ଏହିପରି ଏକ ସମୟରେ, ଦଶାନନ ରାବଣ ତଳସ୍ଥଳ ଲୋକକୁ ଅବତରଣ କରି, ଦେବ, ଦାନବ ଓ ନାଗମାନେ ବସିଥିବା, ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ସମୁଦ୍ର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ଭୋଗବତୀ ନାଗନଗରକୁ ଗଲେ, ଯାହା ନାଗରାଜ ବାସୁକିଙ୍କ ଶାସନରେ ଥିଲା। ସେଠାରେ ନାଗମାନେଙ୍କୁ ଦଳି, ରାବଣ ଆନନ୍ଦରେ ମଣିମୟ ନଗରକୁ ଯାଇପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ନଗରରେ ନିବାତକବଚ ଦାଏତ୍ୟମାନେ ବସୁଥିଲେ, ଯେମାନେ ବରପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ସେଇ ସମସ୍ତ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ, ଶୂର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଉଲ୍ଲାସରେ ମଦାନ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ। ତାଲୱାର, ତ୍ରିଶୂଳ, ବଜ୍ର, ଶୂଳ, ଖଡ୍ଗ ଓ ପରଶୁ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସ ଓ ଦାନବମାନେ ପ୍ରତିଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ଜିତିପାରିଲେ ନାହିଁ, ନ କେହି ନଷ୍ଟ ହେଲେ। ତେବେ, ତିନି ଲୋକର ଅବିନାଶୀ ଆଶ୍ରୟ, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମା, ନିବାତକବଚମାନେଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବିରତ କରି, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟ କହିଲେ— “ଦେବ ବା ଅସୁରମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ଦେବ-ଦାନବ ସମେତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିନାଶ ହେବା ନୁହେଁ। ଅତଏବ, ତୁମେ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସହିତ ମିତ୍ରତା କର; ସବୁ କାମରେ ମିତ୍ରମାନେ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ—ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଏହା ପରେ ରାବଣ ଓ ନିବାତକବଚମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ମିତ୍ରତା କରିଲେ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ଯଥାଯଥ ରୂପେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବାସ କରି, ଦଶାନନ ତାଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ନେହ ଲାଭ କରି, ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ପୁଣି ଫେରିଗଲେ। ତା’ପରେ ଶତଧା ମାୟା ବିଦ୍ୟା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି, ସେ ତଳସ୍ଥଳ ଲୋକରେ ବରୁଣଙ୍କ ନଗରମାନଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ପଥର ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯାଁଠାରେ କାଳକେୟ ଦାନବମାନେ ରହୁଥିଲେ, ଏଉଁଠାରେ ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ପରେ, ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରବଳ ସାଳା ଵିଦ୍ୟୁଜ୍ଜିହ୍ୱଙ୍କୁ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ଜିଭା ଦ୍ୱାରା ଚାଟୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ବଧ କଲେ। ଏହିପରି ଏକ କ୍ଷଣରେ ସେ ଚାରିଶେ ଦାଇତ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କଲେ। ଏହା ପରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ରାବଣ, ଦିବ୍ୟ କୈଳାସ ପର୍ବତପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଧୂସର ମେଘ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବରୁଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନିବାସକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ସୁରଭି ଗାଈଁକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୂଧ ଧାରା ଝରାଇଥିଲେ, ଏହି ଦୂଧରୁ କ୍ଷୀରୋଦ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଏଉଁଠି ସେ ଚମତ୍କାର କାମଧେନୁ ଗାଈଁ, ଉତ୍ତମ ବୃଷଭ ଓ ଅଦ୍ଭୁତ ମନ୍ଥନକାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାଁଠାରୁ ଶୀତଳ କିରଣମୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦ୍ଭବ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଫେଣରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଋଷିମାନେ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି; ଏଉଁଠାରୁ ଅମୃତ ଓ ହବି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ୍ୟମାନେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ। ଏହି ଗାଈଁକୁ ଲୋକେ ସୁରଭି ବୋଲି କହନ୍ତି। ରାବଣ ସେଉଁଠି ସୁରଭିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପୁନି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏବେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଏକ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିଲା। ଏଉଁଠି ସେ ଶତଧା ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ, ଶରଦ ମେଘପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦମୟ ବରୁଣ ମହଳକୁ ଦେଖିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁ ସେନାନାୟକଙ୍କୁ ବଧ କରି, ଆଘାତ ମଧ୍ୟ ଖାଇ, ସେ ସେନାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦିଅ। ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହୁଁଛି; ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅ। କିମ୍ବା, ଭୟ ନଥିଲେ, ହାତ ଜୋଡି କହ, ‘ମୁଁ ପରାଜିତ’।” ଏହିମଧ୍ୟରେ, ବରୁଣଙ୍କ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ସନ୍ତାନ, ତାଙ୍କ ପୁଅ-ନାତି, ଗାଈଁମାନେ ଓ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ସେନା ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ, ଦିବ୍ୟ ଚାରିଓଡ଼ିକୁ ଚମକୁଥିବା, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିଥିବା ରଥ ଯୋଗ କଲେ। ଏହା ପରେ ବରୁଣଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ କେଶ ଉଠାଇଦେଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦଶମୁଖ ରାକ୍ଷସର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ବରୁଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ କେବଳ ଏକ କ୍ଷଣରେ ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ସେନା ଗିରିପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତୀର ବର୍ଷାରେ ଅତି ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିରେ ଗିରିଥିଲେ, ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଚଳିଥିବା ରଥ ଚଢ଼ି ଆକାଶକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଉଁଠି ସମାନ ସ୍ଥିତିରେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧପରି ଭୟଙ୍କର ଆକାଶୀୟ ସଂଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ତା’ପରେ ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ଵଳନ୍ତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କୁ ପଛକୁ ହଟାଇଦେଲେ; ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ମହୋଦର ରାଜାଙ୍କୁ ଅପମାନିତ ଦେଖି କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ମୃତ୍ୟୁଭୟକୁ ଅବହେଳା କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ ତିବ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ। ମହୋଦର ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଭୟଙ୍କର, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିଥିବା, ପବନସମ ରଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଦେଲେ। ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଶତଶଃ ଯୋଦ୍ଧା, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ରଥହୀନ ଦେଖି ବଡ଼ ଗର୍ଜନ କଲେ। ମହୋଦରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ା, ସାରଥି ଓ ରଥ ସହ ଏହି ସମସ୍ତ ଚାରିଓଡ଼ିକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତଥାପି, ବରୁଣଙ୍କ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ସନ୍ତାନମାନେ ତାଙ୍କ ରଥ ଛାଡ଼ି ଆକାଶରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ରହିଲେ; ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଆଶ୍ରୟ କରି କଦାଚିତ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଧନୁଷ୍ ତୟାରି କରି, ରାବଣଙ୍କ ମହା ବକ୍ଷସ୍ଥଳକୁ ଭେଦି, ଏକାଠି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଗଲେ। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଧନୁଷରୁ ଛୁଟିଥିବା, ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼କୁ ଛିରିଦେଉଥାଏ।