ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ନିଷ୍ପାପ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଦ୍ୱେଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ଏହାରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଓ ରୋମାଞ୍ଚକର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଦୁହେଁ ଏକାଉଁଠାର ଜୟ ଚାହାଁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଭୟଜନକ ଶିବଧନୁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେଲା। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ବିରତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ। ସେହି ଦୁଇ ଚରମ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶୂରତା ଦ୍ୱାରା ଶିବଧନୁ ବିକୃତ ହୋଇଥିଲା। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ମନେ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରୁଦ୍ର, ଯିଏ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଭିଡେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହେଲେ। ତାପରେ, ରୁଦ୍ର ରାଜା ଦେବରାତଙ୍କୁ ଧନୁ ଓ ତାହାର ବାଣ ଦାନ କଲେ। ଏହି ବିଷ୍ଣୁଧନୁ, ହେ ରାମ, ଶତ୍ରୁନଗର ଜୟ କରେ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁକୁ ଋଚୀକ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଋଚୀକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ଏହାକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ କର୍ମରେ ଅପୂର୍ବ। ମୋ ବାପା ତାହାକୁ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ମହାତ୍ମା ଏବଂ ତପୋବଳ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଯେତେବେଳେ ମୋ ବାପା ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କଲେ, ତାହା ସମୟରେ ଏହି ଧନୁ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଅର୍ଜୁନ, ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧି ଅନୁସରି, ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଇଥିଲେ। ଏହି କ୍ରୂର ଘଟଣା ଶୁଣି, ମୁଁ ରାଗରେ ବାରମ୍ବାର କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲି। ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ଭାଗ ଅଧିକାର କରି, ମୁଁ ଏହାକୁ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇଥିଲି, ଯାହା ଧର୍ମମୟ କର୍ମର ଫଳ। ଏହି ଦାନ ପରେ, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲି; କିନ୍ତୁ ଧନୁ ଭଙ୍ଗ ଘଟଣା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏହିପରି ଭାବରେ, ହେ ରାମ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁଧନୁ ପିତାପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା ଅନୁକ୍ରମେ ଆସିଛି; ଏବେ ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ମାନି, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁକୁ ଧାରଣ କର। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁରେ ବିଜୟୀ ବାଣ ଲଗାଅ, ଯଦି କ୍ଷମତା ଥାଏ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି। ଏହି ଭାବରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ଛଉତ୍ତରିତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏପରେ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ନମ୍ରତା ସହ କିଛି କହିଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଭାର୍ଗବ, ତୁମେ ଯେ କର୍ମ କରିଛ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁଛୁ, କାରଣ ତୁମେ ପିତୃ ଋଣ ଶୋଧ କରିଛ। କିନ୍ତୁ ତୁମେ ମୋତେ ଅଶକ୍ତ, ଅପ୍ରତାପୀ ଓ ଅକ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିପାରିବା ନୁହେଁ ବୋଲି ଭାବୁଛ; ଆଜି ମୋ ପ୍ରତାପ ଦେଖ।" ଏହିପରି କହି, ରାଘବ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ଓ ବାଣ ହାତରେ ନେଲେ। ରାମ ଧନୁକୁ ଟାଣି ବାଣ ଲଗାଇ, କ୍ରୋଧରେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ, ଯେପରି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ବାଣ ତୁମ ଉପରେ ମୁକ୍ତ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ତୁମ ଏହି ପଥ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି, କିମ୍ବା ତୁମ ତପୋବଳରେ ଅଧିକୃତ ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଏହି ବାଣ ଛାଡିଦେବି—ଏହି ମୋ ନିଶ୍ଚୟ।" “ଏହି ଦିବ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁବାଣ କେବେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ଶକ୍ତିର ଅହଂକାର ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଉଛି।" ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ଅଗ୍ରପିତା ଓ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଏଠାରେ ଏକଠା ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଦେଖିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିର୍ଜନ୍ତ୍ରଣ ହୋଇଯିବା ସମୟରେ, ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମଙ୍କ ତେଜରେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଇଲା, ତେଣୁ ଶାନ୍ତ ଭାବେ ମନ୍ଦ ମନ୍ଦ କଥା କହିଲେ, “ପୂର୍ବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି; ସେମାନେ ମୋତେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାତିରେ ବସିବାକୁ ନିଷେଧ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରି ପୃଥିବୀରେ ରାତିରେ ବସୁନାହିଁ।" “ହେ ରାଘବ, ମୋ ପଥ ଧ୍ୱଂସ କରନ୍ତୁନାହିଁ; ମୁଁ ଚିନ୍ତାର ତୁଳନାରେ ତୁରନ୍ତ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବି। ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅପୂର୍ବ ଲୋକ ଅଧିକାର କରିଛି; ଏହି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କର, ଯେପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ଆସିନପାରିବ।" “ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ, ତୁମେ ଅମର ମଧୁସୂଦନ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ଧନୁକୁ ଛୁଇଁବା ସହିତ ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଦିବ୍ୟ ଜନ ତୁମେ ଯାହା କରୁଛ, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଏଠାରେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣାରେ ମୋ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜା ନାହିଁ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ଯେମିତି ତୁମେ ମୋତେ ପଛକୁ ଫେରାଇଲେ, କାରଣ ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାଥ। ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ମୁକ୍ତ କର; ତାପରେ ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବି।" ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଚୁପ ହେଲେ। ତାପରେ, ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ ମୁକ୍ତ କଲେ। ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଦେଖିଲେ ଯେ, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ଲୋକମାନେ ରାମଙ୍କ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୱଂସ ହେଲା, ତେଣୁ ସେ ତୁରନ୍ତ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଚଲିଗଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଏବଂ ମଧ୍ୟଦିଗ ସ୍ଫୁଟ ହେଲା; ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଧାରୀ ରାମଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ରାମ ସମ୍ମାନ କଲେ; ପରେ, ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ସେ ନିଜ ମାର୍ଗରେ ଚଲିଗଲେ। ଏହି ଭାବରେ, ସତ୍ତତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରେ, ଯେତେବେଳେ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଚଲିଯାଇଥିଲେ, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ଏବଂ ବିଶାଳ କୀର୍ତିଶାଳୀ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ଧନୁକୁ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଵରୁଣଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କଲେ।