ଏହି ସମୟରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ଭାବରେ ଅନୁଶାସନ କଲେ— “ସୌମିତ୍ରି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ସୀତାଙ୍କ ସହ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଆଲୋଚନା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଅଧିକ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମେ ଚାଲିଯାଅ। ଯଦି ଏଥିରେ ତୁମେ ପ୍ରତିବାଦ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ତେବେ ମୋର ଭାରି କ୍ରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବୁ; କାରଣ ମୁଁ ମୋର ବାହୁ ଓ ଜୀବନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇଛି। ଯେମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ କଥା କହି, କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ମୋତେ ନିବାରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ମୋ ପ୍ରତିକୂଳ ଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ମୋ ଇଚ୍ଛାର ବିରୋଧ କରନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଆଦେଶରେ ରହ, ତେବେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କର; ଆଜି ସୀତାଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯିବାକୁ ଆମାର ଆଦେଶ ପାଳନ କର। ପୂର୍ବରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇଥିଲି ଯେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗା ତଟର ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଇବି; ଏହି ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଏବେ ପୂରଣ ହେଉ।" ଏଭଳି କହି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଚୋଉଁରେ ଅଶ୍ରୁ ଛିପାଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଭାରି ହୋଇ ହାତୀ ପରି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏଭଳି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଞ୍ଚଚାଳିଶତମ ସର୍ଗର ଶେଷ ହେଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନର ସକାଳେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଃଖରେ କ୍ଷୀଣ ମନେ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ସାରଥି, ଦୟାକରି ତୁରନ୍ତ ଘୋଡ଼ାମାନେକୁ ରଥରେ ଯୋଡ଼; ରାଜମହଳରୁ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଆସନ ତିଆରି କର। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶାନୁସାରେ ମୋତେ ସୀତାଙ୍କୁ ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ରଥ ତୁରନ୍ତ ଆଣ।" ସୁମନ୍ତ୍ର 'ଯଥା ଭବତି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଯୋଡ଼ି ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ତିଆରି କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁବିସ୍ତୃତ ଆସନ ଥିଲା। ତାପରେ ସେ ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରା ଉପସ୍ଥାନରେ କହିଲେ— "ପ୍ରଭୁ, ରଥ ଆସିଗଲା; ଯେଉଁ କାମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଦୟାକରି କରନ୍ତୁ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ ଏବଂ କହିଲେ— "ମହାରାଜଙ୍କୁ ଆପଣ ଗୋଟିଏ ବର ଚାହିଁଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି; ଏବଂ ରାଜା ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଓ ଆଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଅଶୁଭ ଆଶ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତୁରନ୍ତ ନେଇଯିବି, ତିଅଁଠି ଆପଣ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଅଲଗା ରହିବେ।" ମହାତ୍ମା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବୈଦେହୀ ସୀତା ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ ଏବଂ ଯିବାକୁ ସମ୍ମତ ହେଲେ। ସୀତା ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ଅନେକ ଗହଣା ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ଯିବା ପାଇଁ ତୟାରି କଲେ। ସେ କହିଲେ— "ଏହି ଗହଣା, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ମୁଁ ମୁନିମାନଙ୍କର ଘରେ ଥିବା ମହିଳାମାନେକୁ ଦେଇଦେବି।" ଲକ୍ଷ୍ମଣ 'ଯଥା ଭବତି' ବୋଲି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ଘୋଡ଼ାମାନେ ସହ ରାମଙ୍କ ଆଦେଶ ସ୍ମରଣ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏବେ ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ମୁଁ ବହୁତ ଅଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖୁଛି। ଆଜି ମୋର ଆଖି ଫଡ଼ୁଛି, ଅଙ୍ଗ ଥରଥର କମ୍ପିଉଛି, ଏବଂ ମୋର ହୃଦୟ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଲାଗୁଛି। ମୁଁ ଅତି ଚିନ୍ତା ଓ ଅସ୍ୱସ୍ଥତା ଅନୁଭବ କରୁଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି।" "ତୁମର ଭାଇ ଓ ମୋର ସମସ୍ତ ଶ୍ୱଶୁରୀମାନେ ସୁଖୀ ରହନ୍ତୁ, ହେ ମହାବୀର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ନଗର, ଦେଶ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ଏହିପରି ବିନୟ ଭରା କଥା ସୀତା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମାଇଥିଳୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ ଏବଂ ଅନ୍ତଃକରଣ ଦୁଃଖରେ ଶୁଷ୍କ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସାହସ ଦେଇ କହିଲେ— "ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" ଏପରେ, ଗୋମତୀ ତଟର ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ସୌମିତ୍ରି ପୁଣି ଦିନ ହେବା ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତୁରନ୍ତ ରଥ ତିଆରି କର; ଆଜି ମୁଁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ପରି ମୋ ମୁଣ୍ଡରେ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳ ଧରିବି।" ସୁମନ୍ତ୍ର ଚାରିଟି ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ି ରଥକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ଏବଂ ବୈଦେହୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ— "ଦୟାକରି ରଥରେ ବସନ୍ତୁ।" ସାରଥିଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସୀତା ଉତ୍ତମ ରଥରେ ବସିଲେ, ସହିତେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ସୁମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଚଉଡ଼ିଆ ନୟନୀ ସୀତା ପାପ ନାଶିନୀ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଅଧା ଦିନ ହେବା ପରେ ସେ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିପକାଇଲେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଭରଶୀଳ ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖିତ ଦେଖି ଧର୍ମଜ୍ଞ କଥା କହିଲେ— "ତୁମେ ଏଭଳି କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ମୁଁ ଯେଉଁ ଜହ୍ନବୀ ତଟକୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଚାହୁଁଥିଲି, ସେଠାକୁ ଆସିଛି; ଏହି ଆନନ୍ଦ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ଦୁଃଖିତ କରୁଛ? ତୁମେ ସଦା ରାମଙ୍କ ସହ ରହ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଦୁଇ ରାତି ରାମଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ରହିଲେ କି, ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଛ? ରାମ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ, ତଥାପି ମୁଁ ଏଭଳି ଶୋକ କରୁନାହିଁ। ଶିଶୁ ସମାନ ହେଉନାହିଁ। ମୋତେ ଗଙ୍ଗା ପାର କରାଅ ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ଦେଖାଅ; ତାପରେ ମୁଁ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ମୋର ଗହଣା ଓ ଚୂଡ଼ି ଦେଇଦେବି। ମହାମୁନିମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ନମସ୍କାର କରି, ଏକ ରାତି ସେଠାରେ କାଟି, ଆମେ ପୁଣି ସେହି ନଗରକୁ ଫେରିଯିବା। ମୋର ମନ ତାହାଁରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଛି, ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ଶତଦଳ କମଳ ସମ, ଛାତି ସିଂହ ପରି, କଟି ସୁସ୍ଲିମ୍ବ—ସେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ।" ସୀତାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃନାଶକ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଅଲଂକୃତ ଚକ୍ଷୁ ମୁଛି ନୌକାବାହକମାନେକୁ ଡାକିଲେ।