ଏହିପରି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ ଉଶୀରବିଜା ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଦେଵମାନ୍ୟଙ୍କ ସହିତ ରାଜା ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ବୈଦିକ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ସେହି ଯଜ୍ଞର ବ୍ୟବସ୍ଥାପନା କରୁଥିଲେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ସଂଵର୍ତ୍ତ, ଯିଏ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଭାଇ ଓ ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେଵତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିଲା। ସେଠାକୁ ଅଜୟ ଦାନବ ରାବଣ ଆସିବାରୁ ଦେଵତାମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ନିଜ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଶୁର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ମୟୂର ହେଲେ, ଧର୍ମରାଜ କାଉ, କୁବେର ଚିପୁଣି, ଏବଂ ବରୁଣ ହଂସ ହେଇ ଲୁଚିଗଲେ। ଏଭଳି ଅନ୍ୟ ଦେଵତାମାନେ ଲୁଚିଯିବା ସମୟରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ ରାବଣ ଅଶୁଚି କୁକୁର ଭଳି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାପରେ ରାବଣ ରାଜା ମରୁତ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର, କିମ୍ବା ମୋ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେବାକୁ ମାନିନିଅ।” ଏହା ଶୁଣି ମରୁତ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” ରାବଣ ଉପହାସ କରି ହସି କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ତୁମେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିପାରିନାହା, ମୁଁ ରାବଣ, ଧନର ଦେଵତା କୁବେରଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ। ଏ ତିନି ଲୋକରେ ଆଉ କିଏ ଅଛି, ଯେ ମୋର ପ୍ରଭାବ ଜାଣିନାହିଁ? ଏହି ପ୍ରଭାବରେ ମୁଁ ମୋ ଭାଇକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇ ଏହି ବିମାନ ଦଳିଛି।” ତାପରେ ମରୁତ୍ତ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଧନ୍ୟ, ଯିଏ ନିଜ ବଡ଼ ଭାଇକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହରାଇଛ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। କିନ୍ତୁ ଅଧର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା କୌଣସି କାମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ; ଅପକର୍ମ କରି, ଭାଇକୁ ହରାଇବାରେ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମେ କିଏ, ଯିଏ ପୂର୍ବେ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରି ଦେଵତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର ପାଇଥିଲ? ଏପରି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି। ଏବେ ତୁମେ ବଞ୍ଚି ପାରିବ ନାହିଁ; ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।” ଏହିପରି କହି ରାଜା ମରୁତ୍ତ ଧନୁଷ-ବାଣ ନେଇ ବିକ୍ରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ, କିନ୍ତୁ ସଂଵର୍ତ୍ତ ମୁନି ତାଙ୍କ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇଲେ। ସଂଵର୍ତ୍ତ ମୁନି ସ୍ନେହଭାବରେ କହିଲେ, “ଯଦି ମୋ କଥା ଶୁଣ, ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ମହେଶ୍ଵର ଯଜ୍ଞ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଲେ ଉତ୍ସବ ବଂଶକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବ। ଅଭିଷିକ୍ତ ଲୋକ କେମିତି ଯୁଦ୍ଧ କରିପାରିବ? କିମ୍ବା କେମିତି କ୍ରୋଧ କରିପାରିବ? ଜୟ ସଦା ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଓ ରାକ୍ଷସ କଠିନ ଶତ୍ରୁ।” ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସରି ମରୁତ୍ତ ଧୀରଭାବେ ଧନୁଷ-ବାଣ ରଖି ଯଜ୍ଞରେ ଫେରିଲେ। ଏଠିରେ ଶୁକ ଭାବିଲେ ଯେ ରାବଣ ବିଜୟୀ ହେଲେ ଏବଂ ଚିତ୍କାର କଲେ, “ରାବଣ ବିଜୟୀ!” ଏହା ଶୁଣି ରାବଣ ଆନନ୍ଦରେ ବଡ଼ ହୁଙ୍କାର ଦେଲେ। ଏହା ପରେ ରାବଣ ସେଠାରେ ଥିବା ମହାମୁନିମାନୋଂକୁ ହତ୍ୟା କରି, ତାଙ୍କର ରକ୍ତରେ ତୃପ୍ତି ଲାଗି, ପୁଣି ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଗଲେ। ରାବଣ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ପରେ, ଦେଵତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସଉମ୍ୟ ଦେଵତାଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ ଏବଂ ନିଜ-ନିଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନୋଂକୁ ଶୁଭବାକ୍ୟ କହିଲେ। ଏଠିରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନୀଳ-ହରିତ ପୁଛ ଥିବା ମୟୂରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୁଁ ତୁମୋଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମେ ସାପମାନଙ୍କୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ। ଏହି ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଚିହ୍ନ ତୁମ ପୁଛରେ ଦେଖାଯିବ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷା ହେବା ସମୟରେ ତୁମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ।” ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର ମୟୂରକୁ ବର ଦେଲେ। ପୂର୍ବରୁ ମୟୂର ପୁଛ ନୀଳ ଥିଲା; ଦେଵେଶ୍ଵର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ ମୟୂର ଏହି ଅଲୌକିକ ରୂପ ପାଇଛନ୍ତି। ତାପରେ ଧର୍ମରାଜ ପିତୃବଂଶରେ ଥିବା କାଉକୁ କହିଲେ, “ପକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମୋଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ମୋ ଏହି କଥା ଶୁଣ। ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେପରି ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି, ତେଣୁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କ ଭଳି ଭୋଗିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ତୁମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହି ବର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ କରିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ; ଲୋକମାନେ ମାରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଜୀବନ୍ତ ରହିବ। ଯେମାନେ ମୋ ଅଧିନ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହନ୍ତି, ଭୁକ୍ତି ଓ ଭୟରେ ପୀଡିତ, ତୁମେ ଖାଇଲେ ସେମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରିବେ।” ଏହା ପରେ ବରୁଣ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଖେଳୁଥିବା ହଂସକୁ କହିଲେ, “ମୋର ଏହି ସ୍ନେହମୟ କଥା ଶୁଣ, ଅଧିପତି। ତୁମର ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ଭଳି ମୃଦୁ ଏବଂ ଶୁଭ୍ର ରୂପ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯିବ, ନିର୍ମଳ ଫେନ ଭଳି ଚମକିବ। ମୋ ସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମେ ସଦା ମନୋହର ଓ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବେ; ଏହି ମୋର କୃପାର ଚିହ୍ନ।” ପୂର୍ବରୁ ହଂସମାନେ ନୀଳ ଓ ଅଳ୍ପ ଧଳା ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ପଖ ନୀଳ ସୀମା ସହିତ ଓ ଛାତି କୁଶ ଶିର ଭଳି ଶୁଭ୍ର ଥିଲା। ତାପରେ ବୈଶ୍ରବଣ ପାହାଡ଼ରେ ବସୁଥିବା ମାଦାନାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମୋଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ; ତୁମେ ସୁନାର ରଙ୍ଗ ପାଇବ। ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଚୂଡ଼ା ସଦା ଦ୍ରବ୍ୟମୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରହିବ; ଏହି ସୁନା ରଙ୍ଗ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯିବ।” ଏଭଳି ଯଜ୍ଞ ଉତ୍ସବରେ ଦେଵତାମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନୋଂକୁ ବର ଦେଇ, ରାଜା ସହିତ ନିଜ ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହା ପରେ ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ, ଯିଏ ମରୁତ୍ତଙ୍କୁ ହରାଇଥିଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ନଗରକୁ ଅଭିମୁଖ ହେଲେ। ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ, “ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର। କିମ୍ବା ମୋ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେବାକୁ ମାନିନିଅ, ଏହା ମୋ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ; ଅନ୍ୟଥା ମୁକ୍ତି ନାହିଁ।” ସେଠାରେ ସେଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ, ଶତ୍ରୁର ପ୍ରଭାବ ଜାଣି, ମିଳି ବିଚାର କରି, କହିଲେ, “ଆମେ ପରାଜିତ।” ଦୁଷ୍ୟନ୍ତ, ସୁରଥ, ଗାଧି, ଗୟା ରାଜା, ଏବଂ ପୁରୁରବା—ଏହି ସମସ୍ତ ରାଜା ଏହିପରି କହି, “ଆମେ ପରାଜିତ,” ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ।