ସମସ୍ତ ବିବାହ ଆୟୋଜନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବା ପରେ, ମୋ ଝିଅମାନେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ବେଦି ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛି, ଆପଣଙ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ହେଉ—ଏଠି ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ଜନକଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଲେ। ତାପରେ ବିଦେହରାଜ ଜନକ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁନି, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଏହି କ୍ରିୟାବଳୀ ସଂପାଦନ କରନ୍ତୁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଜଗତ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିବା ରାମଙ୍କ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।" ବସିଷ୍ଠ ଜନକଙ୍କ କଥାକୁ 'ଏଭଳି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ମହାତ୍ମା ବସିଷ୍ଠ ବିବାହ ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟରେ ଯଥାଯଥ ରିତିରେ ବେଦି ତିଆରି କଲେ। ସେହି ବେଦିକୁ ସେ ଚାରିପାଖେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ସୁନା ଭାଣ୍ଡ, ଏବଂ ଅଙ୍କୁରିତ ଗଛ ଥିବା ସଜା ଘଡ଼ିଏ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କଲେ। ମଞ୍ଜିରା, ଧୂପ ଦାନୀ, ଶଂଖ ଭାଣ୍ଡ, ଅଞ୍ଜଲି ପାତ୍ର, ମାଳା, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ପାଇଁ ପାତ୍ର; ଭାଜା ଧାନ୍ୟ, ପକା ଚାଉଳ, ନିୟମାନୁସାରେ ଦର୍ଭା ତଳେ ପିଛାଇ, ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଲା। ଏହିପରେ, ବେଦିରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ଶୁଭ କ୍ରିୟା ବ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି ହୋମ କରିଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି, ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଗ୍ନି ପାଖରେ ରଖାଗଲା। ଏବେ ଜନକ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ କୌଶଳ୍ୟାନନ୍ଦନ, ଏହି ମୋ ଝିଅ ସୀତା; ଧର୍ମମାର୍ଗରେ ତୁମ ସହଚରୀ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର; ତୁମ ଶୁଭ ହେଉ। ତୁମ ହାତରେ ତାଙ୍କର ହାତ ଧର। ସେ ପତିବ୍ରତା, ମହାପୁଣ୍ୟବତୀ, ସଦା ଛାୟା ପରି ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରିବେ।" ଏହିପରି କହି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରସୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା କନ୍ୟାଦାନ କରିଲେ। ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ "ଶାବାଶ! ଶାବାଶ!" ବୋଲି ଉଲ୍ଲାସ କରିଲେ। ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ଓ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନ କରାଯାଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦାନ କରି, ରାଜା ଜନକ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ ଜନକ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆସ; ତୁମ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉର୍ମିଳାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି, ସେ ତୁମର। ତାଙ୍କର ହାତ ଧର, ଶୁଭ ହେଉ; ଯଥାଯଥ ସମୟ ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଉନି।" ଏହିପରେ ଜନକ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ—"ହେ ରଘୁବଂଶର ଅନନ୍ଦ, ତୁମେ ମାଣ୍ଡବୀଙ୍କର ହାତ ଧର।" ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମିଥିଲାଧୀଶ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଶତୃଘ୍ନ, ତୁମେ ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କର ହାତ ଧର। ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଓ ଧୃଢ଼ବ୍ରତ।" "କକୁତ୍ସ୍ଥଗଣ ତାଙ୍କର ଜନନୀସହିତ ଏକତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ, ଯଥାଯଥ ସମୟ ବ୍ୟର୍ଥ ଯାଉନି।" ଜନକଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି ସେମାନେ ହାତ ଧରିଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ଚାରି ଭାଇ ଚାରି ଭଉଣୀଙ୍କ ସହିତ ଅଗ୍ନି, ବେଦି ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ରଘୁବଂଶୀ ଚାରି ଭାଇ ତାଙ୍କର ଜନନୀମାନେ ସହ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଏହି ବିବାହ କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କଲେ। ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି, ଢୋଳ, ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ହେଲା। ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ଏହି ରଘୁବଂଶୀଙ୍କ ବିବାହ ଦୃଶ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଗଲା। ଏଭଳି ହେଉଥିବାବେଳେ, ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ତାଙ୍କର ଜନନୀମାନେ ସହ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ରଘୁବଂଶୀ ଚାରି ଭାଇ ତାଙ୍କର ଜନନୀମାନେ ସହ ଶେଷ୍ଠାନକୁ ଗଲେ; ରାଜା ଓ ସମସ୍ତ ଋଷି, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବୀ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଚୁଅତ୍ତରିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାତି ଶେଷ ହେବା ପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ଉତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦଶରଥ ବିଦେହରାଜଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ତ୍ୱରିତ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ବିଦେହରାଜ ଅନେକ ବିବାହ ଉପହାର ଦେଲେ; ଶତଶଃ ଗାଈ, ଉତ୍ତମ କମ୍ବଳ, ରେଶମ, ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ବସ୍ତ୍ର, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଓ ପଦାତି ସେମାନେ ଦେଲେ। ଏକ ଶତ କନ୍ୟା, ସେମାନଙ୍କ ସହ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦାସୀ, ସୁନା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ଦେଲେ। ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଅପୂର୍ବ ବିବାହ ଉପହାର ଦେଲେ; ବହୁ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଦେଇ, ରାଜା ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ମିଥିଲାଧୀଶ ତାଙ୍କର ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଆୟୋଧ୍ୟାଧୀଶ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ସହ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇ ଚାଲିଲେ। ରାମ ଓ ଋଷିମଣ୍ଡଳୀ ସହ ରାଜା ଯିଅଥିବାବେଳେ, ଚାରିପାଖେ ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀମାନେ ଚିତ୍କାର କରିଲେ; ଏବଂ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ପଶୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ରାଜା ଦଶରଥ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଏହି ପକ୍ଷୀମାନେ ବିପଦ ଦେଖାଉଛନ୍ତି, ପଶୁମାନେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରୁଛନ୍ତି; ଏହା କି? ମୋ ହୃଦୟ କମ୍ପିଯାଉଛି, ମନ ଅଶାନ୍ତ।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ବସିଷ୍ଠ ମୁନି ମୃଦୁ କଥା କହିଲେ—"ଏହି ଦୃଶ୍ୟର ଫଳ ଶୁଣ; ଦିବ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ବିପଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଛି। ଏହି ପଶୁମାନେ ଶାନ୍ତି ଦେଉଛନ୍ତି, ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼।" ଏହିପରି ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଳାପ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ବାୟୁ ଦେଖାଦେଲା।