ଏହି ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କର ବେଦୀ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ସଜାଯିବା ଲାଗି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲରେ, ସୁନା ଘଡ଼ି, ଏବଂ ଅଙ୍କୁର ଭରା ଘଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ବେଦୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭୂଷିତ କରାଯିଲା। ଅଙ୍କୁର ଭରା ବାଟି, ଧୂପ ଭରା ବାସନ, ଶଂଖ ଭରା ବାସନ, ଚମଚ, ମାଳା, ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଚାର ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବାସନ ସହିତ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯିଲା। ତଳି ଭାଜା ଧାନ ଏବଂ ପକା ଚାଉଳ ଭରା ବାସନ ଦ୍ୱାରା ବେଦୀକୁ ସଜାଯିଲା, ନିୟମାନୁସାରେ ଦର୍ଭା ଘାସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିଲା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଏହି କାମ କରାଯିଲା। ବେଦୀରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ନିୟମ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବକ ବିଶିଷ୍ଟ ଋଷି ବସିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତା'ପରେ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ସମ୍ମୁଖରେ ରଖାଗଲା, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ପ୍ରତି ମୁହଁ କରାଯିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ଜନକ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହା ମୋର କନ୍ୟା ସୀତା, ତୁମ ଧର୍ମସହଚରୀ।" "ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଭଲ ହେଉ। ତୁମ ହାତରେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧର। ସୀତା ସ୍ବାମୀପ୍ରତି ଅତି ଭକ୍ତ, ଶୁଭାଶିନୀ, ତୁମ ପଛରେ ଛାୟା ପରି ଚାଲିବେ।" ଏପରେ ରାଜା ମନ୍ତ୍ର ପୂତିତ ଜଳ ଦେଇ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ 'ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ। ଏହା ପରେ ଦେବମାନ୍ୟ ଢ଼ୋଲର ଶବ୍ଦ ଏବଂ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏଭଳି ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ର-ଜଳରେ ପବିତ୍ର କରି ଜନକ ରାଜା ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି କ୍ଷଣରେ ଜନକ ରାଜା ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ଆସ, ଭଲ ହେଉ। ଉର୍ମିଳା, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି, ତୁମର।" "ତାଙ୍କର ହାତ ଗ୍ରହଣ କର, ନିୟମିତ ସମୟ ଚାଲିଯିବା ପୂର୍ବରୁ।" ଏପରେ ଜନକ ରାଜା ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରଘୁବଂଶର ଉତ୍କଳ, ମଣ୍ଡବୀଙ୍କ ହାତ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ବଳଶାଳୀ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଶ୍ରୁତକୀର୍ତିଙ୍କ ହାତ ଗ୍ରହଣ କର।" "ତମେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ। କକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ ରହନ୍ତୁ, ନିୟମିତ ସମୟ ଚାଲିଯିବା ପୂର୍ବରୁ।" ଜନକଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ହାତରେ ହାତ ଦେଇ ଏକତା ଦେଖାଇଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିର୍ଦେଶାନୁସାରେ ଚାରି ଭାଇ ଏବଂ ଚାରି ବହୁନି, ଅଗ୍ନି, ବେଦୀ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିଲେ। ରଘୁବଂଶର ମହାତ୍ମାମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସହ ବିବାହ ନିୟମାନୁସାରେ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଦେବମାନ୍ୟ ଢ଼ୋଲ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା। ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ରଘୁବଂଶର ପ୍ରମୁଖ ବିବାହରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଚାରିପାଖରେ ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଲା, ଏହି ବଳଶାଳୀମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହ ବାହାରିଗଲେ। ତା'ପରେ ରଘୁବଂଶୀମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ସହ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ରାଜା ସହିତ ଋଷି ଓ ନିକଟତମ ବନ୍ଧୁମାନେ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଏଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଚୁଅତ୍ତରିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶ୍ରୀମତ୍ ଵାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ଏହି ଚୁଅତ୍ତରିତମ ସର୍ଗ ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାତି ବିତିଲା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଉତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଯାଇଗଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ବିଦେହ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ତା'ପରେ ବିଦେହ ରାଜା ବିବାହ ପାଇଁ ବହୁତ ଦାୟଜ ଦେଲେ; ମିଥିଲା ରାଜା ଶତ-ଶତ ଗୋଉଁ ଦାନ କଲେ। ଉତ୍ତମ ଉନା ଚଦର, ପାଟ ଓ ନିୟୁତି ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ପୋଶାକ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି, ସମସ୍ତ ଭୂଷିତ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦେଖାଯିବା ଦାୟଜ ଦେଲେ। ଏକ ଶତ କନ୍ୟା, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ସହ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଓ ମହିଳା ସେବକ, ସୁନା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ଦେଲେ। ରାଜା ବହୁତ ଆନନ୍ଦରେ ଅପୂର୍ବ ଦାୟଜ ଦେଲେ; ଏହିପରେ ବହୁ ପ୍ରକାର ଦାୟଜ ଦେଇ ରାଜା ବିଦାୟ ନେଲେ। ମିଥିଲା ରାଜା ତାଙ୍କର ନିଜ ସହରକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଆୟୋଧ୍ୟାର ରାଜା ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ରମାନେ ସହ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଆଗରେ ରଖି, ସେନା ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ। ରାମ ଓ ଋଷିମାନେ ସହ ରାଜା ଯାଇଥିବା ବେଳେ, ଚାରିପାଖରେ ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀ ଚିତ୍କାର କରିଲେ; ଏବଂ ଭୂମିର ସମସ୍ତ ପଶୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଭାବେ ଚଳିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାଜା ଦଶରଥ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ଭୟଙ୍କର, ପଶୁମାନେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଭାବେ ଚଳିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟ କମ୍ପିଯାଉଛି, ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଉଛି।" ଏପରେ ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ, "ଏହାର ଫଳ ଶୁଣ। ଏକ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଉପସ୍ଥିତ, ଦିବ୍ୟ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" "ପଶୁମାନେ ଶାନ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ଭୟ ଚାଡ଼ିଦିଅ।" ଏଭଳି କଥା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ, ବାୟୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ କମ୍ପିତ କରି, ବଡ଼ ଗଛମାନେ ଭୁଇଁପଡ଼ିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧାରରେ ଢାକିଗଲା, ଦିଗ୍ଦିନ୍ଦିଗ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଇଗଲା। ସମସ୍ତ ତାଳ ଆସୁ ଢାକି ଦେଲା, ସେନା ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲା; ବସିଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ସଚେତନ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଅଚେତନ ହେଇଗଲେ; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧାରରେ ସେନା ତାଳ ଆସୁ ଢାକି ଦେଖାଯିଲା। ଏହି ସମୟରେ ରାଜା ଦଶରଥ ଦେଖିଲେ, ଏକ ବଳଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି, ବଡ଼ ଜଟା ଧାରଣ କରି, ଭାର୍ଗବ, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ରାଜାମାନେର ନାଶକ। ସେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି ଅପରାଜେୟ, କାଳାଗ୍ନି ପରି ଅସହ୍ୟ, ଦୀପ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଏହି ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର କାନ୍ଧରେ କୁହୁଡ଼ି ଧାରଣ, ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପୁଞ୍ଜ ପରି ଧନୁ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ବାଣ ଧାରଣ କରି, ତ୍ରିପୁରା ନାଶକ ଶିବ ପରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।