ଏହି ସମୟରେ ରାଘବ ଭଗବାନ ରାମ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ବଡ଼ ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ, “ହେ ପୂଜ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ଗୌରବ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେଇ ମହାବୁଦ୍ଧି ହନୁମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ରାମଙ୍କ ଏହି ଯୁକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ସେ ମହାମୁନି ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ମୁନି କହିଲେ, “ହେ ରଘୁକୁଳଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ, ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ତାହା ସଠିକ୍। ଶକ୍ତି, ତ୍ୱରିତତା ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ, ହନୁମାନଙ୍କ ସମାନ କିମ୍ବା ଉପରେ କେହି ନାହାନ୍ତି। ପୂର୍ବେ କିଛି ଋଷିମାନେ ଅଚ୍ୟୁତ ଶାପ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାର ଫଳରେ ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଜୟ ହେଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଶିଶୁବେଳେ ତାଙ୍କର କୃତ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, କାରଣ ଶିଶୁସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ସୀମିତ ରହିଗଲା। ଯଦି ଆପଣ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତେବେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରନ୍ତୁ ଓ ମୋ ଆଳୋଚନା ଶୁଣନ୍ତୁ। ସୁନେଲୁ ପର୍ବତ ନାମକ ଏକ ମହାପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହାର ସୁନା ଶିଖର ରବିଦେବ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ସେଠାରେ ହନୁମାନଙ୍କ ପିତା କେଶରୀ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅଞ୍ଜନା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବାୟୁଦେବ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଅଞ୍ଜନା ଏକ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାର ରୂପ ଧାନ୍ୟ ଓ ଟିଟିରି ପିଲା ପରି ଥିଲା। ସେ ଅଞ୍ଜନା ଅରଣ୍ୟରେ ରହୁଥିଲେ ଓ ଫଳ ତଳାଇବାକୁ ବାହାରିଲେ। ମାଆଁଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ, ଭୂଖରେ ପୀଡିତ ଶିଶୁ ହନୁମାନ ଅତିରିକ୍ତ କ୍ରନ୍ଦନ କରିଥିଲେ, ଏକ ଝାଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶିଶୁ ପରି। ସେଉଁଠି ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଜବା ଫୁଲ ଗୁଛ ପରି ଲାଗୁଥିଲା, ଓ ଫଳ ଲୋଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଆକାଶକୁ ଝାପ ଦେଲେ। ଶିଶୁ ହନୁମାନ ତାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ହେଇ, ସେଉଁଠି ପହଁଚିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ଶିଶୁ ହନୁମାନ ଝାପ ଦେଉଥିବା ବେଳେ, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ଯକ୍ଷମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ବାୟୁ, ଗରୁଡ଼ କିମ୍ବା ମନ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଏହି ତ୍ୱରିତ ଗତିକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଯିଏ ଏକ ଶିଶୁ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏତେ ଶକ୍ତି ଓ ବେଗ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି କେତେ ହେବ? ବାୟୁଦେବ ନିଜ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷା କଲେ—ତାଙ୍କୁ ହିମ ଗୁଛ ପରି ଶୀତଳତା ଦେଲେ। ହନୁମାନ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ଯାଇ, ବାପାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ନିଜ ଶିଶୁ ଶକ୍ତିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ମିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଁଚିଗଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭାବିଲେ, “ଏହା ଏକ ଶିଶୁ, କିଛି ଅପକାର ଜାଣେନାହିଁ, ଏହି ଘଟଣା ମୋ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।” ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପୋଡ଼ିଲେ ନାହିଁ। ଯେ ଦିନେ ହନୁମାନ ଝାପ ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ ଦିନେ ରାହୁ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ରାମ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବିପଦ ଦେବାର ଜଣେ ଅପଦ୍ରବ୍ୟ ରାହୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥର ଉପରେ ଥିବା ହନୁମାନକୁ ଛୁଇଁଲେ, କିନ୍ତୁ ଭୟରେ ସେଠାରୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏପରେ, ସିଂହିକାପୁତ୍ର ରାହୁ କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଘିରିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ବୃତ୍ରସୁଦନ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆପଣ ମୋତେ ଭୂଖ ଶମନ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଇଥିଲେ, ତେବେ ଏହି ଅଧିକାର ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେଲେ କାହିଁକି? ଆଜି ଯୋଗକାଳରେ ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧରିବାକୁ ଆସିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ରାହୁ ହଠାତ୍ ଆସି ରବିକୁ ଧରିଲେ।” ରାହୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ସିଂହାସନ ଛାଡ଼ି, ସୁନା ମାଳା ଧରି ଉଠିଲେ। ଏପରେ, କୈଳାସ ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ବଡ଼, ଚାରିଟି ଦନ୍ତ ଥିବା, ମଦ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା, ଶୋଭାମୟ ମୁକୁଟ ଓ ସୁନା ଘଣ୍ଟି ରେ ଶୋଭିତ ଏଇରାବତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଏଇରାବତ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଆଗରେ ରାହୁକୁ ରଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ହନୁମାନ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ତେବେ ରାହୁ ଉତ୍ସାହରେ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି, ହନୁମାନକୁ ଦେଖି, ପର୍ବତ ଶିଖର ପରି ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ହନୁମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି, ରାହୁକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ଆକାଶକୁ ପୁଣି ଝାପ ଦେଲେ। ମଙ୍ଗା ହନୁମାନ ରାହୁ ପଛରେ ଦୌଡ଼ିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ରାହୁ ମୁହଁ ଦେଖାଇ ଦ୍ୱାରା ପଛକୁ ଫେରି ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ। ସିଂହିକାପୁତ୍ର ରାହୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଆଶାରେ ଭୟରେ ବାରମ୍ବାର “ଇନ୍ଦ୍ର! ଇନ୍ଦ୍ର!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ। ରାହୁଙ୍କ ଏହି ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ, “ଭୟ କରନି, ମୁଁ ତାକୁ ବିନାଶ କରିଦେବି।” ଏହି ସମୟରେ ଏଇରାବତକୁ ଦେଖି, ମାରୁତି ତାହାକୁ ଧରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ, ଏହାକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ସାଧନ ଭାବେ ଭାବିଲେ। ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ ଏଇରାବତକୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ ତାଙ୍କ ରୂପ କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ହୋଇଗଲା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପରି। ଏଭଳି ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ, ଶଚୀପତି ଇନ୍ଦ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ କ୍ରୋଧିତ ନହୋଇ, ତାଙ୍କ ହାତରୁ ବଜ୍ର ଛାଡ଼ି ହନୁମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଏହି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ହନୁମାନ ପର୍ବତ ଉପରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଓ ତାଙ୍କର ବାମ ଗଳା ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ଶିଶୁ ହନୁମାନ ବେହୋଶ ହୋଇ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ, ବାୟୁଦେବ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, କାରଣ ଏହା ଜଗତର ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ହେଲା। ବାୟୁଦେବ ନିଜ ପ୍ରଭାବକୁ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ କରି, ନିଜ ପୁତ୍ର ମାରୁତିଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ଗୁହାରେ ଗଲେ। ସେ ମୂତ୍ର ଓ ପାଖାନାର ମାର୍ଗ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଅତି କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷାକୁ ରୋକିଦିଅନ୍ତି। ବାୟୁଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସାଂଶବିହୀନ ହେଇଗଲେ; ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରେ ଲକଡ଼ା ପରି ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବାୟୁଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ତିନୋଟି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୁତି, ସ୍ୱାହା, କ୍ରିୟା ଓ ଧର୍ମ ଉପଶମିତ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ତାହା ନରକରେ ପଡ଼ିଛି।