ମିଥିଳାର ଦୁଇ ଭାଇ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଏକାଧିକ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏବଂ ଯୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଋଷି ଓ ରାଜାଙ୍କ ସଭାରେ ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି। ସବୁଠି ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ କ୍ଷେମ ହେଉ, ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଦଶରଥ ରାଜା ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପିତୃକ୍ରିୟା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିବେ। ଦଶରଥ ରାଜା, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ମହାନ୍, ଦୁଇ ମୁଖ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗୃହକୁ ଗଲେ। ଗୃହ ପହଞ୍ଚି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କ୍ରିୟା କଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଉତ୍ତମ ଗୋଦାନ କଲେ। ନୃପତି ଦଶରଥ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଓ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଏକ ହଜାର ଗୋମାତା ଦାନ କଲେ। ସେ ମୋଟେ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଗୋମାତା, ସୁନା ପାଉଁଛ ଓ ବଛା ସହିତ, ଦୁଧ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ଏବଂ କଂସ୍ୟ ପାତ୍ର ସହିତ ଦାନ କଲେ। ରଘୁନନ୍ଦନ ଦଶରଥ, ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଅନେକ ଧନ-ସମ୍ପତି ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଲେ। ପୁଅମାନେ ଗୋଦାନ କରିବା ପରେ, ରାଜା ଦଶରଥ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶ୍ରୀମଦ୍ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଳକାଣ୍ଡର ତ୍ରିସତିତମ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଯେଦିନ ଦଶରଥ ରାଜା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୋଦାନ କରିଥିଲେ, ସେଦିନ କେକୟ ରାଜଙ୍କ ପୁଅ, ଭରତଙ୍କ ମାମା, ଶୂର ୟୁଧାଜିତ ଆସିଲେ। ସେ ଦଶରଥଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଜାଣି, ଦୟା ଓ ସମ୍ମାନ ସହ କହିଲେ, "ମୋର ବଡ଼ମାମା, କେକୟ ରାଜା, ଆପଣଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ପଠାଇଛନ୍ତି। ସେ ଚାହାନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କର ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବେ, ଏହିପାଇଁ ମୁଁ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ଆସିଛି।" "ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିବାହ ପାଇଁ ମିଥିଳାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଆୟୋଧ୍ୟାକୁ ମୁଁ ଆସିଛି। ମୋର ଭଉଣୀଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଦୃତ ଗତିରେ ଆସିଛି," ୟୁଧାଜିତ କହିଲେ। ଦଶରଥ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଆଦର ସହ ସ୍ବାଗତ କଲେ, ଉଚିତ ଆତିଥ୍ୟ ଦେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ପୁଅମାନେ ସହ ଏକ ରାତି ରହିଲେ। ପ୍ରଭାତେ ଉଠି, ନିୟମିତ କ୍ରିୟା କରି, ଦଶରଥ ରାଜା ଋଷିମାନେକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ଗଲେ। ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ, ଶୋଭା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ଶୁଭ ତଥା ମଙ୍ଗଳ ଆଚାର କଲେ। ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ସହିତ, ବଶିଷ୍ଠ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ସମ୍ନା ଗଲେ। "ହେ ରାଜା, ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସହ, ଯେଉଁମାନେ ମଙ୍ଗଳ ଆଚାର କରିଛନ୍ତି, ଦାନ ଚାହାନ୍ତି। ଦାତା ଓ ଗ୍ରାହକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାମ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିବାହ କରି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରନ୍ତୁ," ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ। ଉଦାର ଓ ଉଚ୍ଚଚିତ୍ତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଜନକ କହିଲେ, "ମୋ ଦ୍ୱାରପାଳ କିଏ? କାହା ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛି? ଏଠି ମୋ ଗୃହରେ କୌଣସି ବିଚାର ନାହିଁ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ଯେପରି ଆପଣଙ୍କର। ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୋ ଝିଅମାନେ ଯଜ୍ଞବେଦୀ ଆଗକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଦାହାଉଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ମୁଁ ଏଠି ବେଦୀ ପାଖରେ ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଛି, ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି? ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ହେଉ।" ଜନକଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅ ଓ ଋଷିମାନେକୁ ନେଇ ଆସିଲେ। ତାପରେ ବିଦେହ ରାଜା ଜନକ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଋଷି, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ସହିତ କରନ୍ତୁ।" "ଏବେ ରାମଙ୍କ ବିବାହ କରାଯିବ, ଯିଏ ଜଗତର ଆନନ୍ଦ," ବୋଲି ବଶିଷ୍ଠ ଜନକଙ୍କୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ। ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ବଡ଼ ତପସ୍ବୀ ବଶିଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଭ ବେଦୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ସେ ବେଦୀକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ, ସୁନା ପାତ୍ର, ଅଙ୍କୁର ଭରା ଘଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କଲେ। ଅଙ୍କୁର ଭରା ପାତ୍ର, ଧୂପ ପାତ୍ର, ଶଂଖ, ଅଞ୍ଜଳି ପାତ୍ର, ମାଳା, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ନିୟମିତ ଭାବେ ରଖିଲେ। ଭଜା ଚାଉଳ, ପକା ଭାତ, ଦର୍ଭା ଘାସ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହେଲା। ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବଶିଷ୍ଠ ହବନ କଲେ। ଏବେ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣି, ତାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ରାମଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ଜନକ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଏହି ମୋ ଝିଅ ସୀତା, ତୁମ ଧର୍ମସହଚରୀ। ତୁମେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ଶୁଭ ହେଉ। ଏହା ସ୍ୱାମୀପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଛାୟା ପରି ସଦା ତୁମ ସହ ରହିବ।" ଏହିପରି କହି, ରାଜା ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପାଣିଗ୍ରହଣ କ୍ରିୟା କଲେ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ "ଶାଭାଶ! ଶାଭାଶ!" ବୋଲି ସ୍ୱର ଉଠାଇଲେ। ଦେବଦୁନୀ ତାଳ ଓ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଏପରି ଭାବେ, ମନ୍ତ୍ରଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ଜନକ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଇ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏପରେ ଜନକ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ଆସ, ଶୁଭ ହେଉ। ଯାହାକୁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି, ସେ ଉର୍ମିଳା ତୁମର। ତାଙ୍କ ହାତ ଧର, ସମୟ ଯାଉନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ଜନକ ଭରତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।