ପୃଥିବୀ କମ୍ପି ଉଠିଲା, ଦେଉଳ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା, ଏବଂ ଦିଗବିଦିଗ୍ଗୁଡ଼ିକୁ କେହି ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଭସ୍ମରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଗଲା, ସେନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅବାକ ହୋଇପଡ଼ିଲା। ଏହି ଅନ୍ଧକାର ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭସ୍ମରେ ଢାକା ସେନା ମଧ୍ୟରେ, ମହାରାଜ ଦଶରଥ, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏକାଧିକ ଚେତନାଶୀଳ ଥିଲେ, ବାକି ସମସ୍ତେ ଅଚେତନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରରେ, ଦଶରଥ ଦେଖିଲେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯାହା ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟା ରଖିଛି—ସେ ହେଉଛି ଭାର୍ଗବ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ, ରାଜାମାନଙ୍କ ଧ୍ବଂସକାରୀ। ସେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି ଅଦୃଶ୍ୟ, କାଳାଗ୍ନିପରି ଅସହ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ତୀବ୍ର ତେଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ, ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ଶୋଉଲ ଉପରେ ଏକ କୁଲାଡ଼ି, ହାତରେ ଏକ ଦୀଘ୍ର ବଣ୍ଡା ଧନୁ, ଏବଂ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଧରିଛନ୍ତି; ଶିବଙ୍କ ତ୍ରିପୁରା ଧ୍ବଂସ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଖି, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ଆଲୋଚନା କରିଲେ—“ଏହି ଭାର୍ଗବ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟାରେ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ପୁନି ରାଜନ୍ୟ ବର୍ଗକୁ ଧ୍ଵଂସ କରିବେ କି?” ସେମାନେ କହିଲେ, “ପୂର୍ବରୁ ରାଜନ୍ୟମାନେ ହତ୍ୟା ହୋଇଛି, ତାଙ୍କ ରୋଷ ନିବୃତ୍ତ, ଏବେ ପୁନି ଧ୍ଵଂସ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ।” ଏଭଳି କଥା କହି, ଋଷିମାନେ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେଲେ, ମଧୁର ବାକ୍ୟରେ ସମ୍ବୋଧନ କରିଲେ—“ରାମ, ରାମ!” ଋଷିମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଦର ଗ୍ରହଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଭାର୍ଗବ, ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଏହିଠାରେ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଭାର୍ଗବ କହିଲେ, “ହେ ଦଶରଥଙ୍କ ପୁଅ ରାମ, ତୁମର ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତାପ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଧନୁ ଭଙ୍ଗ କଥା ମୁଁ ବି ଶୁଣିଛି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଅପୂର୍ବ ଧନୁ ଭଙ୍ଗ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଆଉ ଏକ ଶୁଭ ଧନୁ ନେଇ। ଏଠାରେ ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଧନୁ ଅଛି; ବାଣ ଲଗାଇ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖା। ତୁମେ ଏହି ଧନୁ ଚଢ଼ାଇ ପାରିବାକୁ ଦେଖିଲେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତାପ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରୁଦିତ ମୁଖରେ, ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ତୁମେ ରାଜନ୍ୟ ବର୍ଗର ରୋଷ ନିବୃତ୍ତ କରିଛ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତପସ୍ୱୀ ଅଟୁଟ, ମୋର ପୁଅମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ଦିଅ। ତୁମେ ଭାର୍ଗବ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନିଅ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ତ୍ୟାଗ କରିଛ। ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ହୋଇ, ତୁମେ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରି, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ନିବାସ କରିଛ। ବଡ଼ ଋଷି, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଧ୍ବଂସ ପାଇଁ ଆସିଛ; ଯଦି ରାମ ମାତ୍ର ହତ୍ୟା ହେବେ, ଆମେ କେହି ରହିପାରିବା ନାହିଁ।” ଦଶରଥ ଏଭଳି କଥା କହିଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ, ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅଗ୍ରାହ କରି, ମାତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଆଦରିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶ୍ବକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିପୁଣତାରେ ତିଆରି। ଏକ ଧନୁ ଦେବତାମାନେ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ, ଏହି ହେଉଛି ତୁମେ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଧନୁ, ତ୍ରିପୁରା ଧ୍ୱଂସକାରୀ ଶିବଙ୍କ ଧନୁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଧନୁ, ଅଜୟ, ଦେବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ; ଏହି ହେଉଛି ବୈଷ୍ଣବ ଧନୁ, ରାମ, ଶତ୍ରୁପୁରୀ ଜିତ୍ତା। ଏହି ଧନୁ ରୁଦ୍ର ଧନୁ ସମ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମହାପିତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିର ତୁଳନା କରିବାକୁ, ପିତାମହ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶତ୍ୟ ବିରୋଧ କରାଇଲେ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ଶିବ ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇଜଣେ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଲାଗିଲେ, ତାପରେ ଶିବଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଧନୁ ତିଆରି ହେଲା। ମହାଦେବ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଦେବତା, ଏକ ତୀବ୍ର ଗର୍ଜନରେ ବିରତ ହେଲେ; ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷି, ଦିବ୍ୟ ଗଣ ଏକଠା ହେଲେ। ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବିନୟ କରି, ଶିବ ଧନୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଚିତ୍ତାକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲା। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କଲେ; ରୁଦ୍ର, ବିଦେହମାନେ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୁଧିତ ହେଲେ। ସେ ଦେବରାତ ରାଜା, ରାଜା ଋଷିଙ୍କୁ ଧନୁ ଓ ବାଣ ଦେଲେ; ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ଧନୁ, ରାମ, ଶତ୍ରୁପୁରୀ ଜିତ୍ତା। ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଋଚୀକ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଋଚୀକ, ତେଜସ୍ବୀ, ତାଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଲେ। ମୋ ପିତା ଜମଦଗ୍ନି, ମହାତ୍ମା, ଦିବ୍ୟ ଧନୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ତାଙ୍କ ତପସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିରେ ଅସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଅର୍ଜୁନ, ସାଧାରଣ ବୁଦ୍ଧି ଧାରଣ କରି, ପିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ଏହି ନିର୍ଦୟ ଅନ୍ୟାୟ ହତ୍ୟା ଶୁଣି, ମୁଁ ରୋଷରେ ବାରମ୍ବାର ରାଜନ୍ୟ ବର୍ଗକୁ ଧ୍ଵଂସ କଲି। ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିତି, ମୁଁ ତାହାକୁ ମହାତ୍ମା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କଲି, ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇ। ଦାନ କରି, ମୁଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୱୀ ଶକ୍ତିରେ ବସିଥିଲି; ଧନୁ ଭଙ୍ଗ ଶୁଣି, ତୁରନ୍ତ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଏହିପରି, ରାମ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ମହାଧନୁ ପିତା, ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଆସିଛି; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମକୁ ଆଦର କର, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଗ୍ରହଣ କର। ବିଜୟୀ ବାଣ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁ ଉପରେ ଲଗା; ଯଦି ତୁମେ ସମର୍ଥ ହେଉ, ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ତାହାପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି।