ଏକଥା ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଆରେ: ଏକ ଦିନ, ରାବଣ ଏକ ଅସ୍ତ୍ରୀ ତପସ୍ୱିନୀକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହେଲେ । ସେ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଭୟଭିତା, ତୁମର ରୂପ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଏହା ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ ଜଗାଇଥାଏ । ତୁମେ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି ମୋର ନିଶ୍ଚିତ ମତ ।” ସେ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଶାନ୍ତିମୟୀ, କେଉଁ ଜଣେ ତୁମେ? କେଉଁ ଜଣେ ତୁମର ପତି? ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ତୁମକୁ ଭୋଗ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ । ମୋତେ ସବୁ କଥା କହ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ ?” ଏପରି ଭାବରେ ରାବଣ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ତିନି ତପସ୍ୱିନୀ ରୀତି ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଅତିଥି ସ୍ୱୀକାର କରି, କହିଲେ, “ମୋ ପିତା କୁଶଧ୍ୱଜ, ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଏବଂ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବୃହସ୍ପତି ସମାନ ଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ସେ ସତତ ବେଦ ପାଠ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ବାଣୀରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ମୋ ନାମ ଭେଦାବତୀ ।” “ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ନାଗମାନେ ମୋତେ ବିବାହ ପାଇଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ପାଖରେ ଆସିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ମୋ ପିତା କେଉଁ ଜଣେକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ ନାହିଁ । ଏହାର କାରଣ ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ ।” “ମୋ ପିତାଙ୍କର ଜାମାତା ହେଉଛନ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକ; ତିନି ତିନି ଲୋକର ଶାସକଙ୍କ ଆକାଂକ୍ଷା । ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦମ୍ଭ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ।” “ମୋ ପିତା ରାତିରେ ଶୁଇଥିବାବେଳେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦମ୍ଭ ତାଙ୍କୁ ହାନି କଲେ । ଏହି ଦୁଃଖରେ, ମୋ ମା ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।” “ତାପରି, ମୁଁ ମୋ ପିତା ପାଇଁ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଏକ ସତ୍ୟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଲି: ‘ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବି,’ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମନରେ ଧରି ରଖିଛି ।” “ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞା ରଖି, ମୁଁ ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା କରୁଛି । ଏହି ସବୁ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି, ହେ ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ୟ ।” “ନାରାୟଣ ମୋ ପତି, ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଜଣେ ନୁହେଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିୟମ ଅନୁସରି ତପସ୍ୟା କରୁଛି । ତୁମକୁ ମୁଁ ଚିହ୍ନି, ରାଜା; ଯାଉ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ।” “ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତିନି ଲୋକର ସବୁ ଘଟଣା ଜାଣିପାରିଛି ।” ଏପରି ଭାବରେ ଭେଦାବତୀଙ୍କୁ ଶୁଣି, ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଫେରି କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଆକାଶ ରଥରୁ ନମି, କାମବାଣରେ ବିନ୍ଦ୍ୟ ହୋଇ: “ତୁମେ ଅଭିମାନିନୀ, ତୁମର ମନ ଏଭଳି । ପ୍ରାଚୀନ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ତୁମର ପୁଣ୍ୟ ଚମକୁଛି ।” “ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଭଳି କଥା ନ କହିବା ଉଚିତ । ତିନି ଲୋକର ସୌନ୍ଦର୍ୟବତୀ, ଭୟଭିତା, ତୁମର ଯୌବନ ଯାଉଛି ।” “ମୁଁ ଲଙ୍କାର ନାଥ, ଦଶଗ୍ରୀବ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ମୋ ପତ୍ନୀ ହେଉ ଏବଂ ଇচ্ছାମତେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର ।” “କେଉଁ ଜଣେ ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ କହୁଛ ? ଶକ୍ତି, ତପ, ଭୋଗ ଏବଂ ପ୍ରଭାବରେ—” ଏପରି କହିବା ପରେ, ଭେଦାବତୀ ଉତ୍ତର କଲେ: “ଭୋଗ ଏବଂ ପ୍ରଭାବରେ—ଏଭଳି କଥା ନ କହ । ବିଷ୍ଣୁ ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ । ତୁମେ, ରାକ୍ଷସମୁଖ୍ୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିପାରିବା କି?” ଏପରି ଭେଦାବତୀ କହିଥିବା ସମୟରେ, ରାବଣ ତାଙ୍କର କେଶକୁ ହାତରେ ଛୁଇଁଲେ । ଏହି ଅପମାନରେ, ଭେଦାବତୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ନିଜ ହାତକୁ ତଳୱାରର ରୂପ ଦେଇ, ନିଜ କେଶ କାଟିଦେଲେ । ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ଦେହ ଅଗ୍ନିପରି ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲା, ରାତିର ରାକ୍ଷସକୁ ତାଙ୍କର ଦୂର୍ବଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦଗ୍ଧ କରି, ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ କରି କହିଲେ: “ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ଦୁଷ୍ଟ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଅବଶ୍ୟ ଜୀବନ ରଖିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ; ତେଣୁ, ତୁମ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ।” “ତୁମେ ମୋତେ ଅପମାନ କରିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମ ବିନାଶ ପାଇଁ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେବି । ଏକ ନାରୀ ଦୁଷ୍ଟ ପୁରୁଷକୁ ମାରିପାରିବା ନୁହେଁ; ମୁଁ ଶାପ ଦେଲେ ମୋର ତପସ୍ୟା ଫଳ ନଷ୍ଟ ହେବ ।” “ମୁଁ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲି, କିଛି ଦାନ ଦେଇଥିଲି, କିଛି ହୋମ କରିଥିଲି, ତାହାର ଫଳରେ ମୁଁ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେବି, ତଥା ଗର୍ଭ ରହି ନୁହେଁ ।” ଏପରି କହି, ଭେଦାବତୀ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ପରେ ଆକାଶରୁ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା । ଏହା ପରେ, ତିନି ଏକ ଗୋଲାପରୁ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଗୋଲାପର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏହି ରାକ୍ଷସ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଧରିଲେ । ରାବଣ ସେ ମହିଳାକୁ ନିଜ ଘରକୁ ନେଇ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ । ମନ୍ତ୍ରୀ, ଲକ୍ଷଣ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରାବଣକୁ କହିଲେ: “ଏହି ସୁନ୍ଦର-ନିତମ୍ବା ମହିଳା ତୁମ ଘରରେ ରହିଲେ, ତୁମ ବିନାଶ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ । ସେ ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ଯଜ୍ଞ ବେଦୀର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ପୁଣି, ରାଜାଙ୍କର ହାଳ ଦ୍ୱାରା ସେ ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ, ଏବଂ ମିଥିଲାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଜନକଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ଏହି ଜନ୍ମ ହେଲା ରାମଙ୍କ ପାଇଁ, କାରଣ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ । ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଶତ୍ରୁ ବିନାଶ ହେଲା; ସେ ପର୍ବତରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ ଏବଂ ତୁମର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କଲେ । ଏହି ଭାଗ୍ୟବତୀ ପୁଣି ମାନବ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେବେ, ହାଳ ଦ୍ୱାରା ଚାଷ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯଜ୍ଞ ବେଦୀରେ ଅଗ୍ନିପରି ଚମକୁଥିବା । ପୂର୍ବେ କୃତ ଯୁଗରେ ତାଙ୍କୁ ଭେଦାବତୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା; ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ତିନି ରାକ୍ଷସ ନାଶ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ମିଥିଲାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନକଙ୍କର କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ତିନି ହାଳର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ପାଇଯାଇଥିଲେ, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସୀତା ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି । ଭେଦାବତୀ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲା ପରେ, ରାବଣ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଭୂମିରେ ଭ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ ।