ଭାଇପାଇଁ ଭଲପାଇବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ବୈଶ୍ରବଣ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କ ଭଲର ନିମିତ୍ତରେ ଏକ ଦୂତକୁ ଲଙ୍କାକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ଦୂତ ଲଙ୍କା ସହରକୁ ଯାଇ, ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଲେ। ବିଭୀଷଣ ଧର୍ମାନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରିବାରର ଖବର ନେଇ, ବିଭୀଷଣ ଦଶାନନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସଭାରେ ବସିଥିବା ଦୂତକୁ ଦେଖାଇଲେ। ସଭାରେ ନିଜ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୂତ 'ଜୟ!' ବୋଲି ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ମାନ କଲେ ଏବଂ ଚୁପଚାପ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ତାପରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୟନରେ ବସିଥିବା ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଦୂତ କହିଲେ, "ରାଜା, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇ କହିଥିବା ସବୁ କଥା ମୁଁ କହିବି; ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଓ ବଂଶ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ହେ ଶୂର।" "ଭଲ କାମ କରିଛନ୍ତି, ଏତେ ଯଥେଷ୍ଟ; ଗୁଣର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହୋଇଛି। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରୁହନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ଧ୍ୱଂସ ଦେଖିଛି, ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଋଷିମାନେ ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ଦେବମାନେ ଆପଣଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଉଛନ୍ତି।" "ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବହୁବାର ଅସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଛି, ହେ ରାକ୍ଷସ ନାଥ; ତଥାପି ଆପଣ ଯୁବାବେଳେ ନିଜ ପ୍ରିୟ ସଜନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ।" "ମୁଁ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ହିମବତ୍ ଶିଖରକୁ ଗଲି, ଦୂର୍ଲଭ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଅନୁଶାସନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି।" "ସେଠାରେ, ମୁଁ ମହାଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲି; ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ, ମୋ ଡାହାଣ ଚକ୍ଷୁ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।" "ମୁଁ ଭାବିଲି, 'ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସୁନ୍ଦରୀ କିଏ?' — ନିଶ୍ଚିତ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ନୁହେଁ, ରୁଦ୍ରାଣୀ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଉଠିଥିଲେ।" "ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ, ମୋ ଡାହାଣ ଚକ୍ଷୁ ଜଳିଗଲା, ଧୂଳି ଆବୃତ ଆଲୋକ ପରି ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।" "ତାପରେ ମୁଁ ହିମବତ୍ ପାହାଡ଼ର ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶାଳ ଢାଳକୁ ଗଲି, ନିରବତାରେ ଏକ ମହାବ୍ରତ ଆଠ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଲି।" "ଏହି ତପସ୍ୟା ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମହାଦେବ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ମୋତେ କହିଲେ:" "ତୁମେ ଦେବୀଙ୍କ ରୂପ ଦେଖି ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଛ, ମୁଁ ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଅଟୁଟ।" "ଏହି ବ୍ରତ ମୁଁ ଓ ତୁମେ କରିଛୁ; ତୃତୀୟ କୌଣସି ଲୋକ ଏହିପରି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରିନାହାନ୍ତି।" "ଏହି ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ମୁଁ ଅତୀତରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲି; ତେଣୁ, ହେ ଧନାଧ୍ୟ, ମୋତେ ମିତ୍ର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କର।" "ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ବିଜିତ ହୋଇ, ମୋର ମିତ୍ର ହେଉ, ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; ଏବଂ ତୁମ ଡାହାଣ ଚକ୍ଷୁ, ଯାହା ଦେବୀଙ୍କ ତେଜରେ ଜଳିଗଲା—" "‘ପିତାବର୍ଣ୍ଣ ଡାହାଣ ଚକ୍ଷୁ’ ନାମ ଚିରକାଳ ରହିବ। ଏଭଳି ଶଙ୍କରଙ୍କ ମିତ୍ରତ୍ୱ ଓ ଅନୁମତି ଲାଭ କରି—" "ଫେରି ଆସି, ମୁଁ ତୁମ ଅଧର୍ମ ପ୍ରବୃତ୍ତି ବିଷୟରେ ଜାଣିଲି।" "ତେଣୁ, ଏହି ଅଧର୍ମ ମିଳନ ଓ ବଂଶର ଅପମାନ ରୁଦ୍ଧ କର; ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ତୁମ ନିଶ୍ଚୟ ବିନାଶ ପାଇଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି।" ଦୂତର ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଦଶମୁଖୀ ରାବଣ ରୋଷରେ ନୟନ ରକ୍ତିମ ହେଇ, ମୁଠି ଓ ଦାନ୍ତ ଦଢ଼ କରି କହିଲେ: "ମୁଁ ବୁଝିଗଲି, ଦୂତ, ତୁମେ କଣ କହୁଛ; ତୁମେ ସେ ଲୋକ ନୁହଁ, ଏଉଁ କଥା ମୋ ଭାଇ ପଠାଇନାହାନ୍ତି।" "ଏହା ମୋର ଭଲ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ ନୁହଁ, ଧନର ଅଧିପତି ମାତ୍ର ମହାଦେବଙ୍କ ମିତ୍ରତ୍ୱ ଉପରେ ଗର୍ବ କରୁଛନ୍ତି।" "ତୁମେ କହିଥିବା ଏହି କଥା ମୁଁ ସହିବି ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ; ତଥାପି, ଦୂତ, ଏତେ ଦିନ ମୁଁ ସହିଛି।" "ସେ ଭାବେ, 'ସେ ମୋର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଗୁରୁ, ତେଣୁ ମୁଁ ହତ୍ୟା କରିବିନାହିଁ'; କିନ୍ତୁ ଏବେ, ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି।" "ମୋ ଭୁଜବଳରେ ଭରସା କରି, ମୁଁ ତିନି ଲୋକକୁ ଜିତିବି।" "ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଚାରି ଦିଗପାଳଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।" ଏଭଳି କହି, ଲଙ୍କାପତି ରାବଣ ଦୂତକୁ ତାଙ୍କ ତଳୱାରରେ ଆঘାତ କରି, ଦୁଷ୍ଟ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏଭଳି ବିଦାୟ କ୍ରିୟା କରି, ରାବଣ ତିନି ଲୋକ ଜିତିବା ଚେଷ୍ଟାରେ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଧନର ଅଧିପତିଙ୍କ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ତାପରେ, ତାଙ୍କ ଛଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ରୀ—ମହୋଦର, ପ୍ରହସ୍ତ, ମାରୀଚ, ଶୁକ, ସାରଣ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକୁ ସଦା ଆଗ୍ରହୀ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷ ସହିତ, ରାବଣ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଦିନିଆଁ ଲୋକକୁ ଜଳାଇଦେବା ପରି ଆଗ୍ରାବିତ ହେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୁରାତନ ସହର, ନଦୀ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉଦ୍ୟାନ ଅତିକ୍ରମ କରି, କୈଳାସ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ରାକ୍ଷସ ନାଥ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସେଠାରେ ଶିବିର କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଯକ୍ଷମାନେ ରାକ୍ଷସ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହେଇପାରିଲେନାହାନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ଭାଇ ବୋଲି ଜାଣି, ସେମାନେ ଧନାଧ୍ୟଙ୍କୁ ଖବର କଲେ। ଏଭଳି ଗଲାପରେ, ସେମାନେ ଭାଇଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଜଣାଇଲେ; ତାପରେ ଧନାଧ୍ୟଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଇଲେ। ଏପରି ଦୁଇ ସେନାର ଉତ୍ତେଜନା ବଡ଼ ସାଗର ପରି ଫେଲିଗଲା, ରାତିର ଜନମାନେ ପାଇଁ ପାହାଡ଼ ମାନେ ଉଠିଗଲା। ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଭିତରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏଠି ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ। ଏପରି ଏତେ ବଡ଼ ସେନା ଦେଖି, ଦଶମୁଖୀ ରାତିର ଚର, ଅନେକ ଜୟଧ୍ୱନି କରି, କ୍ରୋଧରେ ଆଗ୍ରାବିତ ହୋଇ ଆଗକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।