧୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶିବ ଦେବ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ, “ଏହା ଏପରି ହେବ ନାହିଁ। ମୋ କୃପାରୁ ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ତାହା ଫଳ ଦେବ; କିନ୍ତୁ କେବଳ ତୁମର ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ଏହି ତ୍ରିଶୂଳ ରହିବ।” “ଏହି ତ୍ରିଶୂଳ ଯେଉଁ ପୁତ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ରହିବ, ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ଅଜୟ ହେବ—ଯେଉଁ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିବ।” ଏପରି ଦେବଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ ବର ମିଳିବା ପରେ, ସେ ଅସୁର ଏକ ଚମତ୍କାର ରାଜମହଳ ତିଆରି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ପ୍ରିୟ ଜନା ଥିଲେ କୁମ୍ଭୀନାସୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାବସୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଅନଳାଙ୍କୁ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରବଳ, ଲବଣ ନାମରେ ଜଣା; ସେ ଶିଶୁ କାଳରୁ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବରେ ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲେ। ପୁତ୍ରଙ୍କ ଅନୁଶାସନ ନ ହେବା ଦେଖି, ମଧୁ କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ଚୁପ୍ ରହିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ସେ ଏହି ଜଗତ୍ ଛାଡି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତ୍ରିଶୂଳ ଲବଣଙ୍କୁ ଦେଇ ଏହି ବର ଦେଇ ଗଲେ। ଏହି ତ୍ରିଶୂଳର ଶକ୍ତି ଓ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଲବଣ ତିନି ଲୋକକୁ, ବିଶେଷକରି ତପସ୍ୱୀମାନେକୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହି ଲବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ରିଶୂଳର ସ୍ୱଭାବ ଏପରି; ଏହା ଶୁଣି କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଜ ଆପଣ ଆମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଅନେକ ରାଜାଙ୍କୁ ଭୟଭିତ ଋଷିମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆମେ ରକ୍ଷକ ପାଇନଥିଲୁ। ଏବେ ରାବଣ ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ଯାନ ସହିତ ନିହତ ହେବା ଶୁଣି, ଏ ଭୂମିରେ ଆପଣ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଜାଣିଛୁ; ଏହିପାଇଁ ଆମେ ଲବଣଙ୍କ ଭୟରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଛୁ। ଏପରି, ରାମ, ଆମର ଭୟର କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛୁ; ଏହି ଇଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ କେବଳ ଆପଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆପଣ ଏହି ଭୟ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ।