ରାବଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶିତ ହୋଇ ଦେବତାମନ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ, “ତୁମ ନିଜ ତେଜରେ ତୃଣ ଲୋକକୁ ବିଜୟ କରିଛ; ତୁମ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତୁମ ପୁତ୍ର ମୋତେ ଖୁସି କରିଛି। ଏହି ଅତିବଳା ନାମକ ତୁମ ପୁତ୍ର, ରାବଣ, ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ବିଜୟୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବ। ଏହି ରାକ୍ଷସ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଅଜୟ; ତାହାର ଉପରେ ଭରସା କରି, ରାଜା, ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିଛ। ଏହିପରି, ବଳବାନ୍ ରାବଣ, ମହେନ୍ଦ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କର; ଦେବତାମାନେ ତାହାର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି ଦେଉନ୍ତୁ।” ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ, ଯୋଦ୍ଧା ଏବଂ ତେଜସ୍ୱୀ, କହିଲେ, “ଦେବତାମାନେ, ଯଦି ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ଚାହେଁ।” ଚାରିପାଏ, ଚାରିପାଦୀ, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବାମାନେ, ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ଗଛ, ଝାଡ଼, ଲତା, ଗ୍ରାସ, ପଥର, ପାହାଡ଼—ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଯେତେବେଳେ ଭୟର କାରଣ ଆସେ, ଭୟ ଭାବି ଥାନ୍ତି; ଏହି ଜଗତରେ ଏପରି ଭୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ହୋଇଥାଏ। ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି, ତେଜସ୍ୱୀ, ମେଘନାଦକୁ କହିଲେ, “ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମରତ୍ୱ ନାହିଁ—ଚାରିପାଦୀ, ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।” ଅଜର ମହାବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ମେଘନାଦ କହିଲେ, “ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ନୁହେଁ—ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଏହି ବର ଚାହେଁ, ଯାହା ମୋତେ ଶତକ୍ରତୁ ମୁକ୍ତିରେ ସଫଳତା ଦେଇପାରିବ।” “ଏହି ଅଗ୍ନି, ଯେଉଁଠାରେ ମୁଁ ଚାହେଁ, ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉ, ଏବଂ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିମ୍ନିବେଶି, ଶତୃମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବି। ଅଗ୍ନିରୁ ଘୋଡ଼ାଯୁକ୍ତ ରଥ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉ; ତାହାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ପାଇବି—ଏହି ବର ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି। ଯଦି ମନ୍ତ୍ର ଓ ହୋମ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି, ତେବେ, ଦେବତା, ମୋର ବିନାଶ ହେଉ। ଦେବତା, ସମସ୍ତେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅମରତ୍ୱ ପାଇଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଏହି ଅମରତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କରିଛି।” ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ।” ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମୁକ୍ତ କରିଲେ, ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ତେଜ ଓ ବସ୍ତ୍ର ହାରାଇ, ଚିନ୍ତାରେ ଡୁବି, ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଜିଗ୍ୟାସା କଲେ, “ଶତକ୍ରତୁ, ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ କଣ ଦୁଃଖଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲ?” ଇନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ବହୁ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ସମସ୍ତେ ଏକ ରଙ୍ଗ, ଏକ ଭାଷା, ଏକ ସ୍ୱଭାବରେ ସମାନ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପ୍ରଭେଦ ନଥିଲା, ଦେହ ଓ ଲକ୍ଷଣରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରି ଚିନ୍ତା କରିଥିଲି। ପ୍ରଭେଦ ପାଇଁ, ମୁଁ ଏକ ନାରୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାକୁ ଏକଠା କରିଥିଲି। ଏପରି ଦେହ ଓ ଗୁଣରେ ମୁଁ ଅହଲ୍ୟା ନାରୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲି; ‘ହଲ’ ମାନେ ବିକଳତା, ‘ହଲ୍ୟା’ ତାହାର ଉତ୍ସ। ତାଙ୍କୁ କୌଣସି ବିକଳତା ନଥିଲା, ତେଣୁ ଅହଲ୍ୟା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଶକ୍ର, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ ଦେଲି। ଏହି ନାରୀ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କଲି: ତାଙ୍କୁ କାହା ପାଇଁ ଦିଅଉ? ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଭାବିଲେ, କିନ୍ତୁ ପଦର ଅଧିକାରରେ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଜ ଦମ୍ପତ୍ନୀ କରିଲି, ପୁରନ୍ଦର। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମହାତ୍ମା ଗୌତମଙ୍କୁ ଅମାନତରେ ଦେଇଥିଲି; ବହୁ ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ଦେଖି, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ସଫଳତା ଜାଣି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ଛୁଇଁଥିଲ। କ୍ରୁଧାବେଶରେ, ତୁମେ ଚାରିଗଲେ ମୁନିର ଆଶ୍ରମକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ତେଜମୟ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିମତ କରିଲେ, ଶକ୍ର, ଅଭିଲାଷ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ; ଏବଂ ମୁନି ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ୱୀ ମୁନି ତୁମକୁ ତାଙ୍କ ଶପ୍ତରେ ଶପ୍ତିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ଏହି ଦଶମ ଭାଗ ଶକ୍ତିର ବିପରୀତ ଫଳ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିଛ। ତୁମେ, ବାସବ, ମୋର ପତ୍ନୀକୁ ଭୟ ନ ରଖି କ୍ଷତି କରିଥିଲ; ତେଣୁ, ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଶତୃର ହାତରେ ପଡ଼ିବ। ଏହି କର୍ମ, ମୂର୍ଖ, ତୁମେ ଏଠାରେ କରିଥିଲ, ଏହି ବ୍ୟବହାର ନିଶ୍ଚୟ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବେ। ଯେଉଁଠି ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶର କାରଣ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହେଉଛି, ତୁମେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶରେ ପଡ଼ିବ; ଏବଂ ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଦୃଢ଼ ସ୍ଥାନ ନଥିବ। ଏବଂ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉ, ସେମାନେ ଅବିଚଳ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏହି ଶପ୍ତ ମୁଁ ଦେଇଥିଲି, ଏବଂ ସେ ଏହି ଶପ୍ତ ସମୟରେ ତୁମକୁ କହିଥିଲେ। ତାପରେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ମହାତ୍ମା ଗୌତମ କହିଲେ, “ଅପବାଦିତା, ଆଶ୍ରମ ନିକଟରୁ ଅଦୂର ହୋଇଯାଅ!” ତୁମେ ଶୋଭା ଓ ଯୁବତ୍ୱ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲ; ତେଣୁ, ଜଗତରେ ତୁମେ ଏକା ଶୋଭାବନ୍ତୀ ନାରୀ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତୁମର ଶୋଭା ହାରିବେ, ନିଶ୍ଚୟ; କାରଣ ଏହି ଶୋଭା ଉପରେ ଭରସା କରି, ଏହି ଭ୍ରମ ହୋଇଛି। ଏହି ସମୟରୁ, ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଣୀ ଶୋଭା ରଖିଛି; ତାପରେ ଅହଲ୍ୟା ଗୌତମଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। “ଅଜ୍ଞାନବଶତ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ତୁମ ରୂପରେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଥିଲେ; ଅଭିଲାଷ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ଓ ମୁନି, ଦୟା କର।” ଏପରି ଅହଲ୍ୟା କହିଲେ, ଗୌତମ ଉତ୍ତର କଲେ, “ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତେଜସ୍ୱୀ ରଥୀ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ରାମ ନାମରେ, ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ମଧ୍ୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ବଳବାନ୍ ବାହୁ, ମାନବ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ଓ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତେବେ ତୁମେ ପବିତ୍ର ହେବୁ।