ଏହି ମହାସମରରେ ମଣିଭଦ୍ର ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ସାମ୍ନା କଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଭରି ମଣିଭଦ୍ର ତାଙ୍କର ଗଦା ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ କିଛି ମାନିଲେ ନାହିଁ। ପରେ ମଣିଭଦ୍ର ତାଙ୍କର ଗଦା ଦେଇ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ଗଭୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଶା ଦେଖି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରାବଣ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଭଦ୍ର ତିନୋଟି ବାଣ ଦେଇ ଦଶମୁଖୀକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ଖାଇ ରାବଣ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହାରେ ସେହି ମୁକୁଟ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଖସିଗଲା। ତଥାପି ମଣିଭଦ୍ର ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ, କୌଣସି ଚଞ୍ଚଳତା ଦେଖାଇଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦିନରୁ ସେହି ଯକ୍ଷ 'ପାର୍ଶ୍ୱମୁକୁଟ' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ମହାପର୍ବତରେ ବିପୁଳ କ୍ଲେଶ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ ଦୂରରୁ ଧନର ଅଧିପତି, ଗଦାଧାରୀ କୁବେର, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ଓ ଶଂଖ ଚିହ୍ନରେ ଭୂଷିତ ହୋଇ, ଶୁକ୍ର ଓ ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦଙ୍କ ସହିତ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଶାପବଶତଃ ଗରିମା ହରାଇଥିଲେ। ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁବେର ତାଙ୍କ ପୂର୍ବଜ ପରମ୍ପରାଅନୁଯାୟୀ ଉଚିତ କଥା କହିଲେ— "ମୁଁ ତୁମକୁ ବାରଣ କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବୁଝିଲ ନାହିଁ, ବିବେକହୀନ ରାବଣ। ଏହାର ଫଳ ଯେତେବେଳେ ଭୋଗିବ, ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଜାଣିପାରିବ। ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ମୂଢ଼ତାରେ ବିଷ ପାନ କରିଥାଏ, ସେ ତାହାର ଫଳ ଶେଷରେ ଦେଖି ବୁଝିଥାଏ। ଦେବତାମାନେ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇନାହାନ୍ତି ଯିଏ ଧର୍ମ ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ମାତା, ପିତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅବମାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଯମର ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତି ଓ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହରେ ଯେଉଁଠି ବ୍ୟକ୍ତି ତପସ୍ୟା କରୁନାହାନ୍ତି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିଜ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି ଅନୁତାପ କରନ୍ତି। ଧର୍ମରୁ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ଏବଂ ସୁଖ ମିଳେ; ଅଧର୍ମରୁ କେବଳ ଦୁଃଖ। ଏହିଥିରେ, ସୁଖ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ପାପର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଦୁଃଖ, ଯାହାକୁ ନିଜେ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଏହି ଦୁଃଖଦ ଫଳ ଦେଖି ବିବେକହୀନ ମାନୁଷ ମାତ୍ର ପାପ କରେ। ଏ ବିବେକହୀନ, କେହି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବୁଦ୍ଧି ଉନ୍ନତ କରିପାରେ ନାହିଁ; ସବୁ କିଛି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଚାଲିଥାଏ, ଯାହା ଦୃଢ଼ ହୁଏ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଯେଉଁଠି ଯେପରି କର୍ମ, ସେହିପରି ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଜଗତରେ ପୁରୁଷମାନେ ଧର୍ମ କରି ମେଧା, ସନ୍ତାନ, ଧନ ଓ ଶୌର୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏପରି ମନସ୍କୁ ନେଇ ତୁମେ ନରକକୁ ବାଂଧିଛ; ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଅଧିକ କଥା ହେବିନି, କାରଣ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ।" କୁବେରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ମାରୀଚ ଆଦି ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚାରିପାଖକୁ ପଳାଇଗଲେ। ଏହାପରେ ଧନର ଅଧିପତି କୁବେର, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମହାନ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଗଦା ଦେଇ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାବଣ ସେଠାରୁ ଚଞ୍ଚଳ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଧା ମହାସମରରେ ପ୍ରତିଏକ ଉପରେ ଆଘାତ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ଅଶକ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ, ଦୁହେଁ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିଲେ। ଏହାପରେ କୁବେର ଅଗ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ରାକ୍ଷସମହାପତି ରାବଣ ଜଳ ଅସ୍ତ୍ର ଦେଇ ତାହାକୁ ବିରତ କଲେ। ଏହାପରେ ରାବଣ ମାୟା ଉପଯୋଗ କରି ଅନେକ ଦୈତ୍ୟ ରୂପ ତିଆରି କଲେ— ଶେର, ବନ୍ଦର, ବର୍ଷାମେଘ, ପାହାଡ଼, ସମୁଦ୍ର, ବୃକ୍ଷ, ଯକ୍ଷ ଓ ଦୈତ୍ୟ ଭଳି ଅନେକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ବହୁ ଚମତ୍କାର ଦେଖାଇଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଏକ ମହାସ୍ତ୍ର ଲାଗି ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଭୟଙ୍କର ଗଦା ଦେଇ କୁବେରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଘାତ କଲେ। ଏହି ଆଘାତରେ କୁବେର ଅବାକ୍ ହୋଇ ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲେ ଓ ମୂଳ କଟା ଅଶୋକ ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେଠାରେ ପଦ୍ମାଦି ଧନର ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃ ସ୍ଥିର କରାଯାଇ ନନ୍ଦନ କାନନକୁ ନେଯାଯିଲା। କୁବେରଙ୍କୁ ଜିତି ରାକ୍ଷସମହାପତି ରାବଣ ଅନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ବିଜୟମାଳିତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଦଖଳ କଲେ। ସେହି ବିମାନ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମଣ୍ଡପ ଓ ବେରିଲ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାର, ମୁକ୍ତାମାଳା ଓ କାମଧେନୁ ବୃକ୍ଷରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ଏହା ଚିନ୍ତାର ତୁରନ୍ତ ଗତି, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିତ, ଯେକୌଣସି ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିଲା, ଉଡିପାରୁଥିଲା, ମଣି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ସିଢ଼ି, ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣର ବେଦି ଥିଲା। ଏହି ବିମାନ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପଯୋଗଯୋଗ୍ୟ, ଅକ୍ଷୟ, ଚିତ୍ତକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା, ଅନେକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। ଏହା ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ତିଆରି, ଅତି ଆকৰ୍ଷକ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଏହି ବିମାନ ନ କେବେ ତାପିତ ନ କେବେ ଶୀତଳ, ସବୁ ଋତୁରେ ସୁଖଦ ଓ ଶୁଭ। ରାବଣ ଏହି ବିମାନରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କର ଶୌର୍ୟରେ ଜିତାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିଜୟ ଓ ଅହଂକାରରେ ତିନି ଜଗତକୁ ଜିତିବା ଭାବନା କଲେ। ବୈଶ୍ରବଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜିତି, ସେ କୈଳାସ ପର୍ବତରୁ ଅବତରିଲେ। ନିଜ ତେଜରେ ଏମିତି ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଶୁଭ୍ର ମୁକୁଟ ଓ ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଏହି ନିଶାଚର ରାଜା ପ୍ରମୁଖ ବିମାନରେ ବସି ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଧନଦାକୁ ଜିତି ରାକ୍ଷସମହାପତି ରାବଣ ବିଶାଳ ସରବନକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାସେନାପତି କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ ଚମକରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ି ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ସେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସେହି ସମୟରେ ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ ରହିଥିଲା। ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଚଳିତ ବିମାନକୁ ଏପରି ଅଚଳ ଦେଖି ରାବଣ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ହେଲେ।