ରାବଣ, ତିନି ଜଗତ ଉପରେ ବିଜୟ ଲାଗି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶାବାଦୀ ହୋଇ, ନିଜ ବିଦାୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି ଚାରିଏ ଚାଲିଗଲା। ସେ ନିଜ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରୀ—ମହୋଦର, ପ୍ରହସ୍ତ, ମାରୀଚ, ଶୁକ, ସାରଣ ଓ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ—ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ଆଶାରେ, ଜଗତକୁ ଦହି ଦେବା ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ରୋଧରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ସେ ପୁରାତନ ସହର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅତିକ୍ରମ କରି କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ପହଁଚିଲା। ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ କୈଳାସରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ; ସେମାନେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଏହି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଭାଇ। ତେଣୁ ସେମାନେ ଧନଦା—ଧନର ମହାପ୍ରଭୁ—ଙ୍କପାଖକୁ ଗଲେ। ଧନଦାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଖବର ଦେଲେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରେ, ସେନାର ଉଚ୍ଚସ୍ବର ଶବ୍ଦ ମହାସାଗର ପରି ବିକାଶ ପାଇଲା, ପର୍ବତକୁ ହେଲାଇ ଦେବା ପରି ରାକ୍ଷସ ରାଜା ପାଇଁ। ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିତରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ। ଦଶମୁଖୀ ଦଶଗ୍ରୀବ, ଏତେ ବଡ଼ ସେନା ଦେଖି, ଅନେକ ଉଲ୍ଲାସ ରବ କରି, ରାଗରେ ଆଗେ ଆଗେ ଚାଲିଗଲା। ତାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ଏକେକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଏକ ହଜାର ଯକ୍ଷଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଦଶାନନା ମସ, ଗଦା, କୂଣ୍ଡା, ତଳୱାର, ବଣ, ଶୂଳ ଓ ଦୂର୍ଗା ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କରି ସେନାକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏଠାରେ ଦଶାନନା ତିବ୍ର ଆକ୍ରମଣରେ ନିଶ୍ୱାସହୀନ ହେଲେ, ଏକ ବର୍ଷାମେଘର ଝରା ପରି ଦବି ଦେବାର ଅନୁଭୂତି ହେଲା। ଯକ୍ଷମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଚାଲିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ କିଛି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ, ପାହାଡ଼ ପରି ଅନେକ ବର୍ଷା ଝରାରେ ଭିଜିଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିକାର। ସେ ଦୁଷ୍ଟ, ନିଜ ମହାଗଦା ଉଠାଇ, ଯକ୍ଷ ସେନାକୁ ନିଶ୍ଷେଷ କରି ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଦହନରେ ଯକ୍ଷ ସେନା ବନ୍ଧୁର ନିର୍ବାପିତ ତଳା ଆଗ୍ନି ପରି ଦହି ଗଲା। ମହୋଦର, ଶୁକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯକ୍ଷମାନେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲେ, ବାୟୁରେ ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ମେଘ ପରି ଅତି ଅଳ୍ପ ରହିଗଲେ। କିଛି ଯକ୍ଷ ଆକ୍ରମଣରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଗଲେ, ରାଗରେ ନିଜ ଓଠ ଦନ୍ତରେ କଟିଲେ। ଅନେକ ଯକ୍ଷ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଏକାପରେ ଏକା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଭୂମିରେ ବହିଗଲେ, ଜଳରେ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ନଦୀ ତଟ ପରି। ମୃତ ଯକ୍ଷ ଦେବଲୋକକୁ ଯାଇଥିବା ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ରହିଥିବା ମାନେ ଭୂମିରେ, ଋଷିମାନେ ଦେଖିଲେ, ଆକାଶ ଓ ଭୂମିର ମଧ୍ୟରେ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭେଦ ରହିଲା ନାହିଁ। ଧନଦା, ଯକ୍ଷ ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷମାନେ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଆଉ ଅଧିକ ଯକ୍ଷକୁ ପଠାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସଂଯୋଧକଣ୍ଟକ ନାମର ଏକ ଯକ୍ଷ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ଚକ୍ରରେ ମାରୀଚ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ ହେଲେ, ପର୍ବତରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଥିବା ଗ୍ରହ ପରି, ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଗଲା। ଦଶାନନା କିଛି ସମୟ ପରେ ଜ୍ଞାନ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ଏହି ଯକ୍ଷ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ଯକ୍ଷ ଭଙ୍ଗିଯାଇ ପଳାଇଗଲା। ତାପରେ, ସେ ରକ୍ତ ଓ ସୁନା ଦ୍ୱାରରେ, ବିରାଟ ଦ୍ୱାରପାଳ ଚେହାରା ସହିତ ମୁକୁଳି ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦଶଗ୍ରୀବ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବାବେଳେ, ସୂର୍ୟଭାନୁ ନାମକ ଦ୍ୱାରପାଳ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ଯକ୍ଷ ରୋକିଲେ ମଧ୍ୟ ଦଶାନନା ରୁକିଲେ ନାହିଁ, ଦ୍ୱାରକୁ ଭାଙ୍ଗି ଯକ୍ଷର ଆକ୍ରମଣରେ ରକ୍ତ ବହିଲେ, ପର୍ବତ ର ଧାରା ପରି ଜ୍ୱଳିଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାର ଶିର୍ଷ ପର୍ବତ ପରି ଥିଲା, ତଥାପି ଦଶାନନା କିଛି ଚୋଟ ଲାଗିଲା ନାହିଁ, ସ୍ବୟଂଭୁଙ୍କ ଦିଆ ବର ଦ୍ୱାରା। ତାପରେ ତାହିଁ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ଏବଂ ଯକ୍ଷ ଦେହ ଭସ୍ମ ହୋଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ରାକ୍ଷସ ଶକ୍ତି ଦେଖି ଅନ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ; ସେମାନେ ନଦୀ ଓ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଗଲେ, ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଚେହେରା ରଙ୍ଗ ହରାଇ, ଶକ୍ତିହୀନ ହେଲେ। ଧନଦା, ଏହି ଭୟଭୀତ ଯକ୍ଷମାନେ ଦେଖି, ମହାଯକ୍ଷ ମଣିଚରାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଯକ୍ଷମାନେର ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କୁ ମାର, ଯୁଦ୍ଧକୁଶଳ ଯକ୍ଷମାନେର ଆଶ୍ରୟ ହେଇ ଦିଅ।” ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଅଜୟ, ମଣିଭଦ୍ର ହଜାର ଯକ୍ଷମାନେ ସହିତ ଚାରି ଅନ୍ୟ ଯକ୍ଷ ସହିତ ରାବଣଙ୍କୁ ଚାଲେଞ୍ଜ କଲେ। ଏଠାରେ, ଯକ୍ଷମାନେ ଗଦା, କୂଣ୍ଡା, ଶୂଳ, ବଣ, ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ରାକ୍ଷସମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏମାନେ ଚିତ୍ରକାର ପରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ଉଚ୍ଚସ୍ବରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ—“ମୁଁ ପଛକୁ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ—ଯଦି ଦେବାକୁ ହୁଏ, ଦିଅ।” ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା ମହାଋଷିମାନେ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ, ପ୍ରହସ୍ତ ଏକ ହଜାର ଯକ୍ଷ ମାରିଦେଲେ, ମହୋଦର ଆଉ ଏକ ହଜାର ଅପରାଧହୀନ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ। ରାଜା, ମାରୀଚ ତାଙ୍କ ରାଗ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଆଗ୍ରହରେ, ଦୂତି ଭାଗରେ ଦୁଇ ହଜାର ଯକ୍ଷ ମାରିଦେଲେ। ଯକ୍ଷମାନେ ସରଳ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମାୟାର ଉପରେ ଭରସା କଲେ; ଏହି କାରଣରୁ ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଦେଖାଗଲା। ଏଭଳି, ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯକ୍ଷମାନେ ସହିତ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅତିଶୟ ଭୟ ଓ ହାର ଲାଗି ଦେଇଥିଲେ।