ଋଷିମାନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ, ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ବଳଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ପରଶୁରାମ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ। ଏହି କଥା ଏବଂ ଏହା ପରେ ଘଟିଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାର ଏହି ସପ୍ତତିପଞ୍ଚମ ସର୍ଗକୁ ଶୁଣ। ପରଶୁରାମ କହିଲେ, “ହେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ତୁମର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରଭାବ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତୁମେ ଯେ ଭାଙ୍ଗିଥିଲ ଶିବଧନୁଷ୍ୟ, ତାହା ପ୍ରସ୍ତାରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ଆଉ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇଛି। ଏଠାରେ ଦେଖ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନିୟ ଧନୁଷ୍ୟ; ଏହାକୁ ତୁମେ ଏକ ବାଣ ଲଗାଇ ବିରାଟ ଶକ୍ତି ଦେଖାଅ। ଯଦି ତୁମେ ଏହି ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତଣିପାରିବ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଭାବକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଦଶରଥ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ଭାର୍ଗବ, ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାତ୍ମା ଅଟୁଟ ତପସ୍ବୀ। ମୋର ଏହି କୁମାରମାନେ ଅପରିପକ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ତୁମେ ଭାର୍ଗବ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲ। ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ପୃଥିବୀକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲ। ମହାମୁନି, ତୁମେ ଯଦି ଆସିଛ, ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ; ଯଦି ରାମ ଏକାକି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ଆମେ ଆଉ ବଞ୍ଚିପାରିବୁ ନାହିଁ।” ଦଶରଥ ଏପରି କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପରଶୁରାମ ତାଙ୍କ କଥା ଅଗ୍ରହ କରି ମାତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସିତ, ବଳବାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପୁଣତାରେ ତିଆରି। ଏଠି ଏକଟି ଦେବତାମାନେ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଭାଙ୍ଗିଥିଲ, ତୁମେ ତ୍ରିପୁରନାଶକ କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଏହି ଅଜୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଏହା ହେଉଛି ବୈଷ୍ଣବ ଧନୁଷ୍ୟ, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାମ। ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରୁଦ୍ରଧନୁଷ୍ୟ ସହିତ ସମାନ; ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା ଜାଣିବାକୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି, ଦୁହିଁ ମଧ୍ୟରେ ବିରୋଧ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ବିରୋଧରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁହିଁ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟଙ୍କର ବିଜୟ ଚାହିଁ, ତେବେ ଶିବଧନୁଷ୍ୟ ତଣାଗଲା। ମହାଦେବ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଗର୍ଜନା ଦ୍ୱାରା ରୋକାଗଲା; ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଗଣ ଏକଠା ହେଲେ। ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶିବଧନୁଷ୍ୟ ତଣାଯିବା ଦେଖିଲେ। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଠ ଭାବିଲେ; କିନ୍ତୁ ରୁଦ୍ର, ମହିମାଶାଳୀ, ଭିଡେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ ଦେବରାତ ରାଜାଙ୍କୁ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ଦାନ କଲେ; ଏହି ବିଷ୍ଣୁଧନୁଷ୍ୟ ହେଉଛି ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାମ। ବିଷ୍ଣୁ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନୁଷ୍ୟ ଋଚୀକ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ତାହା ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଅପୂର୍ବ କର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ମୋର ପିତା ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ତପୋବଳ ଅଦ୍ଭୁତ। ଅର୍ଜୁନ ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରି ଭୟଙ୍କର ହତ୍ୟା କଲେ; ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅନୁଚିତ ମୃତ୍ୟୁର କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୁନିପୁନି କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ନାଶ କଲି। ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଅଧିକାର କରି, ଶେଷରେ ମୁଁ ତାହା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲି, ଧର୍ମର ଫଳରୂପେ। ଦାନ କରି, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କଲି; କିନ୍ତୁ ଧନୁଷ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ଶୁଣି, ତୁରନ୍ତ ଏଠାରେ ଆସିଛି। ଏଭଳି ରାମ, ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ଧନୁଷ୍ୟ ପିତା ଓ ପ୍ରପିତାମହଙ୍କୁ ଅନୁସରି ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କର। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁଷ୍ୟରେ ବିଜୟୀ ବାଣ ଲଗାଅ; ଯଦି ତୁମେ ସମର୍ଥ, କକୁତ୍ସ୍ଥବଂଶୀ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି।” ଏହିପରେ ବାଳକାଣ୍ଡର ଶ୍ରୀବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଷଟ୍ଷଷ୍ଠିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ପରଶୁରାମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ ଆଦରରେ ପ୍ରଥମେ ପିତାଙ୍କୁ, ପରେ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଭାର୍ଗବ, ତୁମେ ଯେଉଁ କର୍ମ କରିଛ, ମୁଁ ଶୁଣିଛି; ଆମେ ତୁମକୁ ସମ୍ମାନ କରୁ, କାରଣ ତୁମେ ପିତୃ ଋଣ ପୂରଣ କରିଛ। ତୁମେ ମୋତେ ଅଶକ୍ତ, ଅପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବୁଛ; ଆଜି ମୋର ପ୍ରଭାବ ଦେଖ।" ଏପରି କହି, ରାଘବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ନେଇଲେ, ଓ ତୀବ୍ର ଶୌର୍ୟରେ ତାହାକୁ ତଣିଲେ। ରାମ ଧନୁଷ୍ୟକୁ ତଣି, ବାଣ ସଜାଇ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ମୋର ପୂଜ୍ୟ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପରି; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ପ୍ରାଣହର ବାଣ ବିମୋଚନ କରିପାରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଚାହିଁଲେ ତୁମର ଏହି ପଥ ନାଶ କରିଦେବି କିମ୍ବା ତୁମେ ତପୋବଳରେ ଅଧିଗୃହୀତ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ସେଗୁଡିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି—ଏହା ମୋର ସଙ୍କଳ୍ପ। କାରଣ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ବାଣ କେବେ ଅଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହା ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଦେଖିବାକୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷିମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ଏକଠା ହେଲେ।