ଏହିପରି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏକ ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ରାମ ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ପୂର୍ବ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ, ଶ୍ରୀମାନ୍ ରାଜା ନିଜ ପୁଅକୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶୁଭ ଖାଇଁ ଗହ୍ବରରେ ବାସ କରିବାକୁ ଗଲେ । ସେହି ଦିନ, ରାଜା ଗହ୍ବରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୁଇ ମୁନିଙ୍କ ରୋଷରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶାପକୁ ପୂରଣ କଲେ । ଏହିପରି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଚୁଵନ୍ତିଶ ସର୍ଗାର ଶେଷ ହେଲା । ରାମ ଏହିପରି ନୃଗ ରାଜାଙ୍କ ଶାପ କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ – "ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣୁଛ, ଏଉଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଚମତ୍କାର କଥା ଶୁଣ ।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହିପରି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିବାରେ କଦାଚିତ୍ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଉନି ।" ତାପରେ ରାମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ହର୍ଷ, ଏକ ଧର୍ମମୟ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ସେ କହିଲେ – "ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ନିମି ନାମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଦ୍ୱାଦଶ ପୁଅ, ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ । ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଗୌତମ ମୁନିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ଦେବତାମନ୍ଦିର ସମ ଏକ ନଗର ନିର୍ମାଣ କଲେ । ସେହି ନଗରର ନାମ ଥିଲା 'ସୁକୃତ' ଓ 'ବୈଜୟନ୍ତ', ଯେଉଁଠାରେ ରାଜା ନିମି ବାସ କଲେ । ନଗର ନିର୍ମାଣ ପରେ, ରାଜା ନିମି ଚିନ୍ତା କଲେ – "ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ବିଦି ଯଜ୍ଞ କରିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ଦେହର ଉତ୍ସ ତାତା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ହୃଦୟ ଖୁସି ହେବେ ।" ତାପରେ ନିମି ନିଜ ପିତା ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ମନୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଉପସ୍ଥିତ କରି, ପ୍ରଥମେ ବସିଷ୍ଠ, ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ । ପରେ ନିମି ଆତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରସ ଓ ତପସ୍ବୀ ଭୃଗୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ । ବସିଷ୍ଠ ଏହି ରାଜା ନିମିଙ୍କୁ କହିଲେ – "ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ନିୟୁକ୍ତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କର ।" ପରେ ଗୌତମ ମୁନି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, ଓ ବସିଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଗଲେ । ରାଜା ନିମି ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ନଗର ନିକଟରେ ହିମାଳୟ ପାଦରେ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ; ରାଜା ପଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞ ଉପନୟନ କଲେ । ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ରାଜାଙ୍କୁ ପୂଜାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଆସିଲେ । ସେ ସମୟରେ ବସିଷ୍ଠ ଗୌତମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବିଶାଳ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିଲେ । ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖ ହେବାକୁ ଆଶା କରି ବସିଷ୍ଠ କିଛି ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କଲେ; ଏହି ଦିନ ରାଜା ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଥିଲେ । ଏହା ପରେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କ୍ରୋଧ ବଢିଗଲା, ଓ ରାଜା ନିମି ଅପସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ କହିଲେ – "ତୁମେ ମୋକୁ ଅଗ୍ରହ କରି ଅନ୍ୟକୁ ଚୟନ କରିଛ; ଏହିପରି, ତୁମର ଶରୀର ଅଚେତନ ହେବ ।" ରାଜା ନିମି ଜାଗି ଏହି ଶାପ ଶୁଣି, ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ – "ମୁଁ ଅଜାଣା ଏବଂ ନିଦ୍ରାରେ ଥିଲି, ତୁମେ ରୋଷରେ ମୋପରେ ଶାପ ଦେଲା, ଯମଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦଣ୍ଡ ପରି । ଏହିପରି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଶରୀରକୁ ଅଚେତନ କରିଦେବି, ଏଥିରେ କେହି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।" ଏହିପରି, ଦୁଇଜଣ ରାଜା ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି କ୍ରୋଧରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଓ ସମ୍ମିଳିତ ଶକ୍ତିରେ ଦୁଇଜଣ ଶରୀରହୀନ ହେଇଗଲେ । ଏହି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ସର୍ଗାର ଶେଷ ହେଲା । ଏହା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ରାମଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ – "ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶର ଦୀପ, ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ରାଜା ଶରୀର ଛାଡିବା ପରେ କିପରି ଦେବତାମାନେ ଅନୁମୋଦନ କରି ସେମାନେ ଫେରି ଶରୀର ପାଇଲେ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ, ରାମ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ହର୍ଷ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, କହିଲେ – "ସେହି ଧର୍ମମୟ ରାଜା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୁନି, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର ଶାପରେ ଶରୀର ଛାଡି, ତପସ୍ଵୀ ଶକ୍ତିରେ ବାୟୁ-ସ୍ୱରୂପ ହେଇଗଲେ । ବସିଷ୍ଠ ମୁନି, ଶରୀରହୀନ ଅବସ୍ଥାରେ, ନିଜ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ ।" ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଦେ ନମସ୍କାର କରି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦେବଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ – "ହେ ଲୋକନାଥ, ନିମିଙ୍କ ଶାପରେ ମୁଁ ଶରୀରହୀନ ହୋଇଛି; ହେ ମହାଦେବ, ଆପଣ ମଧ୍ୟ ଡিম୍ବରୁ ଜନ୍ମିତ; ଶରୀର ନାଥିବା ଲୋକମାନେ ବଡ଼ କଷ୍ଟ ଭୋଗିଥାନ୍ତି, ଏବଂ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇପାରିନାହିଁ । ଯଦି ଅନ୍ୟ ଶରୀର ଦେଉଥିବେ, ଦୟା କରି ଦିଅ ।" ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, କହିଲେ – "ହେ ବିଶିଷ୍ଠ, ତୁମେ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବେଶ କର । କିନ୍ତୁ ଏଠି ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିବେ ନାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମରେ ଅନୁଗତ ହେବେ, ଓ ମୋର ଅଧୀନତାରେ ଫେରିବେ ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ବସିଷ୍ଠ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଶୀଘ୍ର ଗଲେ । ସେଠି, ମିତ୍ର ଓ କ୍ଷୀରୋଦ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ବରୁଣଙ୍କ ପଦେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ, ଓ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ । ସେହି ସମୟରେ, ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉର୍ବଶୀ, ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହିତ ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ଆସିଲେ । ବରୁଣ ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଓ ଲୀଳା ଦେଖି ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ । ବରୁଣ ଏବଂ ଉର୍ବଶୀଙ୍କ ମିଳନ ଚାହିଲେ, ଯେଉଁ ଉର୍ବଶୀ ଲୋଟସ୍ ପତ୍ର ପରି ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ମୁହଁ ଥିଲେ । ଏହିପରି ଆଦିକବି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଶତ୍ଷଠି ସର୍ଗାର ଶେଷ ହେଲା ।