ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଆଗରେ ରଖି, ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ସହିତ, ପୂଜ୍ୟ ବଶିଷ୍ଠ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ—"ରାଜା ଦଶରଥ, ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ ଯେଉଁମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ବିବାହ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାନକାରୀଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।" ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ, "ଦାତା ଓ ଗ୍ରାହକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ ହୁଏ; ତୁମର ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିବାହ ଆୟୋଜନ କର।" ଏପରି ଉଦାର ଓ ଉଚ୍ଚାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଧର୍ମର ଗଭୀର ଜ୍ଞାନୀ ଜନକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ମୋ ଦ୍ୱାରରେ କିଏ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି? କିଏ ଆଜ୍ଞା ଦେବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି? ଏଠି କୌଣସି ବିଚାର ଅଛି କି? ଏ ରାଜ୍ୟ ତା ମାନେ ତୁମର ନୁହେଁ କି? ସମସ୍ତ ଆୟୋଜନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ; ମୋ ପୁଅମାନେ ବିବାହମଞ୍ଚରେ ଆସିଛନ୍ତି, ଏହି ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।" "ମୁଁ ଏବେ ଏହି ବିବାହମଞ୍ଚରେ ଦଢ଼ିଆ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ହେଉ—ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି?" ଜନକଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଆଣିଲେ। ତାପରେ ଜନକ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଧର୍ମଞ୍ଜ୍ଞ ବଶିଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହ ଏହି ବିବାହର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କର।" "ଏହି ଲୋକମଙ୍ଗଳମୟ ରାମଙ୍କ ବିବାହ କରାଯିବା ଉଚିତ," ବୋଲି ଜନକ କହିଲେ। ବଶିଷ୍ଠ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠ ବିବାହମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟରେ ଉଚିତ ଭାବରେ ବେଦୀ ତିଆରି କଲେ। ସେ ବେଦୀକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର, ଶୋଭାମୟ ଗଠିଆ ଓ ଅଙ୍କୁର ଥିବା ଘଡ଼ିମାନେ ଦ୍ୱାରା ସଜାଇଲେ। ଅଙ୍କୁର ଭରିଥିବା ପାତ୍ର, ଧୂପ ଓ ଧୂପପାତ୍ର, ଶଂଖପାତ୍ର, ଅଞ୍ଜଳି, ମାଳା, ଅର୍ଘ୍ୟାଦି ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଚିତ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲା। ଭଜା ଚାଉଳ, ପକା ଭାତ, ଦର୍ଭା ଚିତାଇ, ମନ୍ତ୍ର ପଠନ ସହିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। ଏହି ବେଦୀରେ ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପନ କରି, ଉଚିତ କ୍ରମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ପଠନ ସହିତ ବଶିଷ୍ଠ ହବନ କଲେ। ପରେ ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ସମ୍ମୁଖରେ ରଖି, ଏହି ସମୟରେ ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ତାପରେ ରାଜା ଜନକ କହିଲେ, "ରାମ, କୌଶଳ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଇବା ତୁମେ, ଏହି ମୋ ଝିଅ ସୀତା, ତୁମ ଧର୍ମସାଥୀ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉ, ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଧର; ସେ ପତିଭକ୍ତ, ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ଅନୁଗତା ଛାୟା ପରି ସଦା ତୁମ ସହ ରହିବେ।" ଏପରି କହି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରଜଳ ଦ୍ୱାରା ସୀତାଙ୍କୁ ସଂସ୍କାର କରି ରାମଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ 'ଶାବାଶ, ଶାବାଶ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ଧ୍ୱନି ଓ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା; ଏପରି ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରଜଳ ସଂସ୍କୃତ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଇ ରାଜା ଜନକ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ତାପରେ ଜନକ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଉ, ଏହି ଉର୍ମିଳା ତୁମ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ତାଙ୍କ ହସ୍ତ ଧର; ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଲମ୍ବ ହେଉନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଜନକ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ରଘୁବଂଶର ଶୋଭା, ମାଣ୍ଡବୀଙ୍କ ହସ୍ତ ଧର।" ଏବଂ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୂରବାହୁ, ଶ୍ରୁତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କ ହସ୍ତ ଧର। ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଛ। କକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହ ଏକତ୍ର ହେଉନ୍ତୁ, ଶୁଭ ସମୟ ବିଲମ୍ବ ହେଉନାହିଁ।" ଜନକଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ହସ୍ତଗତ ହସ୍ତ କରିଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଚାରିଜଣ ଭାଇ ଚାରିଜଣ ଝିଅଙ୍କ ସହ ଅଗ୍ନି, ବେଦୀ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ରଘୁବଂଶୀ ମହାତ୍ମାମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ବିଧିମତ ବିବାହ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ହେଲା। ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଲେ; ରଘୁବଂଶର ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବାହରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା। ଏପରି ହେଉଥିବାବେଳେ, ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟରେ, ମହାବଳୀମାନେ ତିନି ପରିକ୍ରମା କରି, ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନେଇ ଯାଇଲେ। ପରେ ରଘୁବଂଶୀମାନେ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ; ରାଜା, ଋଷିମାନେ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧୀମାନେ ସହ ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ଚଉହତରିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ରାତି ବିତିଗଲାପରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାମୁନି ଦୁଇ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଉତ୍ତର ପାହାଡ଼କୁ ଚାଲିଗଲେ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ଜନକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ତ୍ୱରିତ ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏବେ ରାଜା ଜନକ ବହୁତ ବିବାହ ଉପହାର ଦେଲେ—ଶତାଧିକ ଗାଈ, ଉତ୍ତମ ଉଲ ଚଦର, ରେଶମ, ଲକ୍ଷାଧିକ ବସ୍ତ୍ର, ହାଥୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ଚାରି ଓ ପଦାତି, ସମସ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଓ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ। ଏକ ଶତ କନ୍ୟା, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଦାସୀ ଦେଇ, ସୁନା, ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା, ମୁକ୍ତା ଓ ପ୍ରବାଳ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଅପୂର୍ବ ବିବାହ ଉପହାର ଦେଇ, ଅନେକ ପ୍ରକାର ଉପହାର ଦେଇ, ରାଜା ଜନକ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ମିଥିଲାଧୀଶ ତାଙ୍କ ନିଜ ସହର ମିଥିଲାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଅଯୋଧ୍ୟାଧୀଶ ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତମ ପୁଅମାନେ ସହିତ ମୁନିମାନେ ଆଗରେ ରଖି, ସେନା ସହିତ ଚାଲିଲେ। ଏପରି ରାମ, ଋଷିମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଉଥିଲେ।