ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରତାପରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ହଜାର ହଜାର ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ମୁସଳ, ଗଦା, ଖଡ଼ଗ, ବଣ, ଶୂଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଇଁ ଯକ୍ଷ ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏଠାରେ ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଅନେକ ଆଘାତରେ ଅଶ୍ୱାସ ହରାଇ ଯାଇଥିଲେ, ଜଣେ ବର୍ଷା ମେଘର ଝରଣା ତଳେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅବରୁଦ୍ଧ ପଡ଼ିଥିବା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ଯଦିଓ ସେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଆଘାତ ପାଉଥିଲେ, ତଥାପି ସେ କୌଣସି ପୀଡ଼ା ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପାହାଡ଼ ଶତଶଖା ଝରଣାରେ ଭିଜିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ହୁଏନାହିଁ। ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଦଶମୁଖୀ ଏକ ବଡ଼ ଗଦା ଉଠାଇ, ଯେଉଁଟି କାଳଦଣ୍ଡ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ଯକ୍ଷ ସେନା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ସେ ଯକ୍ଷ ସେନାକୁ ଏପରି ଜଳାଇଦେଲେ, ଯେପରି ବାୟୁ ପ୍ରଚୋଦିତ ଅଗ୍ନି ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ କାଠକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ। ରାବଣଙ୍କ ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ମହୋଦର, ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ହାନି କରିଦେଲେ, ଯେଉଁପରି ବାୟୁ ମେଘମାଳାକୁ ଚିରି ଦିଏ। କେତେକ ଯକ୍ଷ ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ, ରେଜରେ ନିଜ ଠୋଠ କଟୁଥିଲେ। ଅନେକ ଯକ୍ଷ ଥକି ନିଜ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅସ୍ତ୍ର ପତିତ କରି, ଜଳରେ ଭାଙ୍ଗିଯିଥିବା ତୀରପରି ଭୂମିରେ ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ। ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିଲେ; ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ରହିଥିଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଋଷିମାନେ ଚମତ୍କୃତ ହେଉଥିଲେ, କାହା ଆକାଶରେ ଓ କାହା ଭୂମିରେ ଅଛନ୍ତି, ଏହାର ଭେଦ ରହିଲା ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ସେଇ ପ୍ରବଳ ଯକ୍ଷ ନାୟକମାନେ ଭଙ୍ଗିଗଲେ, ଧନର ଦେବତା କୁବେର ଆଉ ଅଧିକ ଯକ୍ଷମାନେ ପଠାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହେ ରାମ, ସଂଯୋଧକଣ୍ଟକ ନାମକ ଏକ ପ୍ରବଳ ଯକ୍ଷ, ବଡ଼ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ମାରୀଚ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ, ଏକ ଗ୍ରହ ପର୍ବତରୁ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ି ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପରି। କିଛି ସମୟ ପରେ ମାରୀଚ ସ୍ଥିର ହେଇ, ସେଇ ଯକ୍ଷ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯକ୍ଷ ଭାଙ୍ଗି ଭାଗିଗଲେ। ତାପରେ ଦଶମୁଖୀ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ, ବୈଦୂର୍ୟ ଚୂରା ଦ୍ୱାର ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଭାନୁ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ଯଦିଓ ଯକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ଦଶମୁଖୀ ରାକ୍ଷସ ରୁକିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଦ୍ୱାରକୁ ଉଖି ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହାରେ ରକ୍ତ ଝରିବା ପାହାଡ଼ର ଖଣି ଝରଣା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ପାହାଡ଼ ଶିଖର ପରି ଦ୍ୱାର ଆଘାତରେ ମଧ୍ୟ, ସେ କୌଣସି କ୍ଷତି ଅନୁଭବ କଲେନି, କାରଣ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦିଆ ବର ତାଙ୍କୁ ଥିଲା। ପଛରେ ସେଇ ଦ୍ୱାରକୁ ଉଠାଇ ତାହାରେ ଯକ୍ଷକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ସେ ସମୟରେ ଯକ୍ଷ ଦୃଶ୍ୟ ହେଲେନି, କାରଣ ତାଙ୍କର ଦେହ ରାଖରେ ପରିଣତ ହୋଇଗଲା। ଏପରି ରାକ୍ଷସଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରତାପ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଯକ୍ଷ ଭୟରେ ଅସ୍ତ୍ର ପତିତ କରି, ରଙ୍ଗ ହରାଇ, ନଦୀ ଓ ଗୁହାରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହିପରେ ଧନର ଦେବତା କୁବେର ହଜାର ହଜାର ଭୟଭୀତ ଯକ୍ଷ ପ୍ରମୁଖମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମହାଯକ୍ଷ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଯକ୍ଷନାଥ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କୁ ବଧ କର, ଯୁଦ୍ଧ କୁଶଳ ଶୂରବୀର ଯକ୍ଷମାନେ ତୁମର ଆଶ୍ରୟ ହେଉନ୍ତୁ।” କୁବେରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଜୟ, ପ୍ରବଳ ବାହୁଶାଳୀ ମଣିଭଦ୍ର ହଜାର ଯକ୍ଷ ସହିତ ଚାରି ଅନ୍ୟ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ନେଇ ରାବଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ତାପରେ ଯକ୍ଷମାନେ ଗଦା, ମୁସଳ, ଶୂଳ, ତୋମର ଓ ଲୋହ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏପରି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯକ୍ଷମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ, “ମୁଁ ପଛୁଆଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ—ଦିଅ, ଯଦି ଚାହଁ!” ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରହସ୍ତ ଏକ ହଜାର ଯକ୍ଷକୁ, ମହୋଦର ଆଉ ଏକ ହଜାର ଦୋଷହୀନ ଯକ୍ଷକୁ ବଧ କଲେ। ଏହିପରେ ରାଜା, ମାରୀଚ କ୍ରୋଧ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ଦୁଇ ହଜାର ଯକ୍ଷକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମାରିଦେଲେ। ଯକ୍ଷମାନେ ସରଳ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତିରେ ଭରସା କରୁଥିଲେ; ଏହିପରି ତାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଉଥିଲେ। ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ମଣିଭଦ୍ର ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ସାମ୍ନା କଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ, ତଥାପି ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ। ତାପରେ ମଣିଭଦ୍ର ଗଦା ଘୁରାଇ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗୁଡ଼ିଯାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଧୂମ୍ରାକ୍ଷକୁ ରକ୍ତରେ ଭିଜା ଦେଖି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ଝପଟିଲେ। ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ବେଳେ, ଯକ୍ଷମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଭଦ୍ର ତିନିଟି ଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଘାତ ପାଇ, ରାବଣ ମଣିଭଦ୍ରଙ୍କ ମୁକୁଟକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଯାହାରେ ମୁକୁଟ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଚଲିଗଲା। ଏହି ଆଘାତରେ ମଣିଭଦ୍ର ଅଚଳ ରହିଲେ, ଏହି ଠାରୁ ସେ 'ପାର୍ଶ୍ୱମୁକୁଟି' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବଡ଼ କୋଳାହଳ ହେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୂରରୁ ଧନର ଦେବତା କୁବେରଙ୍କୁ ଦେଖାଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଗଦାଧାରୀ, ପଦ୍ମ ଓ ଶଂଖ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଶୁକ୍ର ଓ ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ ସହ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶାପଦ୍ୱାରା ଗୌରବ ହରାଇଥିବା ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁବେର ପିତାମହଙ୍କ ବଂଶର ଯୋଗ୍ୟ କଥା କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମକୁ ବାରମ୍ବାର ବାରଣ କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ବୁଝିଲେ ନାହିଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଭୋଗି ପରେ, ତୁମେ ଜାଣିପାରିବ। ଯିଏ ମୂଢ଼ତାରେ ବିଷ ପାନ କରେ, ତାହାର ଫଳ ଶେଷରେ ଦେଖି, ସେ ତାହାର ଅନୁଭବ କରେ।