ଏକ ଦିନ ଦଶଗ୍ରୀବ, ଯିଏ ରାତିରେ ଚଳିଥିବା ରାକ୍ଷସ, ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଯୁବତୀ ସହିତ ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ? ଏହି ନିର୍ଜନ ଅରଣ୍ୟରେ ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ ବିନା, ଏହି ମୃଗନୟନା ଯୁବତୀ ସହିତ କାହିଁକି ଅଛ?" ତାହା ପରେ, ମୟା ନାମକ ଦାନବ ଅତିଥି ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମୋ ଉପରେ ଯାହା ଘଟିଛି, ସେ ସବୁ ତୁମକୁ କହିବି।" "ହେମା ନାମକ ଏକ ଅପ୍ସରା ଅଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଶୁଣିଥିବା ଦେଖିପାର। ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ, ଯେପରି ଶତକ୍ରତୁଙ୍କୁ ପୌଳୋମୀ ଦିଆଯାଇଥିଲେ। ମୋର ମନ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତି ଆସକ୍ତ ଥିଲା, ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହିତ ରହିଲି। କିନ୍ତୁ ସେ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ତେର ବର୍ଷ ହେଲା। ଚଉଦ ବର୍ଷ ପରେ, ମୁଁ ମୋର କଳା କୌଶଳରେ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନଗର ତିଆରି କଲି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ମଣି ଓ ହୀରା-ପ୍ରବାଳରେ ଶୋଭିତ।" "ସେଠାରେ ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ବସିଲି, ତାଙ୍କୁ ହରାଇ ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖ ପାଇଲି। ସେଠାରୁ ମୋ ଝିଅକୁ ନେଇ ମୁଁ ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛି। ଏହି ମୋ ଝିଅ, ଯିଏ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବଢିଥିଲା। ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବର ଖୋଜିବାକୁ ଆସିଛି, କାରଣ କୌମାର୍ୟ ଥିବା ଝିଅ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ ଗର୍ବର କଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ।" "ଏକ କୌମାର୍ୟା ସଦା ଦୁଇ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ। ମୋ ସ୍ତ୍ରୀ ହେମାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ମୋତେ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଉଥିଲେ—ପ୍ରଥମ ମାୟାବୀ, ତାପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି। ଏହି ଭଳି ତୁମେ ପଚାରିଥିଲେ, ମୁଁ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲି। ଏବେ, ପ୍ରିୟ, ତୁମେ କିଏ? ମୋତେ କିପରି ଜଣାଏ?" ତାହା ପରେ ଶିଷ୍ଟ ଦଶଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ମୁଁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ, ଦଶଗ୍ରୀବ ନାମରେ ପରିଚିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତୃତୀୟ ପୁଅ ବିଶ୍ରବା ମୋର ପିତା।" ଦାନବ ମୟା, ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କ ପୁଅ ଚିହ୍ନି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଝିଅ ଦେଇବାକୁ ଚାହିଲେ। ତାପରେ ମୟା, ତାଙ୍କ ଝିଅଙ୍କ ହାତ ଧରି, ହସି କହିଲେ, "ହେ ରାକ୍ଷସ ରାଜା, ଏହି ମୋ ଝିଅ ମନ୍ଦୋଦରୀ, ଯାହା ଦିବ୍ୟା ଅପ୍ସରା ହେମାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ। ଏହାକୁ ତୁମେ ତୁମର ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର।" ଦଶଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଯେପରି ତୁମର ଇଚ୍ଛା," ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି, ହସ୍ତମେଳାପ କଲେ। ମୟା, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଋଷିଙ୍କ ଶାପ ବିଷୟରେ ଜାଣିଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ବଂଶ ପରମ୍ପରା ଜାଣି, ଝିଅକୁ ଦଶଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେଉଁଠି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅପରାଜିତ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଅଭିଘାତ ପାଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ଦଶଗ୍ରୀବ ନିଜ ପତ୍ନୀକୁ ଅର୍ଜନ କରି, ଭାଇମାନେ ସହିତ ଲଙ୍କାକୁ ନେଇଗଲେ। ସେ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ବଜ୍ରଜ୍ୱାଳୀ, ଯିଏ ବୈରୋଚନଙ୍କ ନାତି, ବରା ଚୟନ କଲେ। ବିଭୀଷଣ ସରମାଙ୍କୁ ବରଣ କଲେ, ଯିଏ ଗନ୍ଧର୍ବ ରାଜା ଶୈଳୂଷଙ୍କ ଧର୍ମପରାୟଣ କନ୍ୟା। ମାନସ ସରୋବର ତୀରେ, ବର୍ଷା ଆସିଲେ ସରୋବର ବହୁତ ବଢିଗଲା। ସେ ସମୟରେ ସରମାଙ୍କ ମାଆ ସ୍ନେହବଶତଃ ଡାକିଲେ, "ହେ ସରୋବର, ଆଉ ତୁମେ ବଢନ୍ତୁ ନାହିଁ!" ଏହିପରି, ସେ 'ସରମା' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ରାକ୍ଷସମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ନନ୍ଦନବନରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଯେପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେପରି ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଏହିପରି ମନ୍ଦୋଦରୀ ଏକ ପୁଅକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ମେଘନାଦ କୁହାଯାଏ, ତୁମେ ଯିଏକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ବୋଲି ଚିହ୍ନ। ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ସେ ମହା ଗର୍ଜନ କଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଗର୍ଜନ କରେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଜନରେ ଲଙ୍କାନଗର ଅଚେତନ ହୋଇଗଲା। ତାଙ୍କ ପିତା ନିଜେ ତାଙ୍କୁ 'ମେଘନାଦ' ନାମ ଦେଲେ। ତାପରେ ସେ ଲଙ୍କାର ଅନ୍ତଃପୁରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ, କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଲୁଚିଥିବା ପରି, ଲୁଚି ଥିଲେ। ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ମାଆ ଓ ବାପାଙ୍କୁ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଦେଇଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ସମ୍ସାରର ନାଥଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ନିଦ୍ରା ଆସି, ଦୃଢ ଆକାର ଧାରଣ କରି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଆବର୍ତ୍ତ କଲା। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୋତେ ଏହି ନିଦ୍ରା ଅତି ଭାରି ଲାଗୁଛି, ମୋ ପାଇଁ ଏକ ବିଶାଳ ନିବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା କର।" ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଶିଳ୍ପୀମାନେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ପରି ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ଏକ ବିଶାଳ, ଦୁଇ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା ଓ ଏକ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଦେଉଳ ତିଆରି କଲେ। ସେଠି କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ସବୁଦିନ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁବିଧା ଥିଲା, ନିର୍ବିଘ୍ନ ଭାବେ ସୁନ୍ଦର କ୍ରିସ୍ଟାଲ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମଣିମୟ ଶିଖର, ହୀରା ଓ ବେରିଲ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନିବାସ ମେରୁ ପର୍ବତର ପବିତ୍ର ଗୁହା ପରି ଲାଗୁଥିଲା। ସେଠି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଲିନ ହେଲେ, ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ଜାଗିଲେ ନାହିଁ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଏଭଳି ନିଦ୍ରାରେ ଲୁଚି ରହିବା ସମୟରେ, ଦଶାନନ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ଦେବତା, ଋଷି, ଯକ୍ଷ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେଠାରେ ବିନା ଭୟରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅପୂର୍ବ ଉଦ୍ୟାନମାନେକୁ ଯାଇ, ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ସବୁକିଛି ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ସେ ଏକ ଦାନବ ପରି ନଦୀରେ ଖେଳୁଥିବା ହାତୀ ପରି, ବାତାସରେ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଦେଉଥିବା ପରି, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରପାତରେ ପାହାଡ଼ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଉଥିବା ପରି ସବୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି, ଧନର ଦେବତା, ଧର୍ମ ଜାଣି, ନିଜ ବଂଶର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ମନେ ପକାଇ, ଦଶଗ୍ରୀବ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।