ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବତା, ଦାନବ ଓ ମାନବମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଆଶା କରୁଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ, ଯାଁହାଙ୍କର ପେଟ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ଆପଣ ଆମ ଜୀବନର ଶ୍ୱାସକୁ ବାୟୁଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି। ବାୟୁ ଆମ ଶ୍ୱାସର ଅଧିପତି ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆଜି ସେ କାହିଁକି ଆମକୁ ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି?” ସେମାନେ କହିଲେ, “ବାୟୁ ଆମକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି, ଯେପରି ଜଣେ ନାରୀକୁ ଗୃହର ଭିତରେ ରଖାଯାଏ, ଆମେ ତାଙ୍କର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଅତିଶୟ କ୍ଷୁବ୍ଧ। ଏହିଯୋଗୁଁ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ, ଆମେ ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅତ୍ୟାଚାରିତ।” ଏପରି ଦୁଃଖର କଥା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, “ଏହା ପାଇଁ ଏକ କାରଣ ଅଛି।” ସେ ପୁଣି ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ବାୟୁ କାହିଁକି କ୍ରୁଧ ହୋଇ ତୁମେମାନେ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ, ସେ କାରଣଟି ଶୁଣ। ଆଜି ବାୟୁଙ୍କ ପୁଅକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଅମରତ୍ୱର ଅଧିପତି ଭାବେ ରାହୁଙ୍କ କଥାରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହିଯୋଗୁଁ ବାୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଧିତ ହୋଇଛନ୍ତି।” “ବାୟୁ ଦେହ ନଥିବା ସତ୍ୱେ ଦେହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ବାୟୁ ନଥିଲେ ଦେହ କାଠ ପରି ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ହୋଇଯାଏ। ବାୟୁ ହେଉଛି ପ୍ରାଣ, ସୁଖ ଓ ସବୁକିଛି। ବାୟୁ ଚାଲିଗଲେ ସମଗ୍ର ସଃସାର ଦୁଃଖୀ ହୁଏ। ଆଜି ପ୍ରାଣ ବିଶ୍ୱରୁ ଚାଲିଯାଇଛି, ଆଜି ତୁମେମାନେ ଶ୍ୱାସ ବିହୀନ ଦେହ ପରି ଦଢ଼ ପଡ଼ିଛ। ଚଳ, ବାୟୁ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି ସେଠାକୁ ଚଳିବା—ସେ ଆମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି, ଆମେ ଅଦିତିପୁତ୍ରମାନେ (ଦେବତାମାନେ) ଖୁସି ନ କରି ନଷ୍ଟ ହେଇଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ତେବେ ପ୍ରଜାପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ବାୟୁ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ପୁଅକୁ ବାୟୁ ତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ରଖିଥିଲେ। ସେ ପୁଅ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କ୍ଷମାଭାବ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଏହିପରେ, ପୁଅର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ବାୟୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୁଅକୁ ଉଠାଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଗଲେ। କାନରେ ଝୁଲିଥିବା ଦାନା, ମାଳା ଓ ଜଳମଣି ପିନ୍ଧି, ବାୟୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ତିନିଥର ଶିର ନମାଇଲେ। ବେଦବିଦ୍ ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ହାତ ଦେଇ ବାୟୁଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ ଓ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଭାବରେ ଶିଶୁଟିକୁ ଛୁଇଁଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋଟସ୍-ସମ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ, ଗଛକୁ ପାଣି ଦେଲେ ଯେପରି ନବଜୀବନ ଆସେ, ସେ ଶିଶୁଟି ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଜୀବନ ପାଇଲା। ଏହି ଶିଶୁଠାରେ ପ୍ରାଣ ଫେରି ଆସିବା ଦେଖି, ସୁଗନ୍ଧିତ ବାୟୁ ଖୁସିରେ ପୂର୍ବବତ୍ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାହାରି ଚଲିଲେ, ତାଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅପସାରିତ ହେଲା। ବାୟୁର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଖୁସି ହେଲେ, ସୀତ ଓ ତାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଯେପରି କୁମୁଦ ମୁଖୁଳ ପୁଣି ଖିଲିଯାଏ। ଏହିପରେ, ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଆଦର ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ। ତିନି ଶିଖର ଓ ତିନି ଯୁଗଳ ଉଜ୍ୱଳତା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କଥା କହିଲେ: “ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜଳର ଅଧିପତି, ପ୍ରଜାପତି, ଧନର ଅଧିପତି, ତୁମେ ସବୁ ଜାଣ, ମୁଁ ତଥାପି ଉପକୃତିର କଥା କହିବି। ଏହି ଶିଶୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେମାନେ ଏକ ମହତ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ। ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଅ।” ତେବେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ, ଖୁସି ଓ ଶୁଭ ମୁହଁରେ ମାଳା ତୁଳି କହିଲେ, “ମୋର ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ତାଙ୍କ ମଣ୍ଡିବା ଉଖଣ୍ଡିଯାଇଛି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ନାମ ହେବ ହନୁମାନ—ବନରାଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏବଂ ଏହି ଶିଶୁକୁ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ବର ଦେଉଛି: ଆଗାମୀରେ ମୋ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ କେହି ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।” ତାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋର ଉଜ୍ୱଳତାର ଏକ ଅଂଶ ଏହାକୁ ଦେଉଛି। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଶିଶୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟ ହେବ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବାକ୍ପଟୁ ହେବ। ଶାସ୍ତ୍ର ବୁଝିବାରେ ତାଙ୍କ ସମ କେହି ହେବେ ନାହିଁ।” ବରୁଣ ଦେବତା ଦେଲେ: “ମୋର ପାଶ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ଯାଁତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ନାହିଁ।” ଯମ ଦେଲେ: “ମୋର ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶିଶୁ ଅକ୍ଷତ ରହିବେ, ଚିରଅମର ଓ ନିରୋଗ ରହିବେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟ ହେବେ ନାହିଁ।” କୁବେର କହିଲେ: “ମୋର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ ନାହିଁ।” ଶିବ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ: “ମୋର ମଦନ ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶିଶୁ ଅକ୍ଷତ ରହିବେ।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: “ମୋର ସମସ୍ତ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ମହାତ୍ମା ଅକ୍ଷତ ରହିବେ।” ଏହାପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ଏହି ଶିଶୁକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ସମାନ ଦେଖି, ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ସହିତ କହିଲେ: “ମୋର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଏହାକୁ କେବେ ହାନି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହି ଦୀର୍ଘାୟୁ ରହିବେ।” ଏପରି ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବରମାନେ ଦେଖି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ ବାୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ: “ତୁମ ପୁଅ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ମିତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ରକ୍ଷାକାରୀ ହେବେ। ମାରୁତନନ୍ଦନ ତୁମ ପୁଅ ଅଜୟ ହେବେ। ସେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିବେ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିପାରିବେ, ଯେଉଁଠାକୁ ଚାହିଁବେ ଯାଇପାରିବେ, ଲମ୍ପଟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବେ, ତାଙ୍କର ଗତି ଅନିରୋଧ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ବିନାଶ ଓ ରାମଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଚର୍ମ କଟିଯିବ।” ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବାୟୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୁଣି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଗଲେ।