ଏହି ଚମତ୍କାର ଘଟଣାଗୁଡିକ ବାଲକାଣ୍ଡର ଚୁଆନ୍ନବେ ସର୍ଗରେ ଘଟିଥିଲା । ଏକ ଶୁଭ ସକାଳରେ, ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ମହାପୁରୁଷ ଋଷି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଉତ୍ତର ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ । ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯିବା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ମଧ୍ୟ ରାଜା ଜନକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ତାଙ୍କର ରାଜଧାନୀକୁ ଶୀଘ୍ର ଫେରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାପରେ, ମିଥିଳାଧୀଶ ଜନକ ଅତି ପ୍ରଚୁର ବିବାହ ଉପହାର ଦେଲେ । ସେ ଶତଶଃ ଗାଈ ଦେଲେ, ଉତ୍ତମ ଉନା ଚଦର, ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ବସ୍ତ୍ର, ହାଥୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଏବଂ ପଦାତି ଦେଲେ, ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଆଭା ଓ ଶୌର୍ୟ ଉପେତ । ସେ ଏକଶତ କନ୍ୟା ଦେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦାସ-ଦାସୀ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ଉପହାର ଦେଲେ । ଏପରି ଅନେକ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଇ ରାଜା ଅନନ୍ୟ ବିବାହ ଉପହାର ଦେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ । ତାପରେ ମିଥିଳାଧୀଶ ନିଜ ନଗରୀ, ମିଥିଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଏଉଁପରି, ଅୟୋଧ୍ୟାଧୀଶ ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସେନା ସହିତ ଗମନ କଲେ । ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷ ଦଶରଥ ଋଷିମାନେ ଓ ରାମଙ୍କ ସହିତ ଯିବା ସମୟରେ, ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଳାର୍ତ୍ତନ କରିଲେ ଓ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପଶୁ ଚକ୍ରାକାର ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦଶରଥ ରାଜା ଋଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀ ସ୍ୱର ଓ ପଶୁମାନେ ଏମିତି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ କାହିଁକି?" ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟ କମ୍ପିଥିଲା, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲା । ତାହା ଶୁଣି ବଶିଷ୍ଠ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ, "ଏହି ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆପଦ ଆସୁଛି, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପକ୍ଷୀମାନେ ମୁଖରୁ ଏହା ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଛି । ଯାହାହେଉ, ପଶୁମାନେ ଶାନ୍ତି ଦେଉଛନ୍ତି, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର ।" ଏହିପରି କଥା ହେଉଥିବା ବେଳେ ବାୟୁ ବେଗରେ ବହିଲା, ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିଲା, ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲା । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଗଲା, କେହି ଦିଗ ଚିହ୍ନିପାରୁନଥିଲେ । ସମସ୍ତ କିଛି ରାଖରେ ଢାକି ଯାଇଥିଲା, ସେନା ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିଲା, କେବଳ ବଶିଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଓ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସଚେତନ ଥିଲେ, ବାକି ସମସ୍ତେ ଅଚେତନ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ, ଦଶରଥ ଦେଖିଲେ ଏକ ମହାପୁରୁଷ, ଜଟା ପିଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ଭାର୍ଗବ, ରାଜନାଶକ, କେଲାସ ପର୍ବତ ପରି ଅପରାଜେୟ, ସମୟାଗ୍ନି ପରି ଅସହ୍ୟ, ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବୀ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଖିବା ଅସମ୍ଭବ । ତାଙ୍କ ମୋଡ଼ରେ ପରଶୁ, ହାତରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମ ଧନୁଷ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଧରିଥିଲେ, ଏବଂ ତିନି ଲୋକ ନାଶକ ଶିବଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ରମୀ, ଯଜ୍ଞ ପାରାୟଣ, ମଧ୍ୟେ ଆଲୋଚନା କଲେ, "ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବଧ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଆଉ ଧ୍ୱଂସ କରିବେ କି?" ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ କହିଲେ, "ସେ ଏପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଧ ପୂର୍ବରୁ କରିଥିଲେ, ଏବେ କ୍ଷମା ଓ ଶାନ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି, ଆଉ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ ।" ଏପରି ଆଲୋଚନା ପରେ, ତିନି ଲୋକ ଭୟଙ୍କର ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ମଧୁର କଥାରେ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, "ରାମ, ରାମ!" ବୋଲି ସମ୍ମୋଦିତ କଲେ । ଋଷିମାନେଙ୍କ ଏହି ସମ୍ମାନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ଭାର୍ଗବ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ । ଏହିଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ପୂର୍ବ ସର୍ଗ ଶେଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସର୍ଗ । ଭାର୍ଗବ କହିଲେ, "ହେ ଦଶରଥନନ୍ଦନ ରାମ, ତୁମ ଅସାଧାରଣ ପରାକ୍ରମ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ତୁମେ ଯେ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିଛ, ତାହା ମୁଁ ସବୁଶୁଣିଛି । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ଶୁଭ ଧନୁଷ୍ୟ ନେଇ ଆସିଛି ।" "ଏଠି ଦେଖ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଅଛି । ଏଥିରେ ତୁମେ ଏକ ବାଣ ଲଗାଅ ଓ ତୁମ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କର । ଯଦି ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ତୁମେ ଚାପି ପାରିବ, ତେବେ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, କାରଣ ତୁମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପରାକ୍ରମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହେଁ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଦଶରଥ ମୁଁ ନମ୍ର ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ, "ହେ ମହାଭାଗ, ଆପଣ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଷ୍ଠୁରତାରୁ ଶାନ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ମହା ତପସ୍ବୀ । ଆମ ପୁଅମାନେକୁ ଆପଣ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ । ଆପଣ ଭାର୍ଗବ ବଂଶର, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଆପଣ ପୃଥିବୀ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ମହେନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରେ ବାସ କରିଛନ୍ତି । ଆପଣ ଯଦି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଛନ୍ତି, ତେବେ ଯଦି କେବଳ ରାମ ନାଶ ହେବେ, ଆମେ ଆଉ ବଞ୍ଚିପାରିବୁ ନାହିଁ ।" ଦଶରଥ ଏହିପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ଅନଦେଖା କରି, କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ । "ଏଠି ଦୁଇଟି ଉତ୍ତମ ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଶିଳ୍ପୀ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ । ଗୋଟିଏ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ତୁମେ ଭଙ୍ଗ କରିଛ, ତ୍ରିପୁର ନାଶକ ତୁମେ ହେଉଛ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଏହି ଅଜୟ ଧନୁଷ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଏହିଏ ବୈଷ୍ଣବ ଧନୁଷ୍ୟ, ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜୟୀ ରାମ ।" "ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଧନୁଷ୍ୟ ସହିତ ସମାନ ଗୁଣର, ଏହି ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ..." ଏପରି ଭାବରେ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣାର ଏହି ପର୍ଵ ଅଗ୍ରସର ହେଲା ।