ଏହି ଉତ୍କଟ ଯୁଦ୍ଧ ମହାଭାରରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ତାଙ୍କର ସାରଥିଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—"ମୋତେ ଶତ୍ରୁ ସେନାର ସାମ୍ନାକୁ ନେଇ ଚାଲ। ଆଜି ମୋର ପ୍ରଭୁତା ଓ ବଳରେ ମୁଁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେଂକୁ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି। ଇନ୍ଦ୍ର, କୁବେର, ବରୁଣ, ଓ ଯମଙ୍କୁ ମୁଁ ବଧ କରିବି; ଦେବତାମାନେଂକୁ ମାରିବା ପରେ ମୁଁ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ରହିବି। ତୁମେ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ—ମୋର ରଥକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କର। ପୁଣି କହୁଛି, ମୋତେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସାମ୍ନାକୁ ନେଇ ଚାଲ। ଏଠା ହେଉଛି ନନ୍ଦନ କ୍ଷେତ୍ର, ଆମେ ଏଠାରେ ଅଛୁ। ମୋତେ ଉଦୟ ପର୍ବତ ଉଠୁଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ନେଇ ଚାଲ।" ରାବଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସାରଥି ତୁରନ୍ତ ଘୋଡାମାନେଂକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ମଧ୍ୟରୁ ରଥ ଚଳାଇଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦେବତାମାନେଂକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ରଥରେ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଦେବଗଣ, ମୋର କଥା ଶୁଣ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାବଣ ବଞ୍ଚିଥିବେ, ସେଉଁଠାରେ ଏହି ଦାନବକୁ ବନ୍ଧି ରଖ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବଳଶାଳୀ, ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ବାୟୁବେଗୀ ରଥ ସହିତ ସେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଉପଲକ୍ଷେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ସମୁଦ୍ର ପରି ଆଗେ ବଢ଼ି ଆସିବେ। ଆଜି ସେ ମରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ଅଭୟବର ଅଛି। ତେଣୁ ଯେପରି ବଳ ଓ ବିରୋଚନକୁ ବନ୍ଧି ମୁଁ ତିନି ଲୋକରେ ଶାସନ କରିଥିଲି, ସେପରି ଏହି ପାପୀଙ୍କ ବନ୍ଧନ ମୁଁ ଚାହେଁ।" ଏପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ରାବଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେଂକୁ ଭୟଭୀତ କରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ରାବଣ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାକ୍ଷସପତି ରାବଣ ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଅଗ୍ରଗତି କରି ସମସ୍ତ ଦେବତା ସେନା ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ସେନା ଧ୍ୱଂସ ହେଉଥିବାରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଘେରି ଫେରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ—"ହାୟ! ଆମେ ମାରାଗଲୁ!"—ଯେତେବେଳେ ରାବଣଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ଧରିଥିବା ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାବଣୀ, କ୍ରୋଧରେ ଉନ୍ମତ୍ତ ହୋଇ, ରଥ ଚଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଦେବସେନାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଗୋପତିଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ମହାମାୟାକୁ ଅଂଶୀକରଣ କରି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିକ୍ଳ ହୋଇ, ସେନା ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ସେ ସିଧାସଳଖ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାବଳଶାଳୀ ମହେନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେଠି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ରାବଣୀ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ। ସେ ମାତଳିଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲେ ଓ ପୁନି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ରଥ ଓ ସାରଥିକୁ ଛାଡ଼ି ଏୟରାବତ ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି ରାବଣୀଙ୍କ ପଛରେ ଲାଗିଲେ। ଏଠାରେ ମାୟାରେ ସମର୍ଥ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଚଳି, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମାୟାରେ ଘେରି ତାଙ୍କୁ ବାଣ ମାରିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରକୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖି ରାବଣୀ ତାଙ୍କୁ ମାୟାରେ ବନ୍ଧି ନିଜ ସେନା ସହିତ ନେଇଗଲେ। ମହାବଳୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଏଭଳି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯିବା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଅମରମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—"କଣ ଘଟିବ?" ଏହି ମହାମାୟାଧୀଶ ବିଜୟୀ ଶକ୍ରଜିତ୍ ଦୃଶ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ଇନ୍ଦ୍ର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ନିଆଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। କିନ୍ତୁ ରାବଣ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେଂକ ସାମ୍ନାକୁ ଏସାରି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ଶତ୍ରୁମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚାପି ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ରାବଣୀ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସି କହିଲେ—"ଚଳନ୍ତୁ ପିତା, ଏବେ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଯାଆଁ। ବିଜୟ ଆମର ହୋଇଛି, ଆପଣ ନିର୍ଭୟ ଓ ଶାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତୁ। ଦେବସେନାପତି ଓ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ବନ୍ଧି ନିଆଯାଇଛି, ଦେବତାମାନେ ଦମିତ ଓ ତାଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ ହୋଇଛି। ଆପଣ ଏବେ ଇଚ୍ଛାମତ ତିନି ଲୋକର ଭୋଗ କରନ୍ତୁ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦମନ କରିଛନ୍ତି। ଅବସ୍ଥାନ କରିବାର କିଛି ଅର୍ଥ ନାହିଁ; ଆଜିର ଯୁଦ୍ଧ ଫଳହୀନ।" ଏହିପରେ ଦେବତାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରି ରାବଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସମାନେଂକ ରାଜା, ଯୁଦ୍ଧର ଉତ୍ତାପ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ବିଜୟ ଲାଗି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରିଲେ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି କହିଲେ—"ତୁମେ ଆତିବଳଙ୍କ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ବଂଶର କୀର୍ତ୍ତି ବଢ଼ାଇଛ। ତୁମର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ବଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆଜି ବଶୀଭୂତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରଥରେ ଚଢ଼ାଇ ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ନଗରକୁ ଯାଅ, ତୁମ ସେନା ସହିତ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ତୁମ ପଛରେ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେବି।" ତାପରେ ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୃଢ଼ ସେନା ଓ ଯାନସମୂହ ସହିତ, ଦେବତାମାନେଂକୁ ବନ୍ଧି ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରିଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ରାକ୍ଷସମାନେଂକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆତିବଳ, ରାବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେବା ପରେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ ଭାଇମାନେଂକ ଘେରାଉରେ ଦେଖି, ପ୍ରଜାପତି ଆକାଶରୁ ମୃଦୁ କଥାରେ କହିଲେ—"ବାଳକ ରାବଣ, ତୁମର ପୁତ୍ରଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧକୌଶଳରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ନିଶ୍ଚୟ, ତାଙ୍କର ବଳ ଓ ଦାନଶୀଳତା ଅଦ୍ୱିତୀୟ—ସେ ତୁମ ସମାନ କିମ୍ବା ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ।