ଯେତେବେଳେ ଯମ ତାଙ୍କର ଦଣ୍ଡ ଉଠାଇ ରାବଣଙ୍କ ଉପରେ ଫେଙ୍ଗିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ କହିଲେ: “ଯଦି ଏହି ଦଣ୍ଡ ପଡିଲେ ଏହି ରାକ୍ଷସ ମରିଯିବେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମରିଯିବେ, ଯେଉଁଠି ଯାହା ହେଉ, ମୋର କଥା ମିଥ୍ୟା ହେଇଯିବ। ତେଣୁ, ଏହି ଉଠାଇଥିବା ଦଣ୍ଡକୁ ଲଙ୍କାପତିଙ୍କୁ ଦେଖାଇ ନେଉନ୍ତୁ ଏବଂ ଆଜି ମୋର ସତ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯଦି ଆପଣ ଜଗତଙ୍କ ପ୍ରତି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଯମ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି ଦଣ୍ଡକୁ ତାଣି ନେଉଛି, କାରଣ ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ।” ଏହାପରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏବେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏହି ବରଦାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବି ନାହିଁ, ତେବେ ମୋର କିଛି କରିବାକୁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ନାହିଁ। ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ଏହି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବି।” ଏପରି କହି, ସେ ତାଙ୍କ ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ସହିତ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏଉଁପରି ରାବଣ ଯମକୁ ଅପଜିତ କରି, ନିଜ ନାମ ଘୋଷଣା କରି, ପୁଷ୍ପକ ରଥ ଚଢ଼ି ଯମଲୋକରୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ ବୈବସ୍ୱତ ଯମ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ଓ ମହାମୁନି ନାରଦ ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲେ। ଏପରି ଭାବରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଧାନ ଯମଙ୍କୁ ଅପଜିତ କରି, ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ପ୍ରତାପରେ ଗର୍ବିତ ହେଇ, ନିଜ ସଂଗୀମାନେ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କ ଦେହ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଓ ଆଘାତରେ ଅଳସିଥିବା ଦେଖି ରାକ୍ଷସମାନେ ସେଠାକୁ ଆସି, ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ତାପରେ ମାରୀଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ କରି, ସମସ୍ତେ ପୁଷ୍ପକରେ ବସିଲେ, ଯେଉଁଠି ରାବଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ଏହାପରେ ସେ ନିମ୍ନଲୋକକୁ ଅବତରଣ କରି, ଦୈତ୍ୟ ଓ ସର୍ପମାନେ ଅଧିବାସ କରୁଥିବା, ବରୁଣଙ୍କ ରକ୍ଷିତ ସମୁଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭୋଗବତୀ ନାମକ ସପ୍ତନଗରୀ, ଯାହା ବାସୁକି ଶାସନ କରୁଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ସର୍ପମାନେ ଅଧୀନ କରି, ହର୍ଷରେ ମଣିମୟ ନଗରକୁ ଗଲେ। ସେଠି ନିବାତକବଚ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବରପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ, ବସୁଥିଲେ। ସେମାନେ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏକତ୍ର କରି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଡାକିଲେ। ସେସବୁ ଦୈତ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଓ ଶୂର, ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦରେ ମଦମସ୍ତ ଥିଲେ। ରାକ୍ଷସ ଓ ଦାନବମାନେ କ୍ରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକାପରେ ଏକ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଲା, କିନ୍ତୁ କେହି ବିଜୟ ନ ହେଲେ, କିମ୍ବା କେହି ନଷ୍ଟ ହେଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ ତିନି ଲୋକଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ଆଶ୍ରୟ, ପ୍ରାଚୀନ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ରୁତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ଆସିଲେ। ସେ ନିବାତକବଚଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧକୁ ବନ୍ଧ କରି, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ: “ଦେବତାମାନେ କିମ୍ବା ଅସୁରମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଅପଜିତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଆପଣମାନେ ବି ଦେବ-ଦାନବ ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେବେ ନାହିଁ। ସେଉଁଥିରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ସହିତ ମିତ୍ରତା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମିତ୍ରମାନେ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ।” ଏହିପରି କଥାରେ, ରାବଣ ଓ ନିବାତକବଚମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ମିତ୍ରତା ପାକ୍ତ କଲେ ଓ ଖୁସି ହେଲେ। ଏକ ବର୍ଷ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ରହି, ଦଶାନନ ତାଙ୍କ ପ୍ରେମ ଲାଭ କରି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ। ତାପରେ ଶତଧା ମାୟା ବୁଝି, ସେ ନିମ୍ନଲୋକରେ ଜଳପତିଙ୍କ ନଗର ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପରେ ସେ ପାଥର ନଗରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି କାଳକେୟ ଅଧିବାସ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସେଠି ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାଳକେୟମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହାପରେ ତାଙ୍କ ତଳୱାରରେ ଶୂର୍ପଣଖାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରଭଳ ଦାରା, ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିଭ ଚାଟୁଥିବା ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିହ୍ବ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେ ଚାରିଶେ ଦୈତ୍ୟକୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହାପରେ ରାକ୍ଷସପତି ଦିବ୍ୟ ବରୁଣ ନିବାସ ଦେଖିଲେ, ଯାହା କୈଳାସ ପର୍ବତ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଓ ଶ୍ୟାମଳ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠି ସେ ସୁରଭି ଗାୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଦୁଗ୍ଧ ଧାରା ପ୍ରବାହିତ କରୁଥିଲେ, ଯାହାରୁ କ୍ଷୀର ସାଗର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ସେଠି ରାବଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମଧେନୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୃଷଭ, ଅଦ୍ଭୁତ ମନ୍ଥନକାରୀ ଗାୟକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଠାରୁ ଶିତଳ କିରଣମୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦ୍ଭବ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଫେଣରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ମୁନି ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ବସିଥିଲେ; ସେଠି ଅମୃତ ଓ ହବିଷ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା। ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ‘ସୁରଭି’ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଗାୟଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ରାବଣ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହାପରେ ସେ ଭୟଙ୍କର ଏକ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଅନେକ ପ୍ରକାର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିଲା; ଏହିଠାରେ ଶତଧା ଧାରା ଝରିଥିବା, ଶରଦ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଶ୍ରୀମୟ, ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ବରୁଣଙ୍କ ମହାନିବାସ ଦେଖିଲେ। ଏଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିପତିମାନଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି, ତାଙ୍କ ଆଘାତରେ ଆହତ ହେଲାପରେ, ସେ ସେଠିର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଉପରେ କହିଲେ, “ତୁରନ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦିଅ। ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହିଁ ଆସିଛନ୍ତି; ସେଠି ଯୁଦ୍ଧ ଦିଅନ୍ତୁ, କିମ୍ବା ଭୟ ନଥିଲେ, ହାତ ଜୋଡି କହ, ‘ମୁଁ ଅପଜିତ’।” ଏହି ସମୟରେ ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ, ଗାୟ ଓ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ସହିତ କ୍ରୋଧରେ ବାହାରିଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚାଲିଥିବା ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ରଥ ଯୋଗ କଲେ। ଏହାପରେ ବରୁଣପୁତ୍ରମାନେ ଓ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଓ କମ୍ପାଦାୟକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏବଂ ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପ୍ରବଳ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ, ବରୁଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନା ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ଦଳ ନଷ୍ଟ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବରୁଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବାଣବର୍ଷାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ, ସେମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଚଳିଥିବା ବିମାନରେ ଆକାଶକୁ ଚଳିଗଲେ।