ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାନ ରଥୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ତାଙ୍କ ଆଂକୋଳରେ ଶୂରବୀର ହନୁମାନ୍ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ବସାଇ ଦେଲେ। ରାମ, କମଳନୟନ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଅଙ୍ଗଦ ତୁମର ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଓ ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍ ତୁମର ପ୍ରମୁଖ ଉପଦେଷ୍ଟା।” ଏହି ସୁଗ୍ରୀବ, ଯିଏ ମୋର କଳ୍ୟାଣରେ ସଦା ଲିନ୍ ଓ ନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ମାନ୍ୟତାର ଯୋଗ୍ୟ। ଏପରି କହି ରାମ ତାଙ୍କ ନିଜ ଶରୀରରୁ ଅଳଙ୍କାର ବାହାରି କରି, ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଓ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗଦ ଓ ହନୁମାନ୍ଙ୍କୁ ଶୋଭିତ କରିଦେଲେ। ଏହାପରେ, ରାଘବ ନୀଳ, ନଳ, କେଶରୀ, କୁମୁଦ, ଗନ୍ଧମାଦନ—ଏହି ସମସ୍ତ ବାନର ସେନାପତିମାନଙ୍କୁ ଦୟାଳୁ ସ୍ନେହରେ ଡାକିଲେ। ସେ ସୁଷେଣ, ପ୍ରବଳ ପନସ, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ଗଭାକ୍ଷ, ବିନତ, ଧୂମ୍ରଙ୍କୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ବାଳୀମୁଖ, ପ୍ରଜଂଘ, ସନ୍ନାଦ, ଦରୀମୁଖ, ଦଧିମୁଖ, ଇନ୍ଦ୍ରଜାନୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ। ରାମ ନୟନ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ମୃଦୁ ଓ ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ସହଯୋଦ୍ଧା, ମୋ ବନ୍ଧୁ, ଏବଂ ଦେହର ସହୋଦର। ବନବାସୀ ମିତ୍ରମାନେ, ତୁମେ ମୋତେ ବିପଦରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛ; ସୁଗ୍ରୀବ ଧନ୍ୟ, ଏମିତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର ପାଇଁ।” ଏପରି କହି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଅଳଙ୍କାର ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ମଣି ଦେଇ, ବିଶେଷ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ଏହି ସମୟ, ସେମାନେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ମଧୁ ପିଇଲେ, ଓ ଚିକିତ୍ସିତ ମାଂସ, କନ୍ଦ ଓ ଫଳ ଭୋଜନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରାମଙ୍କ ସହ ଏଠାରେ ଏକ ମାସ ତଥା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଅତିତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ରାମପ୍ରତି ଅଗାଧ ଭକ୍ତି ଥିବା ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏ ସମୟ ମାତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭଳି ଲାଗିଲା। ରାମ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ବାନର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ଓ ଶୂରବୀର ଭାଲୁମାନଙ୍କ ସହ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶୀତ ଋତୁ ମଧ୍ୟ ମଜାରେ କଟିଗଲା। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଧାମ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ରାମଙ୍କ ଦୟାମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖରେ ଦିନ କଟାଇଲେ। ଏଭଳି ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ଏଇ ଉନଚାଳିଶତମ ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ବସିଥିବା ବେଳେ, ଚାରୁଦେହୀ ରାଘବ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୃଦୁଭାଷୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର ହୋଇଛି, ତୁମେ ଏବେ ଦେବାସୁର ଅଜୟ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଯାଅ, ଏବଂ ତୁମ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳୀ ସହ ରାଜ୍ୟ ପାଳନ କର। ଅଙ୍ଗଦ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ୍ ଓ ନଳଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଦେଖ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ। ସୁଷେଣ, ତୁମ ପ୍ରବଳ ଶ୍ୱଶୁର; ତାରା, ସାବଳ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅଜୟ କୁମୁଦ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀଳଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭଲ ଭାବେ ଦେଖ। ଶୂରବୀର ଶତବଳି, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଗଜ, ଗଭାକ୍ଷ, ଗବୟ, ଶାରଭ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗନ୍ଧମାଦନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ। ରୁଷଭ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍, ଏହି ସମସ୍ତ ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଉପରେ ମଧୁର ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ, କେବେ କିଛି ଅସୁଖି ପ୍ରବୃତ୍ତି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।” ଏହିପରି କହି ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପରେ, ରାମ ମୃଦୁ କଥାରେ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ତୁମେ ଲଙ୍କାର ରାଜ୍ୟ ସୁଶାସନ କର। ରାକ୍ଷସ ଓ ତୁମ ଭାଇ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ରାଜନ୍, କେବେ ଅଧର୍ମରେ ମନ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଜେଉଁ ରାଜା ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଏବଂ ମୋତେ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ସ୍ମରଣ କରିବା, ଏବେ ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼ି ଯାଅ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଭାଲୁ, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ “ଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଶ୍ରେଷ୍ଠ!” ବୋଲି ରାମଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନ୍ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ତୁମର ଜ୍ଞାନ, ଅପୂର୍ବ ପ୍ରଭାବ, ଶକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହ ନିଜେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଭଳି ଅପୂର୍ବ।” ଏହିପରି ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ କହିଥିବା ବେଳେ, ହନୁମାନ୍ ମୃଦୁ ଭାବେ ନମ୍ରତା ସହ ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଜନ୍, ମୋର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ନେହ ଏବଂ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ସଦା ତୁମେ ଉପରେ ରହୁ। ଏହି ମହାନ କଥା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଜୀବନ ଏହି ଦେହରେ ରହିବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ରଘୁବଂଶଶିରୋମଣି, ତୁମ ଦିବ୍ୟ କୌତୁକ ଗାଥା ଅପ୍ସରାମାନେ ଗାଉନ୍ତୁ, ମୁଁ ତାହା ଶୁଣି, ମୋର ରତିକୁ ତ୍ୟାଗିଦେବି, ଯେପରି ବାୟୁ ମେଘର ରେଖାକୁ ଦୂର କରେ।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ରାମ ତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରୁ ଉଠି, ହନୁମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ହେବ, ମହାବଳୀ ବାନର, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ମୋ ଗାଥା ପୃଥିବୀରେ ଚାଲିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମର ଯଶ ଓ ଜୀବନ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଜଗତ ଅବସ୍ଥିତ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ କଥା ଚାଲିବ। ଏହି ଜଗତରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସେବା ପାଇଁ, ମୁଁ ମୋର ଜୀବନ ଦେବି; କାରଣ, କୃତଘ୍ନ ମନୁଷ୍ୟ କେବେ ମୂଲ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିପାରେ ନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ରାଘବ ତାଙ୍କ ଗଳାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଭଳି ଅଲୋକିତ ମାଳା ଖୋଲି, ବେରିଲ୍ ମଣିର ମାଳା ହନୁମାନ୍ଙ୍କ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଇଦେଲେ। ସେ ମହାନ ମାଳା ଛାତିରେ ପିନ୍ଧି ହନୁମାନ୍ ସୁନା ବର୍ଗ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ, ଯାହାର ଶିଖର ଉପରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଲୋକ ଛଡ଼ାଏ।