ରାହୁଙ୍କର ଦୟନିୟ ଚିତ୍କାର ସୁନି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, "ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ମୁଁ ତା'କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବି।" ଏହି ସମୟରେ, ଏଇରାବତ ହାତୀକୁ ଦେଖି, ମାରୁତି ତା'ପରି ଝପଟିବାକୁ ଆଗେଇଲେ, ଏହାକୁ ଏକ ମହା ଉପଲବ୍ଧି ଭାବରେ ଗଣନା କରି। ଏଇରାବତକୁ ପକାଇବା ଆଶାରେ ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ, ମାରୁତିଙ୍କର ଶରୀର କ୍ଷଣିକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଇଲା। ଏହିପରି ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଅତି ରୋଷିତ ନହେଇ, ତାଙ୍କ ହାତରୁ ବଜ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ମାରୁତିଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଆଘାତରେ, ମାରୁତି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚିହ୍ନି ଗଲେ, ଏବଂ ତା'ଙ୍କ ବାମ ଜବା ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ବଜ୍ରର ଆଘାତରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ବାୟୁଦେବ ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, କାରଣ ଏହା ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ ହୋଇଥିଲା। ତା'ପରେ ବାୟୁଦେବ ତା'ଙ୍କ ପ୍ରଭାବକୁ ସମସ୍ତ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ଆକଳନ କରି, ଏକ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ମାରୁତିକୁ ନେଇ ଗଲେ। ସେ ମୁତ୍ର ଓ ବିସ୍ତାର ଉତ୍ସକୁ ବନ୍ଦ କରି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିଲେ, ଏହିପରି ରୂପେ ତିନି ଜଗତରେ ବାୟୁ ନିର୍ବାରିତ ହେଲା, ଏବଂ ଜୀବଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ୱାସହୀନ ହୋଇଗଲେ, ତା'ଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦୂର୍ବଳ ଲାଠି ପରି ହେଇଗଲେ। ବାୟୁଙ୍କ ରୋଷରେ ତିନି ଜଗତରେ ବେଦପାଠ, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱନି, କ୍ରିୟା ଓ ଧର୍ମ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଏକ ନରକ ପରି ଅନୁଭୂତି ହେଲା। ଏପରି ସମୟରେ, ଜୀବଗୁଡ଼ିକ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମାନବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମାନ୍ୟ ବଡ଼ ପାଟି ପରି ତା'ଙ୍କ ଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦ କରି, ବିନୟରେ କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ବାୟୁକୁ ଆମ ଜୀବନଶକ୍ତିର ଅଧିପତି କରିଛନ୍ତି; ଏବେ ସେ ଆମ ଶ୍ୱାସର ମାଲିକ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଆଜି କାହିଁକି ଆମକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି?" "ତା'ଙ୍କ ଆକ୍ରୋଶରେ ଆମେ ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀ ପରି ଅଟକି ରହିଛୁ; ତେଣୁ, ବାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇ, ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।" ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି କହିଲେ, "ଏହାର କାରଣ ଏହି; ଏବେ ସମସ୍ତେ ଶୁଣ, କାହିଁକି ବାୟୁ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ ତମେମାନେ ଉପରେ ନିର୍ବାରିତ କରିଛନ୍ତି।" "ତା'ଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅମରମନ୍ଥୀଙ୍କ ଅଧିପତି, ରାହୁଙ୍କ ଉକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଆଜି ଆଘାତ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ବାୟୁ ରୋଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ବାୟୁ ଶରୀରହୀନ ହୋଇ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ଚଳାପାଇ, ତା'କୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ; ବାୟୁ ନଥିଲେ, ଶରୀର ଲାଠି ପରି ହୋଇଯାଏ।" "ବାୟୁ ହେଉଛି ଜୀବନ; ବାୟୁ ହେଉଛି ସଉଖ୍ୟ; ବାୟୁ ଏହି ଜଗତର ସବୁଠୁ ଦ୍ରବ୍ୟ। ବାୟୁ ଚାଲିଗଲେ, ଜଗତରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ।" "ଆଜି ଜୀବନ ଶ୍ୱାସ ଜଗତରୁ ଚାଲିଗଲା; ଆପଣମାନେ ଅବଶ୍ୱାସ ହୋଇ, ଲାଠି ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।" "ଚଲିବା, ବାୟୁ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠାକୁ ଯିବା; ତା'ଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି; ଆମେ ଅଦିତିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ବିନା ନଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।" ଏପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, ପ୍ରଜାପତି ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ ଓ ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହିତ ବାୟୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବାୟୁ ତା'ଙ୍କ ଆଘାତିତ ପୁତ୍ର ମାରୁତିକୁ ମାନ୍ୟ ରଖିଥିଲେ। ସେଠାରେ, ମାରୁତି ରବି, ଅଗ୍ନି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦେଖି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ଦୟା ଭାବରେ ଦେଖିଲେ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ। ତା'ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବାୟୁ ତା'ଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ବିପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇ, ମାରୁତିକୁ ଉଠାଇ ନିଜେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇଲେ। ଆଭୁଷଣ, ମାଳା ଓ ଜଳର ମଣିରେ ଶୋଭିତ ବାୟୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଦକୁ ତିନିଥର ପଡ଼ିଲେ। ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରହ୍ମା ତା'ଙ୍କ ହାତରେ ବାୟୁକୁ ଉଠାଇ, ମାରୁତିକୁ ମୃଦୁ ଛୁଇଁଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋଟସର ହାତର ଛୁଆଁରେ, ମାରୁତି ପ୍ରାଣ ଫେରି ପାଇଲେ, ଏକ ଗଛ ପରି ଜଳ ଦେଇ ସଜିବ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ଶିଶୁକୁ ପ୍ରାଣବନ୍ତ ଦେଖି, ମାନ୍ୟ ବାୟୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପୂର୍ବ ପରି ସମସ୍ତ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ଚଳାପାଇଲେ, ଆବରୋଧ ନଥିଲା। ବାୟୁର ନିର୍ବାରଣ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣତାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପଦ୍ମମୁକୁଳ ପରି ଖୋଲିଗଲେ। ତା'ପରେ, ଦେବମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ତିନି ଶିଖର ଓ ତିନି ଯୁଗଳ ରୂପରେ ଚମକୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କହିଲେ, "ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଜଳର ମାଲିକ, ଲୋକର ମାଲିକ, ଧନର ମାଲିକ, ଆପଣମାନେ ସବୁ ଜାଣିଛନ୍ତି; ତଥାପି, ମୁଁ କିଛି ଉପକୃତ ଉପଦେଶ କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ।" "ଏହି ଶିଶୁ ମାଧ୍ୟମରେ ଆପଣମାନେ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରିବେ; ତେଣୁ, ବାୟୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ, ଏହି ଶିଶୁକୁ ଆପଣମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ ଦିଅନ୍ତୁ।" ତା'ପରେ, ହଜାର ଆଖି ଥିବା, ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଶୁଭମୁଖର ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ୍ମମାଳା ଉଠାଇ କହିଲେ, "ମୋ ବଜ୍ରର ଆଘାତରେ ତା'ଙ୍କ ଜବା ଭାଙ୍ଗିଛି; ଏହିପରି ତା'ଙ୍କ ନାମ ହେବ ହନୁମାନ, ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।" "ମୁଁ ତା'ଙ୍କୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଉଛି: ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମୋ ବଜ୍ର ତା'ଙ୍କୁ କଦାପି ମାରିପାରିବ ନାହିଁ।" ତା'ପରେ, ଶୁଭ କିରଣ ଥିବା ଦୀପ୍ତିଶାଳୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ, "ମୁଁ ତା'ଙ୍କୁ ମୋ ଦୀପ୍ତିର ଏକ ଅଂଶ ଦେଉଛି।" "ଯେତେବେଳେ ତା'ଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଶକ୍ତି ମିଳିବ, ମୁଁ ତା'ଙ୍କୁ ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଦେଉଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ବାକ୍ପଟୁ ହେବେ।" "ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ତା'ଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିବେ; ଏବଂ ବରୁଣ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଲେ ଯେ, ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପରି ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପାଶ ବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବ ନାହିଁ।" ଯମ ଅନୁଗ୍ରହ କରିଲେ, ତା'ଙ୍କ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତି, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ରୋଗମୁକ୍ତି, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଲେ। କୁବେର କହିଲେ, "ମୋ ଗଦା ଯୁଦ୍ଧରେ ତା'ଙ୍କୁ ମାରିପାରିବ ନାହିଁ।