ଏହି ଗଢ଼ିଆ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ—ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯିବା ପରେ, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ଧନୁକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ତଣାଯାଇଥିବା ଦେଖି ଚାଲିଗଲେ। ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ମନେ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠୀୟ ରୁଦ୍ର, ବିଦେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ ସେ ରାଜା ଦେବରାତଙ୍କୁ ଧନୁ ଓ ତାହାର ସହ ତୀର ଦେଇଦେଲେ; ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧନୁ, ହେ ରାମ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟ କରିଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁକୁ ଋଚୀକ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଋଚୀକ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ, ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅଙ୍କୁ ଏହି ଧନୁ ଦେଇଦେଲେ। ମୋର ପିତା, ତାଙ୍କ ତପୋବଳ ଦ୍ୱାରା ଶସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିବାବେଳେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁକୁ ମହାତ୍ମା ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ ଅର୍ଜୁନ, ସାଧାରଣ ମନୋଭାବ ଅନୁସରଣ କରି, ଅନୁଚିତ ଭାବେ ହତ୍ୟା କଲେ; ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନିଷ୍ଠୁର ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ସେ କ୍ରୋଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେକୁ ପୁନିପୁନି ବିନାଶ କଲେ। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଅଧିକାର କରି, ମୁଁ ଏହାକୁ ବୃହତ୍ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲି, ଏହା ମୋର ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ। ଏହି ଦାନ ପରେ, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପୋବଳରେ ବସିଲି; କିନ୍ତୁ ଧନୁ ଭଙ୍ଗ ଘଟଣା ଶୁଣି ଏଠାରେ ଶୀଘ୍ର ଆସିଲି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ହେ ରାମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ମହାଧନୁ ପିତା ଓ ପାର୍ବପୁରୁଷ ଠାରୁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ନିଜ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ପାଳନ କରି, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁକୁ ଧାରଣ କର। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁରେ ଜୟୀ ତୀର ଲଗାଇଦେଖ, ଯଦି ତୁମେ ସମର୍ଥ ହେଉଛ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ ନନ୍ଦନ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି। ଏହି ସମୟରେ, ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ, ଶ୍ରଦ୍ଧାବନ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣିଛି, ହେ ଭାର୍ଗବ; ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛୁ, କାରଣ ତୁମେ ତୁମ ପିତାଙ୍କ ଋଣ ସମାଧାନ କରିଛ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ଦୁର୍ବଳ, ଅପ୍ରାକ୍ରମୀ, ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ପାଳନରେ ଅସମର୍ଥ ଭାବେ ଦେଖୁଛ; ଆଜି ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦେଖ।” ଏହିପରି କହି, ରାଘବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ଓ ତୀର ନେଇଲେ। ରାମ ଧନୁକୁ ତଣି ତୀର ଲଗାଇଲେ, ଏବଂ କ୍ରୋଧେ ଭରିତ ହୋଇ, ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ଯେପରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ପ୍ରାଣ ନେଇଥିବା ତୀର ତୁମ ଉପରେ ଛାଡ଼ିପାରିବିନି। ଏହି ତୀର କିମ୍ବା ତୁମ ମାର୍ଗକୁ ବିନାଶ କରିଦେବି, କିମ୍ବା ତୁମ ତପୋବଳରେ ଅଧିକୃତ ଲୋକମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବି—ଏହି ମୋ ସଂକଳ୍ପ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ଦିବ୍ୟ ତୀର କେବେ ଫଳହୀନ ହୁଏନାହିଁ; ଏହା ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନକୁ ନଶ୍ଟ କରେ।” ଏହା ଦେଖିବାକୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ, ବ୍ରହ୍ମାଦି ମୁଖ୍ୟ ହୋଇ, ସେଠି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିର୍ମଳ ଓ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଧରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ର ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମଙ୍କ ତେଜରେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଶମିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ କୁମୁଦ ପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୂର୍ବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି; ସେ ମୋତେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାତିରେ ବସିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନି, ମୁଁ ଏହି ଭୂମିରେ ରାତିରେ ବସି ନାହିଁ; ଏହି ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଁ ଆଜିଯାଏ ରକ୍ଷା କରିଛି। ଏହିପରି, ମୋ ମାର୍ଗକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ଦୟା କରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଚିନ୍ତା ଗତିରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବି। ମୁଁ ତପୋବଳରେ ଅଜୟ୍ୟ ଲୋକମାନେକୁ ଅଧିକୃତ କରିଛି; ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ଆଘାତ କର, ଯାହାଫଳରେ ବିନାଶ କାଳ ଆସିବ ନାହିଁ। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ତୁମେ ଅମର ମଧୁସୂଦନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି; ଏହି ଧନୁକୁ ଛୁଇଁବା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ତୁମ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଏହା, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୋ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାର କାରଣ ହେବ ନାହିଁ—ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ। ଏହି ଅପୂର୍ବ ତୀର ଛାଡ଼, ମୁଁ ପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବି।” ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ତାପରେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ଗୌରବରେ ଉଜ୍ୱଳ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀରକୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ତାଙ୍କ ତପୋବଳରେ ଅଧିକୃତ ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ତୀରରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଲାବେଳେ, ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ର ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟଦିଗ ନିର୍ମଳ ହେଲା; ଦେବତା ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଧରୀ ରାମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ର ରାମ ସମ୍ମାନ କଲେ; ପରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ନିଜ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ପରେ, ଦଶରଥ ପୁତ୍ର ରାମ, ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ମହାନ କୀର୍ତ୍ତି ସହିତ, ଧନୁକୁ ଅପାର ବଳଶାଳୀ ବରୁଣଙ୍କ ହାତରେ ରଖିଦେଲେ। ତାପରେ ରାମ, ଵଶିଷ୍ଠ ଆଦି ଋଷିମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଜମଦଗ୍ନି ପୁତ୍ର ରାମ ଚାଲିଗଲେ; ଏବେ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ତୁମ ସୁରକ୍ଷା ତଳେ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉ।” ରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜା ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ବହୁଦିନ୍ଧା କରି ମୁଣ୍ଡରେ ଚୁମ୍ବନ କଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଘଟିଲା।