ବିଶ୍ରବାସଙ୍ୟ ପୁତ୍ର ରାବଣଙ୍କୁ କହାଯାଇଥିଲା—"ଏ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏହି ସଂସାରର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ତୁମେ ଦେଖିପାରିବ—ଏହା ଶୀଘ୍ର ଅପ୍ରାପ୍ୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଏଠିକି ଅପେକ୍ଷା କର। କିମ୍ବା, ଯଦି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଅଟୁଟ ଇଚ୍ଛା କର, ତେବେ ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରକୁ ଯାଅ—ସେଠାରେ ତୁମେ ଭୂମିରେ ଅଗ୍ନି ପରି ଅବସ୍ଥିତ ବାଲିଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବ।" ଏହି ଉପଦେଶକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରି, ତାରାଙ୍କୁ ଉପେକ୍ଷା କରି, ଚରାଚରରେ ଭୟ ପ୍ରଦାନକାରୀ ରାବଣ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ଦକ୍ଷିଣ ସାଗରକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ରାବଣ ଦେଖିଲେ—ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ମୁହଁ ଉଜ୍ୱଳ, ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେହ, ସାନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜାରେ ଲିନ ବାଲି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରାବଣ, କଜଳ ପରି କଳା, ଶାନ୍ତିରେ ପୁଷ୍ପକରୁ ଅବତରି, ଚୁପଚାପ ଚାଲିଗଲେ ବାଲିଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ। ଯଦ୍ୟପି ରାବଣ ଅପକଳ୍ପନା ନେଇଥିଲେ, ସେଠି ବାଲି ତାଙ୍କୁ ଚାଞ୍ଚଳ୍ୟ ବିନା ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ସିଂହ ଯେପରି ଶଶକକୁ ଗଣ୍ୟ କରେନାହିଁ, ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ଦୃଷ୍ଟିଆନ୍ତର କରେନାହିଁ, ସେପରି ବାଲି ମଧ୍ୟ ରାବଣଙ୍କୁ କିଛି ଗଣ୍ୟ କଲେନାହିଁ। ରାବଣ ଦୃତିୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ବାଲି ଚିନ୍ତା କଲେ—"ମୁଁ ଏହାକୁ ଆମ୍ବଳ ତଳେ ଧରି ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିବି। ଲୋକମାନେ ଦେଖିବେ, ମୋ ଶତ୍ରୁ, ତାଙ୍କର କମ୍ବଳ ଓ ଉପରିବସ୍ତ୍ର ଖସିଯିବା ସହ, ଗରୁଡ଼ ଝାପିଥିବା ସର୍ପ ପରି ରାବଣ ମୋ ଆମ୍ବଳ ତଳେ ଲଟକିଛନ୍ତି।" ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ବାଲି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରି, ବେଦମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଅଚଳ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ—ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ରାଜା—ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେଖାଇଲେ। ବାଲି, ରାବଣ ଧରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଗରୁଡ଼ ସର୍ପକୁ ଧରିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ପାଦରେ ଧରିଲେ। ଏହିପରି ରାକ୍ଷସ ରାଜାକୁ ଧରି, ବାନର ଆକାଶକୁ ଲାଘିଲେ, ରାବଣ ତାଙ୍କର ଆମ୍ବଳ ତଳେ ଲଟକୁଥିଲେ। ରାବଣ ନଖରେ ଆଘାତ କରି, ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ, କିନ୍ତୁ ବାଲି ତାଙ୍କୁ ବାୟୁ ପରି ଏକ ମେଘକୁ ବହି ନେଇଯିବାପରି ନେଇଯାଉଥିଲେ। ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ରାବଣଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ ଦୌଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାଲି ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାକ୍ଷସମାନେ ବାଲିଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅକ୍ଷମ ହୋଇ, ଚେଷ୍ଟା ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ବାଲି ଯେଉଁପଥରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ସେଠାରୁ ପାହାଡ଼ ମଧ୍ୟ ଭୟରେ ପଳାଇଯିବା, ତେଣୁ ମାନବ ମାଂସ-ରୁଦିର ଧାରୀ ଜୀବ କେମିତି ରୁହିପାରିବ? ତେଣୁ, ଶୀଘ୍ର ଚଳିତ ବାନର ରାଜା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସମସ୍ତ ସାଗରକୁ ନମସ୍କାର କରିଲେ। ଆକାଶବାସୀମାନେ ବାଲିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ସେ ବାଲି ପଶ୍ଚିମ ସାଗରକୁ ରାବଣକୁ ନେଇ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ନିଷ୍ପାପ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ସ୍ନାନ କରି, ପୂଜା କରି, ବାନର ରାବଣକୁ ଉତ୍ତର ସାଗରକୁ ନେଲେ। ହଜାର ଯୋଜନା ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତ୍ରୁକୁ ବୋକା କରି, ବାୟୁ ଓ ମନ ପରି ଶୀଘ୍ର ଗତିରେ ଯାଉଥିଲେ। ଉତ୍ତର ସାଗରରେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରି, ବାଲି ଏବେ ରାବଣକୁ ନେଇ ପୂର୍ବ ସାଗରକୁ ଗଲେ। ସେଠି ମଧ୍ୟ, ସନ୍ଧ୍ୟା ବେଳେ ପୂଜା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ରାବଣକୁ କିଷ୍କିନ୍ଧା ନିକଟକୁ ନେଲେ। ଚାରି ସାଗରରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା ଶେଷ କରି, ବାନର ରାବଣକୁ ନେଇ, କିଷ୍କିନ୍ଧା ନିକଟର ଉଦ୍ୟାନରେ ଅବତରିଲେ। ଏବେ ବାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଲି ହସିହସି ରାବଣକୁ ଆମ୍ବଳ ତଳରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ?" ତାଳ ଦୃଷ୍ଟି, କ୍ଲାନ୍ତ ଶରୀର ନେଇ, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଚମତ୍କୃତ ହୋଇ କହିଲେ—"ବାନର ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ମୁଁ ରାବଣ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମହାରାଜ, ଯୁଦ୍ଧ ଇଚ୍ଛାରେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲି, ଆଜି ତୁମେ ମୋତେ ଅପହୃତ କରିଛ। କି ଶକ୍ତି! କି ପ୍ରାକ୍ରମ! କି ଗଭୀରତା! ଯେଉଁଠି ମୁଁ ପଶୁ ପରି ଧରାଯାଇ, ଚାରି ସାଗର ଚାରିପାଖରେ ଘୁରାଯାଇଛି। ଏପରି ଶକ୍ତି କିଏ ପାରିବ? ମନ, ବାୟୁ ଓ ଗରୁଡ଼ ଛଡ଼ା, ଏପରି ଦ୍ରୁତ ଗତି କିଏ ପାରିବ? ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଶ୍ରେଣୀର। ଏବେ ତୁମ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ମୁଁ ଚାହୁଁଛି ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀ ରେ ଗଭୀର ମିତ୍ରତା। ମୋ ଜୀବନର ମହିଳା, ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ, ଭୋଗ, ବସ୍ତ୍ର, ଆହାର—ସବୁ ତୁମ ସହ ବିଭାଜିତ ହେବ।" ଏହିପରି, ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ବାନର ଓ ରାକ୍ଷସ ଦୁଇଁଜଣ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଭାଇପଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦୁଇଁଜଣ ସିଂହ ପରି କିଷ୍କିନ୍ଧା ଗୁହାକୁ ଯାଇଲେ। ସେଠାରେ ରାବଣ ସୁଗ୍ରୀବ ପରି ଏକ ମାସ ରହିଲେ, ଯାଏଁକି ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆସି, ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ନେଇ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ଏଭଳି, ପ୍ରଭୁ, ପୂର୍ବକାଳରେ ବାଲି ଦ୍ୱାରା ରାବଣ ଦମିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ସାକ୍ଷୀରେ ଭାଇ ହୋଇଥିଲେ। ରାମ, ବାଲି ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିର ଧାରୀ ଥିଲେ, ତଥାପି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ନଶ୍ୱର କରିଦେଲେ। ଏହିପରେ, ରାମ ଦକ୍ଷିଣ ଆଶ୍ରମର ଋଷିଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ବାଲି ଓ ରାବଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅପୂର୍ବ, କିନ୍ତୁ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ହନୁମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳିତ ଶକ୍ତି କାହାରେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।