ଦଶରଥ ମହାର୍ଷି ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି ଭୟଭିତ ହେଇ କହିଲେ, “ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି; ଯଦି କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ମାରିଦିଅ, ତେବେ ଆମେ କିଏ ବଞ୍ଚିପାରିବୁ?” ଦଶରଥଙ୍କର ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ପ୍ରବଳ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ଏଠି ଦୁଇଟି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଳବାନ୍, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୌଶଳପୂର୍ବକ ତିଆରି। ଏକଟି ଦେବତାମାନେ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ଧନୁଷ ହେଉଛି ତୁମେ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଶିବଙ୍କ ଧନୁଷ, ତୁମେ ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କ ନାଶକ କକୁତ୍ସ୍ଥ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଧନୁଷ, ଯାହା ଅଜୟ, ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ହେଉଛି ବୈଷ୍ଣବ ଧନୁଷ, ରାମ, ଶତ୍ରୁପୁରୀ ଜୟୀ। ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ଧନୁଷ ରୁଦ୍ର ଧନୁଷ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିର ତୁଳନା ଜଣା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେ ଚାହୁଁଥିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଏକାପର ଜୟ ଚାହୁଁଥିଲେ, ଶିବଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷ ତାଣିଥିଲେ। ତାପରେ ମହାଦେବ, ତ୍ରିନୟନୀ, ଏକ ଦ୍ଵନିରେ ବନ୍ଧିଗଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନେ, ଋଷିମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟ ମାନବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିନୟ କରାଯିବା ପରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶିବ ଧନୁଷ ତାଣିଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ଦେବତା ବିଦାୟ ନେଲେ। ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବିଲେ; କିନ୍ତୁ ରୁଦ୍ର, ମହାନ, ଭିଡେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଶିବ ଧନୁଷ ଓ ତୀର ରାଜା ଦେବରାତଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ଧନୁଷ, ରାମ, ଶତ୍ରୁପୁରୀ ଜୟୀ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁଷ ଋଚୀକ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଋଚୀକ ଏହି ଧନୁଷ ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ ଦେଲେ, ଯିଏ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ। ମୋ ପିତା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଥି ମହାତ୍ମା; ଯେତେବେଳେ ମୋ ପିତା ତପସ୍ୟାଶକ୍ତିରେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ଅର୍ଜୁନ ଏକ ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧି ଅପନାଇ ହତ୍ୟା କରିଲେ; ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ହତ୍ୟା ଶୁଣି, ତିନି ବାର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶ୍ରେଣୀକୁ କ୍ରୋଧରେ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ। ପୃଥିବୀକୁ ଜୟ କରି, ମୁଁ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲି, ରାମ, ଧର୍ମମୟ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ। ଦାନ କରି, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲି; ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ ଶୁଣି, ମୁଁ ତ୍ୱରିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏହିପରି, ରାମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ମହାଧନୁଷ ପିତା ଓ ପୁରୁଷଙ୍କ ମାନ୍ୟତାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଆସିଛି; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମର ସମ୍ମାନ କରି, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁଷ ଧର। ଜୟ ତୀରଟି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷରେ ଲଗା; ଯଦି ତୁମେ ସମର୍ଥ, ରାମ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି। ଏହି ସମୟରେ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ଆଦରରେ ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭାର୍ଗବ, ଆପଣ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ଆମେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ପିତାଙ୍କ ଋଣ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣ ମୋତେ ଅଶକ୍ତ, ଶୂର ବିହୀନ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ରକ୍ଷାକୁ ଅସମର୍ଥ ଭାବିଛନ୍ତି; ଆଜି ମୋ ପ୍ରତାପ ଦେଖନ୍ତୁ।” ଏହିପରି କହି, ରାମ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ତୀର ନେଇ, ବିର ଗତିରେ ଧନୁଷ ତାଣିଲେ। ରାମ ଧନୁଷ ତାଣି ତୀର ଲଗାଇଲେ; ପରେ କ୍ରୋଧରେ ରାମ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପରି ପୂଜ୍ୟ; ତେଣୁ ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁ ତୀର ଛାଡିବାକୁ ମୁଁ ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ଏହି ତୀର, ରାମ, ଆପଣଙ୍କ ପଥ ନଶ୍ଟ କରିବି, କିମ୍ବା ତପସ୍ୟାଶକ୍ତିରେ ଜିତିଥିବା ଏହି ଲୋକମାନେ ଉପରେ ପ୍ରହାର କରିବି — ଏହି ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ତୀର କ୍ଷତ୍ରିୟ ଶୂରତାର ଅଭିମାନ ନଶ୍ଟ କରିଥାଏ। ରାମଙ୍କ ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖିବାକୁ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ଋଷିମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, କିନ୍ନର, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ହେଇଗଲା, ରାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ ଧରିଥିଲେ; ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାମଙ୍କ ତେଜରେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଧୀରେ ଧୀରେ ମନ୍ଦ ଶବ୍ଦରେ, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୂର୍ବେ ମୁଁ ପୃଥିବୀକୁ କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲି; କାଶ୍ୟପ ମୋତେ ଦିନେ ନିଜ ଭୂମିରେ ବସିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ମୁଁ ରାତିରେ ପୃଥିବୀରେ ବସିବି ନାହିଁ; ଏହି କଥା ମୁଁ ରଖିଛି। ରାଘବ, ମୋ ପଥ ନଶ୍ଟ କରିବେ ନାହିଁ; ମୁଁ ଚିନ୍ତା ଗତିରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତକୁ ଯିବି। ରାମ, ଏହି ତପସ୍ୟାଶକ୍ତିରେ ଜିତିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପରେ ତୀର ଛାଡିବାକୁ ଚାହିଁଛି, ତାହା ପାଇଁ କ୍ଷୟ ସମୟ ଆସିବା ଦିଅ ନାହିଁ। ମୁଁ ଜାଣେ ତୁମେ ଅମର, ମଧୁ ନାଶକ, ଦେବମାନେ ର ନାୟକ; ଏହି ଧନୁଷକୁ ତୁମେ ଛୁଇଁଥିବାରେ, ତୁମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ। ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ଦେଖୁଛନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ତୁମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ କେହି ନାହିଁ। ଏହି କକୁତ୍ସ୍ଥ, ମୋ ପାଇଁ ଏହା ଲଜ୍ଜାର କାରଣ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ — ତୁମେ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ ଭାବରେ ମୋତେ ପଥ ଦେଖାଇଛ।