ଏକ ସମୟର କଥା, ବିଶ୍ରବା ମୁନିଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୈଶ୍ରବଣ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ ବସି ଉଚ୍ଚତମ ଧର୍ମାଚରଣ କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କଲେ—"ଧର୍ମ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଏହି ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି।" ଏହି ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ସହ ବୈଶ୍ରବଣ ମହାବନରେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଦୃଢ଼ ସଂଯମ ଏବଂ ଦୀର୍ଘ କଠିନ ତପସ୍ୟାରେ ନିମଗ୍ନ ହେଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ବୈଶ୍ରବଣ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ—କେବଳ ପାଣି ପିଇଲେ, କେବଳ ବାୟୁ ଶ୍ୱାସ ନେଇଲେ, କେତେକ ସମୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଏକ ବର୍ଷ ପରି କଟିଗଲା। ଏବେ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମରେ ବହୁତ ପ୍ରସନ୍ନ, ମୋ ସନ୍ତାନ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କର, ଏକ ବର ଚାହିଁ। ତୁମେ ଏହି ବର ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।" ତାହାପରେ ବୈଶ୍ରବଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଧନର ରକ୍ଷାଧିକାର ଚାହେଁ, ଧନର ରକ୍ଷାପାଳ ହେବାକୁ ଚାହେଁ।" ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଇଚ୍ଛାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ସହିତ ହସି କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ। ଏବେ ମୁଁ ଚତୁର୍ଥ ଲୋକପାଳ ତିଆରି କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଯେପରି, ତୁମେ ଧନର ଅଧିପତି ହେବ। ଶକ୍ର, ବରୁଣ, ଯମଙ୍କ ସହ ଚତୁର୍ଥ ଲୋକପାଳ ହେବ। ଏହି ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ମଧ୍ୟ ତୁମର ଯାନ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର, ଦେବତାମାନେ ସମାନ ସମ୍ମାନ ଉପଭୋଗ କର। ଏବେ ଆମେ ଆସିଥିବା ପଥରେ ଫେରିଯିବା; ତୁମକୁ ଦୁଇଟି ବର ଦେଇ ଆମର କାମ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ।" ଏପରି କହି ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନେ ସହିତ ନିଜ ଲୋକକୁ ଫେରିଗଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବତାମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ବୈଶ୍ରବଣ ଶାନ୍ତ ମନେ ହାତ ଜୋଡି ତାଙ୍କ ବନବାସୀ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ମୋତେ ଏକ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ମୁଁ ଚାହିଥିବା ବର ମିଳିଛି, ଏବେ ଦୟାକରି ମୋ ପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଇଦିଅ। ଏବଂ ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀର କଷ୍ଟ ନ ହେଉ।" ପୁଅଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀ ବିଶ୍ରବା କହିଲେ, "ଶୁଣ, ମୋ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁଅ। ସାଗରର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଏକ ପର୍ବତ ଅଛି, ନାମ ଟିକୂଟ। ଏହି ପର୍ବତ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ଅତି ଶୁଭ୍ର ସହର ଅଛି, ଯାହାକୁ ଲଙ୍କା କୁହାଯାଏ, ଏହି ସହର ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। ଏହା ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ ନିବାସ ସ୍ଥାନ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଅମରାବତୀ। ତୁମେ ଲଙ୍କାରେ ନିବାସ କର, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।" "ସେଇ ମନୋହର ସହର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଖାଲି ଖାଇଁ ଘେରାଯାଇଛି, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଭରିଛି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ଦ୍ୱାର ଅଛି। ଏହି ସହର ପୂର୍ବରୁ ରାକ୍ଷସମାନେ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭୟରେ ପାତାଳକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ। ଏବେ ଲଙ୍କା ଶୂନ୍ୟ, କୌଣସି ଅଧିପତି ନାହିଁ। ତୁମେ ଚାହିଲେ ଏଠାରେ ନିବାସ କର। ଏଠାରେ ତୁମର ନିବାସ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ଅନ୍ୟ କାହାରି ଅଶାନ୍ତି ହେବ ନାହିଁ।" ପିତାଙ୍କ ଧର୍ମମୟ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବୈଶ୍ରବଣ ଟିକୂଟ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ଲଙ୍କାରେ ନିବାସ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ହଜାର ହଜାର ପ୍ରମୁଦିତ ଓ ଖୁସି ଚିତ୍ତ ଯକ୍ଷ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନଙ୍କ ସହିତ। ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେହି ସହର ଶୀଘ୍ର ଭରିଯାଇଲା। ସେଠାରେ ବିଶ୍ରବା ପୁତ୍ର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବୈଶ୍ରବଣ ଏହି ସମୁଦ୍ରପରିବେଷ୍ଟିତ ଲଙ୍କାରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ। ସେ ବେଳେ ବେଳେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ଚଢ଼ି ସଂଯମିତ ମନେ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ। ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନିବାସ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ନୃତ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଓ ସୂର୍ୟ ପ୍ରଭାପରି ଚମକୁଥିଲା। ଏହିପରି ବୈଶ୍ରବଣ ନିୟମିତ ଭାବେ ପିତାଙ୍କ ଦର୍ଶନକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାମ ମହାଋଷି ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି, ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରଥମେ ରାକ୍ଷସବଂଶ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା?" ରାମ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ହସି କହିଲେ, "ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିଲି ଯେ ଲଙ୍କା ମାଂସଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା। ଆମେ ଶୁଣିଥିଲୁ ଯେ ରାକ୍ଷସମାନେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ଆପଣ ଆଉ ଏକ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିଲେ। ସେମାନେ କି ରାବଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରହସ୍ତ, ବିକଟ ଓ ରାବଣଙ୍କ ପୁଅମାନେଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ? ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବଜ କିଏ, ତାଙ୍କ ନାମ କ’ଣ, ଏବଂ ସେମାନେ କିଏ ସବୁଠୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ? କ’ଣ ଅପରାଧରେ ବିଷ୍ଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଚୁଟାଇଦେଲେ? ଦୟାକରି ସବୁ ତଥ୍ୟ ମୋତେ କହନ୍ତୁ, ଯେପରି ସୂର୍ୟ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ।" ଏପରି ଶୁଭ୍ର ଓ ଉତ୍ସୁକ କଥା ଶୁଣି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମୁନି କିଛି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସହ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ପ୍ରଜାପତି ପ୍ରଥମେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ତିଆରି କଲେ, ଏବଂ ସେହି ଜଳକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ କିଛି ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ଭୁକ୍ତି, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ବିନୟ ସହ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ପଚାରିଲେ, 'ଆମେ କଣ କରିବା?' ପ୍ରଜାପତି ହସି କହିଲେ, 'ତୁମେ ଏହି ଜଳକୁ ରକ୍ଷା କର।' କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, 'ଆମେ ରକ୍ଷା କରିବା' (ରକ୍ଷାମ), ଆଉ କିଛି କହିଲେ, 'ଆମେ ଭୋଜନ କରିବା' (ଯକ୍ଷାମ)। ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ 'ରକ୍ଷାମ' କହିଲେ, ସେମାନେ ରାକ୍ଷସ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ 'ଯକ୍ଷାମ' କହିଲେ, ସେମାନେ ଯକ୍ଷ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ।