ଏଭଳି ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ସୀତାଙ୍କୁ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଦେଖୁଥିବା ଉପସ୍ଥିତିରେ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଲଙ୍କା ଦ୍ୱୀପରେ ମୋର ହାତରେ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ। ମୋର ଅନ୍ତଃକରଣ ଜାଣେ, ସୀତା କେତେ ପବିତ୍ର ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଏହି ଭଳି ସୀତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ମୁଁ ଆଉଦ୍ୟାକୁ ଫେରିଲି। କିନ୍ତୁ ମୋର ହୃଦୟରେ ଏହି ମହା ଅପବାଦ ଓ ଶୋକ ବସିଛି—ନଗର ଓ ଗ୍ରାମମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିପୁଳ କୁହୁଡ଼ି ପ୍ରଚାରିତ ହେଉଛି। ଏହି ସଂସାରରେ ଯେଉଁଠି ଅପବାଦ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଲୋକ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଳସ୍ଥଳକୁ ପତିତ ହୁଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଇ କଥା ପ୍ରଚାରିତ ହୁଏ। ଦେବତାମାନେ ଅପମାନକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ଲୋକମାନେ ଖ୍ୟାତିକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାମାନେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ହେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ମୋର ଜୀବନ ବା ତୁମକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ିପାରିବି ଅପବାଦ ଭୟରୁ—ତେବେ ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାକୁ ଛାଡ଼ିବା କଥା ଆଉ କେତେ? ଏହିପରି, ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଦେଖ, ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖର ସାଗରରେ ବୁଡ଼ିଯାଉଛି; ଏଠାରେ ମୋତେ ଚାଉଁଥିବା ଦୁଃଖ ଠାରୁ ବଡ଼ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ଏହିପରି, ହେ ସୌମିତ୍ରି, କାଲି ସକାଳେ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ତୟାରି କରିଥିବା ରଥକୁ ଆଣ, ସୀତାଙ୍କୁ ଏହାରେ ବସାଇ ରାଜ୍ୟ ସୀମା ଛାଡ଼ି ଛାଡ଼ିଦେ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ମହାମୁନି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ତାମସା ନଦୀ ପାରେ ଦେବତୁଳ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏହି ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କୁ ଏକାକି ରଖି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଫେରିଆସ, ଭଲ ହେଉ। ଏହି ବିଷୟରେ ସୀତାଙ୍କୁ କିଛି କହିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ହେ ସୌମିତ୍ରି, ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ ଏଥିରେ ବିରୋଧ କରିବ, ତେବେ ମୋର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧର ଶିକାର ହେବ; କାରଣ ମୁଁ ମୋର ବାହୁ ଓ ପ୍ରାଣର ଶପଥ ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଛି। ଯେଉଁମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ କଥା କହି ମୋତେ ମନା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ବିରୋଧୀ ମନ୍ୟ ହେବେ, କାରଣ ସେମାନେ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣରେ ବାଧା ଦେଉଛନ୍ତି। ଯଦି ତୁମେ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ରହ, ତେବେ ମୋତେ ସମ୍ମାନ କର; ଆଜି ସୀତାଙ୍କୁ ଏଠାରୁ ନେଇଯାଅ—ମୋର ଆଜ୍ଞା ପୂରଣ କର। ଏହା ଆଗରେ ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାତଟର ଆଶ୍ରମ ଦେଖାଇବି ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲି; ଏହି ଇଚ୍ଛା ଏବେ ପୂରଣ ହେଉ। ଏହିପରି କହି, କକୁତ୍ସ୍ଥ ରାମ ଅଶ୍ରୁପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁହଁରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି। ଦୁଃଖରେ ହୃଦୟ ଭାରି, ସେ ଏକ ମହା ହାତୀ ପରି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏଭଳି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏହି ପଞ୍ଚଚାଳିଶିତମ ସର୍ଗ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପରେ ରାତି ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୁଃଖିତ ମନେ, ଶୋକରେ ଶୁଷ୍କ ମୁହଁ ନେଇ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରଥକୁ ଶୀଘ୍ର ତୟାରି କର, ରାଜପାଳିସରୁ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଆସନ ବିଛାଇ ଦେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ମୋତେ ସୀତାଙ୍କୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯିବାକୁ ହେବ; ରଥ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।” ସୁମନ୍ତ୍ର ‘ଏହିପରି ହେବ’ ବୋଲି କହି, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ାଯୁକ୍ତ ଶୋଭାମୟ ରଥ ତୟାରି କଲେ, ଭଲ ଆସନ ବିଛାଇଲେ। ସେ ରଥ ଆଣି ସୌମିତ୍ରିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରଥ ଆସିଛି; ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, କରନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ।” ଏହିପରି ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ରାଜମହଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ—“ଶୁଣାଯାଉଛି ଆପଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଚାହିଁଥିଲେ; ରାଜା ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରି ଆପଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଇଛନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମୁନିମାନଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଯିବି, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ; ଅରଣ୍ୟରେ ତପସ୍ବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣ ଅଲଗା ରହିବେ।” ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ଯିବାକୁ ରାଜି ହେଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର, ରତ୍ନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ନେଇ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ। ସୀତା କହିଲେ, “ଏହି ଗହନା, ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧନ ମୁଁ ମୁନିମାନଙ୍କ ଜନନୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଇବି।” ସୌମିତ୍ରି ‘ଏହିପରି ହେଉ’ ବୋଲି କହି, ମୈଥିଳୀଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ, ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଗଲେ, ମନେ ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରଘୁବଂଶୀ, ମୁଁ ଅନେକ ଅଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଦେଖୁଛି। ମୋ ଚକ୍ଷୁ ଫଡ଼ିଯାଉଛି, ଅଙ୍ଗସବୁ କମ୍ପିଉଛି, ହୃଦୟ ଅସ୍ୱସ୍ଥ ଲାଗୁଛି। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତା ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ କରୁଛି, ଏ ଭୂମି ଶୂନ୍ୟ ଲାଗୁଛି। ତୁମର ଭାଇଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୋ ସମସ୍ତ ଶ୍ୱଶୁରୀମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଭଲ ହେଉ। ନଗର ଓ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ଏପରି, ସୀତା ହାତ ଜୋଡ଼ି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ହୃଦୟ ଶୁଷ୍କ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଧୈର୍ୟ ଧରି କହିଲେ, “ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ପରେ ସୌମିତ୍ରି ଗୋମତୀ ତଟର ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଚାରିଅଞ୍ଚଳକୁ କହିଲେ, “ରଥ ଶୀଘ୍ର ତୟାରି କର; ଆଜି ମୁଁ ତ୍ରୟମ୍ବକ ପରି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଭାଗୀରଥୀ ଜଳ ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିବି।” ଚାରିଟି ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା ରଥକୁ ଯୋଗାଯୋଗ କରି, ସୁମନ୍ତ୍ର ହାତ ଜୋଡ଼ି ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହିଳା, ଦୟାକରି ଚଢ଼ନ୍ତୁ।” ଚାରିଅଞ୍ଚଳର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୀତା ଉତ୍ତମ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ସୌମିତ୍ରି ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।