ଏହି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଆକ୍ରମଣରେ ରାକ୍ଷସ ସେନାର ପଦାତିମାନେ ଦୁବିଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗଦା, ଶତଶଃ ବାଣ ଓ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖାଦେଲା। ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଉଭୟ ହସ୍ତରେ ଶୂଳ, ଶକ୍ତି, ମୁଶଳ ଓ ଅନେକ ହତ୍ୟାକାରୀ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ବୀର ପଦାତିମାନେ ମାନେ ଏମିତି ପଡ଼ିଗଲେ, ଯେପରି ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ହାତୀ ଗଭୀର କିଚିଡ଼ିରେ ପଡ଼ି ଯାଏ। ରାବଣ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅମାନେ ବିପଦରେ ପଡ଼ି ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ବୃହତ୍ ମେଘ ଭଳି ଉଲ୍ଲାସର ଦ୍ୱନି କରିଲେ। ତାପରେ ସେଇ ରାକ୍ଷସ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନି କରି, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ବାରୁଣମାନେ ଉପରେ ବର୍ଷା କରି ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ବର୍ଷା କରେ। ଶେଷରେ ସେମାନେ ସବୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିଗଲେ ଓ ସ୍ୱଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ଘରକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାପରେ ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହା ବିଷୟରେ ବାରୁଣଙ୍କୁ ଜଣାଇଦିଅ।” କିନ୍ତୁ ରାବଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରହସ୍ତ, ଯିଏ ଏକ ବାରୁଣ, କହିଲେ, “ମହାନ ରାଜା, ଜଳର ଅଧିପତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଗନ୍ଧର୍ବକୁ ଆପଣ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି, ସେ ବାରୁଣ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି—ଏହିପରି ବ୍ୟର୍ଥ ଶ୍ରମ କାହିଁକି, ଏ ନାୟକ? ଯେଉଁ ଶୂରପୁତ୍ରମାନେ ଥିଲେ ସେମାନେ ହାରିଯାଇଛନ୍ତି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାକ୍ଷସପତି ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ଆନନ୍ଦର ଦ୍ୱନି କରି ବାରୁଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହିପରି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯେଉଁପରି ସେ ଆସିଥିଲେ, ସେଉଁପରି ଫେରି ଲଙ୍କା ପାଇଁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିଲେ। ଏହାପରେ ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ରାବଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଫେରୁଥିବା ବେଳେ, ରାସ୍ତାରେ ରାଜା, ଋଷି, ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଝିଅମାନେଂକୁ ଧରି ନେଇଲେ। ସେଉଁଠି ଯେଉଁଝିଅ ଓ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେଂକୁ ହତ୍ୟା କରି, ସେଉଁଝିଅମାନେଂକୁ ନିଜ ବିମାନ ପୁଷ୍ପକରେ ରଖିଦେଉଥିଲେ। ଏହିପରି ସେ ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ, ଅସୁର, ମାନବ, ଯକ୍ଷ, ଦାନବ ଝିଅମାନେଂକୁ ମଧ୍ୟ ନେଇ ଗଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିଲେ, ଯେପରି ଭୟ ଓ ଶୋକର ଅଗ୍ନିରୁ ଜଳ ଉତ୍ସରଣ ହୁଏ। ସେଇ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଏମିତି ଅଶ୍ରୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ନଦୀ ଜଳରେ ସମୁଦ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଶେଷରେ ଶତଶଃ ସର୍ପକନ୍ୟା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ମହାମୁନିଙ୍କ ଝିଅମାନେ, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବ ଝିଅମାନେ ଏହି ବିମାନରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘ କେଶ, ଶୁଭ୍ର ଅଙ୍ଗ, ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ମୁଖ, ଭରିପୁଣି ଅଂସ, ବଜ୍ର ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡ ଭଳି ସ୍ଲିମ୍ କମର ଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ନିତମ୍ବ ରଥଚକ୍ରର ନାଭି ସଦୃଶ, ଦେବଙ୍କ ଅପ୍ସରାମାନେ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ଦୁଃଖ, ଶୋକ ଓ ଭୟରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ, ସେଇ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ଏହାରେ ଚାରିପଟେ ବାୟୁ ଚଞ୍ଚଳ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ଦମିତ ହୋଇ, ପୁଷ୍ପକ ଚାରିଆଡ଼େ ଆଗ୍ନି ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିଥିଲା, ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡ ଭଳି ଦେଖାଉଥିଲା। ସେମାନେ ଏବେ ରାବଣଙ୍କ ଆଧିନ ହୋଇ, ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଯିଥିଲେ। କେହି ନିମ୍ନ ଦୃଷ୍ଟି, ଅନ୍ଧକାର ଚାମରେ, ହରିଣୀମାନେ ସିଂହର ଅଧିନ ହେଲେପରି ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—'ଏହିଏ ମୋତେ ଖାଇ ଦେବେ କି?' ଅନ୍ୟେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—'ଶାୟଦ ସେ ମୋତେ ମାରିଦେବେ।' ସେମାନେ ନିଜ ମାଆ, ବାପା, ସ୍ୱାମୀ, ଭାଇଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଅତି ଦୁଃଖରେ ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଉଥିଲେ। କେହି ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—'ମୋ ଛୁଆ କେମିତି ଚାଲିବେ? ମୋ ମାଆ, ମୋ ଭାଇ, ସମସ୍ତେ କିପରି ଏହି ଦୁଃଖ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯିବେ?' ଅନ୍ୟେ କହୁଥିଲେ—'ହାୟ, ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ମୁଁ କ'ଣ କରିବି? ହେ ମୃତ୍ୟୁ, ମୋ ଦୁଃଖର ଭାର ବଢ଼ିଛି, ମୋତେ ନେଇଯାଅ।' 'ମୁଁ ଗତ ଜନ୍ମରେ କଣ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲି?'—ଏହିପରି ସମସ୍ତେ ଶୋକ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବି, ଏହି ଦୁଃଖର ଶେଷ କେବେ ହେବ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। 'ହାୟ, ମାନବ ଜଗତର ଉପରେ ଲାଜ୍ଜା! ଆମ ସ୍ୱାମୀମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ବଶ କରିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ ନକ୍ଷତ୍ର ନଶ୍ୱର ହେବାପରି, ଆମେ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱର ହେଲୁ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ନଶ୍ୱନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ଚତୁର।' 'ଏମିତି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସେ କେବେ ଲାଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହିଁ; ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ରାକ୍ଷସର ଏହିଏ ପ୍ରଭାବ।' 'ପରସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପାତ୍ର କାମ, ତଥାପି ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସ ପରସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଉପରେ ଆସକ୍ତ।' 'ଏହିପରି ଅନ୍ୟାୟ କରି, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତ ରାକ୍ଷସ ନିଜ ଅପରାଧ କରିଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କ ହସ୍ତରେ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବେ'—ଏହିପରି ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନେ କହିଥିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖିତ ନାରୀମାନଙ୍କ ଶାପରେ ଦିବ୍ୟ ଢୋଳ ନବଜଲା, କୌଣସି ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଲା ନାହିଁ; ରାବଣ ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ପତିବ୍ରତା ନାରୀଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ଶବ୍ଦରେ ଦମିତ ହୋଇ, ରାକ୍ଷସର ମୁଖ୍ୟ ଲଙ୍କା ନଗରକୁ ଯାଇ, ରାତିର ଚରମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛାମତେ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରିଥିଲେ, ହଠାତ୍ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ—ସେ ଥିଲେ ରାବଣଙ୍କ ଭଉଣୀ। ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ, “ଏହା କ’ଣ ଘଟିଲା, ମୋର ପ୍ରିୟ? ଶୀଘ୍ର କହ, କ’ଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଯିଥିଲା, ଲାଲ ହୋଇଯିଥିଲା, ସେ କହିଲେ, “ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ବିଧବା ହୋଇଯାଇଛି, ରାଜନ୍।” “ହେ ରାଜନ୍, ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କାଳକେୟ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଚଉଦ ହଜାର ଥିଲେ, ସେମାନେ ତୁମର ହସ୍ତରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ ହୋଇଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୋ ଶ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ଅତିଶୟ ପ୍ରିୟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ହତ କରିଛ।