ଏହି ମହା ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନେ ଏକଠି ହେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ନିର୍ଜନ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଧରି ଦୃଢ़ ଉପସ୍ଥିତ ହେଇଥିଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ରାମଙ୍କ ତେଜରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ମନରେ କଥା କହିଲେ—“ପୂର୍ବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ମୁଁ ଏମାନେ ମୋ ଦେଶରେ ରାତିରେ ବାସ କରିବି ନାହିଁ। ଏହି ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଁ ପାଳନ କରୁଛି, ଏହି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧର ରାମ, ମୁଁ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦିଆ ଶବ୍ଦ ରଖିଛି। ରାଘବ, ମୋ ପଥକୁ ବିନାଶ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ଚିନ୍ତା ପରି ଶୀଘ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଯିବି। ରାମ, ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ ଜଗତ୍ ଜିତିଛି; ତୁମେ ତୁମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଗତ୍ ଉପରେ ପ୍ରହାର କର, ଯେପରି destruction ଦିନ ନ ଆସିବ। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ତୁମେ ଅମର ମଧୁ ହନ୍ତା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ଧନୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ, ଶତ୍ରୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ରାମ। ଦେବମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକଠି ହୋଇ ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯାହାର କୌଣସି ସମତୁଲ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହି କାକୁତ୍ସ୍ଥ ବଂଶଧର, ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଲଜ୍ଜାର କାରଣ ହେଉ ନାହିଁ—ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ମୋତେ ପଛୁଆଇଲେ। ରାମ, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ମୁକ୍ତ କର; ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ମୁକ୍ତ କରିବା ପରେ, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଯିବି। ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ଏପରି କହିଲେ, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଗୌରବମୟ ଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ମୁକ୍ତ କଲେ। ତାହା ପରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଜିତିଥିବା ଜଗତ୍ ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ବିନାଶ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଶୀଘ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଗଲେ। ତା ପରେ ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଗଲା; ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ସମ୍ମାନ କଲେ; ପରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ସ୍ଵ ପଥରେ ଯାଇଲେ। ଏହି ଏକାତ୍ତର ସର୍ଗ ଅଟେ; ଶୁଣ। ଏପରି ରାମ ଯାଇଥିବା ପରେ, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ଧନୁକୁ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବରୁଣଙ୍କ ହାତରେ ଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଵଶିଷ୍ଠ ଆଦି ଋଷିମାନେ ପ୍ରଥମେ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖିତ ଦେଖି, ରାଘବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ରାମ ଯାଇଛନ୍ତି; ଏବେ ଚତୁର୍ଦଳ ଶେନା ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆଗେ ଯିଉ, ଆପଣ ତାହାର ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାଘବକୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଂଗନ କରି ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ରାମ ଯାଇଥିବା କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଏ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଲା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନିଜେ ନୂତନ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଶେନାକୁ ଆଗେ ବଢ଼ିବା ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଆୟୋଧ୍ୟା ସହରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁ ସହର ବନ୍ଦେର ଓ ଝଣ୍ଡାରେ ଶୋଭିତ, ଢୋଲ ଓ ବାଦ୍ୟର ଶବ୍ଦରେ ଗୁଞ୍ଜିତ। ରାଜପଥ ଚିତ୍ରା ଓ ଫୁଲର ଗୁଛରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ସୁଭକ୍ତ ନାଗରିକମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଦ୍ଵାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ସ୍ଵାଗତ କଲେ। ରାଜା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତେ ନାଗରିକ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ସହରବାସୀ ଦୂରରୁ ସ୍ଵାଗତ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସାଥୀମାନେ ସହ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରିୟ ପ୍ରାସାଦକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ହିମବତ ପର୍ବତ ସମାନ ଶୋଭିତ। ଘରେ ରାଜା ନିଜ ଜନମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା; କୌଶଳ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ ଶୋଭାମୟ କୈକେୟୀ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜନୀମାନେ ବଧୁମାନେର ଆଗମନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ; ତା ପରେ ସୀତା ଓ ଉର୍ମିଳାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ରାଜନୀମାନେ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କ ଦୁଇ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଓ ଉପହାର ସହ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ, ଭଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମନ୍ଦିରରେ ଅନୁସୂଚନା କଲେ। ରାଜନୀମାନେ ନିଜ ପତିମାନେ ସହ ଗୁପ୍ତ ଆନନ୍ଦ କଲେ, ବିବାହ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଶସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ, ଧନ ଓ ବନ୍ଧୁ ଅଛି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ୟମାନେ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ; କିଛି ସମୟ ପରେ ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି କୈକେୟୀପୁତ୍ର ଭରତ, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ; ଏଠାରେ ରହୁଛି, ପ୍ରିୟ ପୁଅ।” “ତୁମ ଶୂର ମାମା ଯୁଧାଜିତ୍ ତୁମେ ନେବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ଦଶରଥଙ୍କୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭରତ କୈକେୟୀପୁତ୍ର—ଶତୃଘ୍ନ ସହ ଏକଠି ଯିବାକୁ ଠାରୁ ଚାଲିଲେ, ପିତା ଓ ରାମଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ। ଶତୃଘ୍ନ ସହ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ୟ ନିଜ ମାମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଯୁଧାଜିତ୍ ଭରତ ଓ ଶତୃଘ୍ନକୁ ଦେଖି ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ। ଶୂର ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ପିତା ଖୁସି ହେଲେ; ଭରତ ଚାଲିଯାଇଥିବାରୁ ରାମ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରହିଗଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଦେବତା ସମାନ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ପ୍ରଧାନ କରି ସମସ୍ତ ନାଗରିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ। ରାମ ସମସ୍ତ ଉପକୃତ ଓ ଉପଯୋଗୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ; ମାମାନେ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଚାଲିଥିଲେ। ଶିକ୍ଷକମାନେ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଯଥାସମୟରେ କଲେ; ଏପରି ଦଶରଥ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ନାଗରିକମାନେ ଖୁସି ହେଲେ। ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣରେ ସମସ୍ତ ଜନପଦ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ରାମ, ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ଶୂର ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।