ଏକ ସୁନ୍ଦର ପାହାଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆରଗ୍ବଧ, ତମାଳ, ପ୍ରିୟାଳ, ବକୁଳ ଓ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛ ଦ୍ୱାରା ଅଟିଆଁ ହୋଇଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ କିନ୍ନରମାନେ, ପ୍ରେମରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ ମନମୋହକ ଗୀତ ଗାଇ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଆରୋ ଆନନ୍ଦମୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଜାତିର ଗଛ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଅନେକ ଭିଦ୍ୟାଧର ଓ ତାଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଦରେ ମତ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ହସି ଖୁସି ଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଧନର ଦେବତା କୁବେରଙ୍କ ମହାଳରୁ ଅପ୍ସରାମାନେ ଗାଉଥିବା ଗୀତର ମିଠା ଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଘଣ୍ଟିର ଧ୍ୱନି ପରି ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। ଗଛମାନେ ପବନରେ ଉଡ଼ି ଫୁଲର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ମଧୁ ଓ ବସନ୍ତର ଫୁଲର ଗନ୍ଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ମନୋହର ହୋଇଯାଉଥିଲା। ମଧୁ ଓ ଫୁଲର ଗନ୍ଧ ଭରିଥିବା ମୃଦୁ ସମୀରଣ ଦେହକୁ ଛୁଇଁ, ରାବଣଙ୍କର ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଆହୁରି ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରୁଥିଲା। ଗୀତ, ଫୁଲ, ଶୀତଳ ପବନ, ପାହାଡ଼ର ଗୁଣ, ରାତିର ଆଗମନ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ—ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ କାମେ ଅନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ, ପୁନି ପୁନି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲେ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ତକି ରହିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅପ୍ସରା, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ ଓ ଦେବାଙ୍ଗନା ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ରମ୍ଭା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନରେ ଲିପ୍ତ, କେଶ ମଣ୍ଡାର ଫୁଲରେ ସଜିଥିଲା, ଦେବମାନ୍ୟ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଆକର୍ଷକ ଦୃଷ୍ଟି, ଭାରି ନିତମ୍ଭ ମୁକୁତା ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ପ୍ରେମର ସମସ୍ତ ଉପହାର ଏହି ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାଙ୍କର ଶରୀର ଛଅ ଋତୁର ନୂତନ ଫୁଲର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ; ଏକ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେବୀ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମେଘାଚ୍ଛନ୍ନ ନୀଳ ଶାଢ଼ି ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରପରି, ଭୌ ଭୂଜାଧାରା ଧନୁଷ ପରି, ଉରୁ ଶିଶୁ ହାତୀର ସୁଣ୍ଡ ପରି, ହାତ ନବପଲ୍ଲବ ପରି କୋମଳ; ଏଭଳି ଅପୂର୍ବ ରୂପ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ତକି ରହିଲେ। କାମବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ, ରାବଣ ଉଠି ଚାଲିଯାଉଥିବା ଲଜ୍ଜିତ ରମ୍ଭାଙ୍କର ହାତ ଧରି, ହସି ହସି କହିଲେ, "ହେ ସୁସ୍ଥନୀ, କେଉଁଠି ଯାଉଛ? କାହିଁକି ଏହି ଶୁଭ ଅବସର ଚାହୁଁଛ? କିଏ ତୁମେ ଏହି ସମୟର ଧନ୍ୟତାର ଭାଗୀ? କିଏ ତୁମ ସଙ୍ଗ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି?" "କିଏ ଆଜି ତୁମର ପଦ୍ମ ଓ କମଳ ଗନ୍ଧର ମୁଁହର ଅମୃତ ରସରେ ପରିତୃପ୍ତ ହେବ?" "ହେ ଲଜ୍ଜିତେ, କିଏ ତୁମ ଦୁଇ ଭରିପୁରା ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ନେହ ଶୋଭିତ ସ୍ତନକୁ ଛୁଇଁବ, ଯେଉଁଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଗୋଲା ଘଟ ପରି ଏକାଠି ଅଛି?" "କିଏ ଆଜି ତୁମର ସୁନା ଚେନ୍ ଭରି ଅଳଙ୍କୃତ, ସ୍ୱର୍ଗ ପରି ଚୌଡ଼ା ନିତମ୍ଭ ଉପରେ ଆସିବ?" "ମୋଠାରୁ ଉପରେ କିଏ ଅଛି—ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, କିମ୍ବା ଅଶ୍ୱିନୀ କୁମାର? ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହା ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।" "ଏଠି ଏହି ସୁନ୍ଦର ପାଥର ଶିଳାରେ ବିଶ୍ରାମ କର। ତିନି ଜଗତରେ ମୋ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କେହି ନାଥ ନାହିଁ।" "ଦଶାନନ ହିସାବରେ ମୁଁ ହାତ ଯୋଡ଼ି ନମ୍ରତାରେ ଅନୁରୋଧ କରୁଛି—ମୋତେ ତୁମ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ତିନି ଲୋକର ନାୟକ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।" ଏପରି ଶୁଣି, ଥର୍ଥରାଇ ହାତ ଯୋଡ଼ି ରମ୍ଭା କହିଲେ, "ଦୟା କରନ୍ତୁ; ଏପରି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଆପଣ ମୋତେ ଅଧିକାରୀ। ଯଦି ମୋ ଉପରେ ଅପମାନ ହୁଏ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋତେ ଅନ୍ୟରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ନୀତିଅନୁସାରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ବହୁଁ, ଏହି କଥା ସତ୍ୟ।" ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦଶଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ଯଦି ତୁମେ ମୋ ପୁଅଙ୍କ ଜନା, ତେବେ ତୁମେ ମୋ ବହୁଁ।" ରମ୍ଭା ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଏହା ଠିକ୍। ନୀତିଅନୁସାରେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କର ପୁଅଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ହେ ରାକ୍ଷସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣଙ୍କ ସହୋଦର ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପୁଅ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ଯିଏ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନଳକୁବେର ହେଉଛନ୍ତି।" "ଧର୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ପ୍ରାକ୍ରମରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ଛମାରେ ପୃଥିବୀ ସମାନ।" "ମୁଁ ଏହି ଗଠନ ଓ ଅଳଙ୍କାର ସବୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପିନ୍ଧିଛି।" "ଏହିପରି ଭାବନା ମୋପ୍ରତି କେବଳ ତାଙ୍କର ଅଛି, ଅନ୍ୟ କାହାରି ନୁହେଁ।" "ଏହି ସତ୍ୟ ଉପରେ, ହେ ରାଜନ୍ୟ, ଶତ୍ରୁଦଳନ, ଆପଣ ମୋତେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ।" "ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା, ମୋର ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ—ମୋତେ ଯିବାକୁ ଦିଅ।" "ଧର୍ମମାନେ ଯେପରି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଆପଣ ତେହି ପଥ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ, ହେ ରାକ୍ଷସ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।" ଏପରି ଶୁଣି, ଦଶଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ବହୁଁ, ତୁମେ ଏକପତ୍ନୀ ଧର୍ମ କଥା କହିଲ, ଏହି ଦେବସମାଜର ନୀତି, ଦିବ୍ୟ ଲୋକରେ ଏହି ଚିରନୀତି।" "ଅପ୍ସରାମାନେ କୌଣସି ପତି ଧରନ୍ତି ନାହିଁ, ନ ଏକମାତ୍ର ପତ୍ନୀ ଧରିବାର ପ୍ରଥା ଅଛି।" ଏଭଳି କହି ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ପାଥର ଶିଳାରେ ବସାଇ, କାମବାସନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ତାପରେ ରମ୍ଭା ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଖସିଯାଇଥିଲା, ସେ ଏକ ଦେବତା ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍କଳିତ ନଦୀ ପରି ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର କେଶ ବିଖରାଇଯାଇଥିଲା, ହାତ କମ୍ପିଥିଲା, ଫୁଲ ଲତା ପରି ବାୟୁରେ ଉଡ଼ିଥିଲେ, ବର୍ଦ୍ଧୁଚିତ୍ର ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଭୟ, ଲଜ୍ଜା ଓ କମ୍ପନରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅନ୍ତଃକର୍ଣ୍ଣ ଭାବି, ହାତ ଯୋଡ଼ି ନଳକୁବେରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଲେ।