ଏହି ଦୀର୍ଘ ଯୁଦ୍ଧ ଦିନରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଯେପରି ବଳ ଓ ବିରୋଚନଙ୍କୁ ଦମନ କରିଥିଲି, ତେଣୁ ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ଶାସନ କରିଥିଲି, ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସକୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।” ଏହାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ରାବଣଙ୍କୁ ଛାଡି ଅନ୍ୟ ଏକ ଥାନକୁ ଗଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ କରି ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିଲେ। ରାବଣ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ କେବେ ପଛୁଆ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ନାୟକ ରାବଣ, ଏକ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଜନ ଦୂର ଆଗକୁ ଗଲେ ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ଉପରେ ବାଣର ବର୍ଷା କରିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦେଖିଲେ ତାଙ୍କର ସେନା ବିନାଶ ହେଉଛି, ସେ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପଛୁଆ ଦେଖିଲେ ଓ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ—“ହାୟ, ଆମେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଲୁ!”—କାରଣ ରାବଣ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଇଥିଲେ। ତାପରେ ରାବଣୀ (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ), ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଭରିତ, ତାଙ୍କର ରଥରେ ଚଢି ଭୟଙ୍କର ସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ମହାମାୟାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଗୋପତିର ନାୟକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଅତି ଉତ୍ସାହିତ ଭାବରେ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ଦେବମାନେକୁ ଛାଡି ଏକା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀର ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦେବମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରାବଣୀ ସେନାପତି ଅଅଭୂଷିତ ଥିଲେ ଏବଂ କିଛି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଉନାହିଁ। ସେ ମାତଲିକୁ ଉତ୍ତମ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଏବଂ ପୁନଃ ମହେନ୍ଦ୍ରକୁ ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ରଥ ଛାଡି ଚାରିଏଟିୟରକୁ ଖସାଇଲେ; ଏଇରାବତରେ ଚଢି ରାବଣୀ ପଛରେ ଲାଗିଲେ। ମହାମାୟାର ଶକ୍ତିରେ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ଆକାଶରେ ଚଳି, ରାବଣୀ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ମାୟାରେ ଘେରି ଏବଂ ବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣୀ ତାଙ୍କୁ ମାୟାରେ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେନାରେ ଘେରି ନେଇଗଲେ। ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଏପରି ଭାବରେ ବଳପୂର୍ବକ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ନେଇଯିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ମହାମାୟାର ନିପୁଣ ଶକ୍ରଜିତ (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ) ଦେଖାଯାଉନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ବଳପୂର୍ବକ ମାୟାରେ ନେଇଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ଦେବମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଓ ବାଣର ବର୍ଷା କଲେ। ରାବଣ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ସାମ୍ନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ପିତା ଅସ୍ତିର ଓ ଆଘାତରେ କ୍ଷୀଣ ହେବାକୁ ଦେଖି, ରାବଣୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ପିତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ—“ଆସନ୍ତୁ, ପିତା, ଆମେ ଯାଉ; ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେଉ। ଜାଣନ୍ତୁ, ଜୟ ଆମର; ଆପଣ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ, ଦୁଃଖ ଛାଡନ୍ତୁ। ଦେବସେନା ଓ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ବନ୍ଧାଯାଇଛନ୍ତି; ଦେବମାନେ ହତବ୍ୟାଥିତ ଓ ତାଙ୍କର ଅଭିମାନ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ଆପଣ ଏବେ ଚାହିଁଥିବା ଭାବରେ ତିନି ଲୋକ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତୁ; ଶତ୍ରୁମାନେ ଦମିତ ହୋଇଛନ୍ତି। କାହିଁକି ଅପ୍ରୟୋଜନୀୟ ଭାବରେ ଶରୀର କ୍ଷୟ କରିବେ? ଆଜିର ଯୁଦ୍ଧ ଅପରିଣାମଦାୟୀ।” ରାବଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରି ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ, ରାତ୍ରିର ଚରାଇ ବିଭୁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ସାହ ଶମିତ ଓ ଜୟ ଲାଭ କରି, ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାସାଦକୁ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ପୁତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ଏହି କଥା କହିଲେ—“ଆତିବଳଙ୍କ ପରାକ୍ରମ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ତୁମେ ଆମର କୁଳର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢାଇଛ; ଆଜି ତୁମ ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତିରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଅମରମାନେ ଜିତି ଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ରଥରେ ବସାଇ, ତୁମ ସେନା ଘେରାଯାଇ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଯାଉ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ତୁମ ପଛରେ ଚାଲିବି।” ତାପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ଯାନମାନେ ଘେରାଯାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାୟକ ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରି ନିଜ ପ୍ରାସାଦକୁ ଫେରିଲେ, ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରି ରାକ୍ଷସମାନେକୁ ଛାଡିଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆତିବଳ (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ) ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେବାପରେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ଭାଇମାନେ ଘେରାଯାଇଥିବା ସମୟରେ, ପ୍ରଜାପତି ଆକାଶରେ ଦଣ୍ଡାଇ ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ—“ବାଳକ ରାବଣ, ମୁଁ ତୁମ ପୁତ୍ରର ଯୁଦ୍ଧରେ ଖୁସି ହେଲି; ତାଙ୍କର ପରାକ୍ରମ ଓ ଦାନଶୀଳତା ଅତିଶୟ ଅଦ୍ଭୁତ—ସେ ତୁମେ ସମାନ, କିମ୍ବା ତୁମେଠାରୁ ଅଧିକ। ତୁମ ଚମକରେ ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଜିତିଛ; ତୁମ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ ହୋଇଛି, ମୁଁ ତୁମ ପୁତ୍ରରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହି ପୁତ୍ର ଆତିବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଏହି ରାକ୍ଷସ ଅଜେୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ; ତାଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା ରଖି, ରାଜା, ତୁମେ ଦେବମାନେକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛ। ତେଣୁ, ବହୁବଳୀ ରାବଣ, ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) କୁ ମୁକ୍ତ କର; ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି ଦେବାକୁ ଚାହିଁ।" ଏହିଠାରେ, ଯୁଦ୍ଧର ଜୟୀ ଓ ଚମତ୍କୃତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ କହିଲେ—“ଦେବମାନେ, ଯଦି ମୁଁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି, ମୁଁ ଅମରତ୍ୱ ପାଇଁ ଚୟନ କରିବି।” ଚାରିପାଖା ଚାରିପାଦୀ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଜୀବ, ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ, ଗଛ, ଗୋଛ, ଲତା, ତିନ୍ଦୁଳ, ପଥର, ପାହାଡ଼—ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ଅଛି; ଏହି ଜଗତରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୟ ଉପଜାଏ। ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି, ଚମତ୍କୃତିଶାଳୀ, ମେଘନାଦକୁ କହିଲେ—“ପୃଥିବୀରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅମରତ୍ୱ ନାହିଁ—ଚାରିପାଦୀ, ପକ୍ଷୀ, ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।” ଏହି ଅବିନାଶୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମେଘନାଦ (ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ) ତାହା ସ୍ୱୀକାର କଲେ, ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ—“ଶୁଣନ୍ତୁ, କେଉଁ ବର ଦେଇ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିପାରିବି।