କେକୟାର ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଯିଏ ଭରତଙ୍କର ମାମା ଥିଲେ, ଆୟୋଧ୍ୟାରେ ଆସି ଦଶରଥଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ବିଷୟରେ ଜାଣି ନିବେଦନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, "କେକୟାର ରାଜା ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନେକ ସ୍ନେହ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା ପଠାଇଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ଯାହାର କ୍ଷେମ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ଭଲ ଅଛନ୍ତି।" "ମହାରାଜ," ସେ କହିଲେ, "ମୋ ମାମା, ଭୂମିର ନାଥ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀର ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମୁଁ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଛି, ରଘୁବଂଶୀ ମହାରାଜ।" "ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ବିବାହ ପାଇଁ ମିଥିଳାକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଆପଣଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଛି।" ସେ ଅତି ଉତ୍ସୁକତାରେ ଆସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀର ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ। ତାପରେ ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅତିଥିକୁ ଉତ୍ତମ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଇ ସ୍ବାଗତ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦଶରଥ ରାଜା ଉଚ୍ଚତମ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ, ଯଥାଯଥ୍ୟ ଆଦର କଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ ଏହି ଦିନ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ। ପ୍ରଭାତ ହେଲାପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ଶାନ୍ତିପୂର୍ବକ ନିମ୍ନାନ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଋଷିମାନେକୁ ଆଗରେ ରଖି, ବିବାହ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଗଲେ। ବିଜୟ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାମ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଦେହରେ ଶୋଭା ବଢ଼ାଇ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କଲେ। ଵସିଷ୍ଠ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାଋଷିମାନେ ଆଗରେ ରଖି, ବସିଷ୍ଠ ମହାରାଜ ବିଦେହଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଦଶରଥ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦାତାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଦାତା ଓ ଗ୍ରହୀତା ଦ୍ଵାରା ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏହି ଉତ୍ତମ ବିବାହ କରି, ତୁମ ବ୍ୟବହାର ପାଳନ କର।" ଏଭଳି ଉଚ୍ଚ ଆତ୍ମା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଜନକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— "ମୋ ଦ୍ୱାରପାଳ କିଏ ଅଛି, କାହାର ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି? ମୋ ଘରେ କେଉଁ ଚିନ୍ତା ଅଛି? ଏହି ରାଜ୍ୟ ତ ଆପଣଙ୍କର ହେବା ପରି।" "ସମସ୍ତ ଶୁଭ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ମୋ ଝିଅମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ବିଦିପ୍ତ ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଶୋଭା ପାଉଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ଏଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛି, ଏହି ବେଦୀରେ ଦଢ଼ି, ସବୁ କାମ ଅବିରୋଧେ ହେଉ—ଏଉଁ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି?" ଜନକଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଓ ଋଷିମାନେକୁ ଅନ୍ତରାଲରେ ଆଣିଲେ। ତାପରେ ମିଥିଳାର ରାଜା ଵସିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଋଷି, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ସହିତ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରନ୍ତୁ।" "ରାମ, ଯିଏ ଜଗତର ଆନନ୍ଦ, ତାଙ୍କର ବିବାହ କ୍ରିୟା କରାଯିବ।" ଜନକଙ୍କୁ "ଏହିପରି ହେଉ" କହି, ଵସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ବିବାହ ମଣ୍ଡପରେ ବେଦୀ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ସେ ବେଦୀକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭାଣ୍ଡା, ଅଙ୍କୁର ଭରିଥିବା ସଜା ଘଡ଼ା ଦ୍ଵାରା ଶୋଭା ପାଇଲେ। ଅଙ୍କୁର ଭରିଥିବା ଭାଣ୍ଡା, ଧୂପ ଭରିଥିବା ଧୂପପାତ୍ର, ଶଂଖ ଭରିଥିବା ଭାଣ୍ଡା, ଚମଚ, ମାଳା, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଆହୁତି ପାଇଁ ଭାଣ୍ଡା ସହିତ ଯଥାଯଥ୍ୟ ଆଦର ହେଲା। ଭଜା ଧାନ୍ୟ ଓ ପକା ଭାତ ଭରିଥିବା ଭାଣ୍ଡା ସହିତ, ନିୟମାନୁସାରେ ଦର୍ଭା ଶୋଯାଇ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଲା। ଅଗ୍ନିକୁ ବେଦୀରେ ନିମ୍ନାନ୍ତିକ କ୍ରିୟା ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେଲେ। ତାପରେ ସୀତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭା ପାଇ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ରଖିଲେ। ଜନକ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ସୀତା, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା ତୁମ ସହଧର୍ମିଣୀ।" "ସୁଭ ହେଉ, ତାଙ୍କ ହାତକୁ ତୁମ ହାତରେ ଗ୍ରହଣ କର। ସେ ପତିନିଷ୍ଠା, ଅତି ଶୁଭ, ସଦା ତୁମ ପଛରେ ଛାୟା ପରି ରହିବେ।" ଏହିପରି କହି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦେଇ ଶପଥ କରାଇଲେ; ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ "ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ!" କହି ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ଏହିପରି ସୀତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ର ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ସଂସ୍କାର କରି ଦେଇ, ଦେବଦୁନିଆ ଢୋଲ ଓ ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଲା। ଜନକ ରାଜା ଆନନ୍ଦରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆସ, ଶୁଭ ହେଉ; ଉର୍ମିଳା, ଯାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି, ସେ ତୁମର।" "ତାଙ୍କ ହାତକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିତିଯିବା ଦିଅନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ଜନକ ଭରତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କଲେ। "ରଘୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ମାଣ୍ଡବୀଙ୍କ ହାତକୁ ତୁମ ହାତରେ ଗ୍ରହଣ କର।" ଏବଂ ମିଥିଳାର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ— "ବଳଶାଳୀ, ଶ୍ରୁତକିର୍ତିଙ୍କ ହାତକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ସମସ୍ତେ ଉତ୍ତମ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍।" "କକୁତ୍ସ୍ଥମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ହେଉ, ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିତିଯିବା ଦିଅନାହିଁ।" ଜନକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ହାତରେ ହାତ ଦେଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଚାରି ଭାଇ ଚାରି ଝିଅ ସହିତ ଅଗ୍ନି, ବେଦୀ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ। ରଘୁବଂଶୀ ମହାତ୍ମାମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ସହିତ ବିବାହ କ୍ରିୟା ଯଥାନିୟମ କଲେ। ଏହି ବେଳେ ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ବର୍ଷା ହେଲା, ଦେବଦୁନିଆ ଢୋଲ, ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା। ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ, ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧୁର ଗୀତ ଗାଇଲେ; ରଘୁବଂଶର ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଗଲା। ଏପରି ଉତ୍ସବ ହେଉଥିବାବେଳେ, ବାଦ୍ୟ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ, ଚାରି ଭାଇ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ତିନି ପରିକ୍ରମା କରି, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେକୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ରଘୁବଂଶୀମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ; ରାଜା, ଋଷିମାନେ ଓ ନିଜାତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବିପୁଳ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ଏଉଁ ଭାବରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ୟ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ଚୁଅତ୍ତର ପର୍ବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।