ସେ ରାତିଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ କଟାଇଲେ, ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମହାପ୍ରଭା ନିଆଁରେ ପ୍ରଭାମୟ ହୋଇ, ପ୍ରଭାତେ ଏକାସাথে ଯାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ନିଜ ପିତାଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ରାଜା ଦଶରଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ରହି ଦଶରଥ ଖୁସିରେ ଥିଲେ, ଜନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦର ପାଇଲେ। ଜନକ, ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭାଶାଳୀ, ଯଜ୍ଞ ଓ ନିଜ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ସେ ରାତିଟି ସେଠାରେ କଟାଇଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଭାତରେ, ଜନକ ନିଜ ପୂଜାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଏବଂ ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କହିଲେ— “ମୋର ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଏବଂ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସେ ଶୁଭ୍ର ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରରେ ବସୁଛନ୍ତି। ସେଠି କ୍ଷୁମତୀ ନଦୀର ଜଳ ପାନ କରି, ତରୁମଳିକା ଓ ଫଳବୃକ୍ଷରେ ଘିରିଥିବା ସେହି ନଗର ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଭଳି ଶୁଭ୍ର। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ, କାରଣ ସେ ମୋର ଯଜ୍ଞର ସୁରକ୍ଷକ। ଏହି ଆନନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ସେ ମୋ ସହ ଭାଗ କରିବେ।” ଏହି କଥା ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କହିବା ପରେ, କିଛି ପରିଚାରକ ଆସିଲେ, ଜନକ ତାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ବିର ମଧ୍ୟରେ ବାଘ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ନେଇ ଆଣିବାକୁ ଯାଇଲେ, ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ କାମରେ ଡାକନ୍ତି। ସେମାନେ ସାଂକାଶ୍ୟ ପହଞ୍ଚି କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଏବଂ ଜନକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା କହିଲେ। ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଦୂତମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି କୁଶଧ୍ୱଜ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆସିଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାତ୍ମା ଜନକଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶତାନନ୍ଦ ଏବଂ ଧର୍ମପରାୟଣ ଜନକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ପରେ ସେ ରାଜସମ୍ମାନ ଶୋଭିତ ଅସନରେ ବସିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ, ଦୁଇଁଜଣ ଦୀପ୍ତିମାନ ରାଜା, ଏକାସাথে ବସିଲେ। ଏପରେ ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଦାମନ୍ଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମନ୍ତ୍ରୀପତି, ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଯାଅ, ମହାନ୍ୟ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇ ଆଣ। ତାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ପୁରୋହିତମାନେ ଏବଂ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମିଳି ଆସନ୍ତୁ।” ସୁଦାମନ୍ ଯାଇ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ— “ଅୟୋଧ୍ୟାଧୀଶ, ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି ଆପଣ, ଆପଣଙ୍କ ପୁରୋହିତ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେ ସହ ମିଳିବେ।” ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଦଶରଥ ମୁନିମାନେ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ, ପୁରୋହିତମାନେ ସହ ଜନକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଚନ କୁଶଳ ବ୍ୟକ୍ତି ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମହାରାଜ, ଆପଣ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର କୁଳଦେବତାଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି। ଏଠାରେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ମହାମୁନିଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସମସ୍ତ କଥାରେ ମୋର ପକ୍ଷରୁ ବସିଷ୍ଠ ଉତ୍ତର ଦେବେ।” ଦଶରଥ ଚୁପ ହେଉଥିବାବେଳେ ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ମୁନି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ— “ଅଦୃଶ୍ୟ, ଶାଶ୍ୱତ, ଅଜର ଏବଂ ଅନାଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମା ଚାତୁର୍ଯ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ବୈଦେହଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ। ତାଙ୍କଠାରୁ ମରୀଚି ଜନ୍ମ ନେଲେ, ମରୀଚିଠାରୁ କଶ୍ୟପ, କଶ୍ୟପଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍, ବିବସ୍ୱାନ୍ଠାରୁ ମହାନ୍ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ମନୁ ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରଜାପତି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ଯିଏ ଅୟୋଧ୍ୟାର ପ୍ରଥମ ରାଜା। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ପୁଅ କୁକ୍ଷି, କୁକ୍ଷିଙ୍କ ପୁଅ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବିକୁକ୍ଷି। ବିକୁକ୍ଷିଠାରୁ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ବାଣ ଏବଂ ବାଣଠାରୁ ପ୍ରଭାଶାଳୀ ଅନରଣ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଅନରଣ୍ୟଠାରୁ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଠାରୁ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁମାର, ଯିଏ ବିଶାଳ କୀର୍ତ୍ତିର ମାଲିକ। ଧୁନ୍ଧୁମାରଠାରୁ ବଳବାନ୍ ଯୁବନାଶ୍ୱ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପୁଅ ମାନ୍ଧାତା, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଶାସକ। ମାନ୍ଧାତାଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୁସନ୍ଧି, ସୁସନ୍ଧିଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଧ୍ରୁବସନ୍ଧି ଓ ପ୍ରସେନଜିତ। ଧ୍ରୁବସନ୍ଧିଠାରୁ ବିଶ୍ରୁତ ଭାରତ, ଭାରତଠାରୁ ବଳବାନ୍ ଅସିତ। ଅସିତଙ୍କ ବିରୋଧରେ ହୈହୟ, ତାଳଜଂଘ, ଶଶବିନ୍ଦୁ ଏହି ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନେ ଉଠିଲେ। ସେମାନେ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଅସିତ ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନାଗା ହିମାଳୟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ଗର୍ଭବତୀ ହେଲେ। ଏମିତି ଦୁଇ ରାଣୀ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ତାଙ୍କ ଗର୍ଭ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଏବଂ ସେହି ଗର୍ଭ ସହିତ ସଗର ତାଙ୍କ ସହରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଭାର୍ଗବ ଋଷି ଚ୍ୟବନ ହିମାଳୟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ରାଜନୀ ଭାଗ୍ୟବାନ୍ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ଦେବତା ସଦୃଶ ପ୍ରଭା ଦେଖି। କମଳପତ୍ର ନୟନ, ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ନିମିତ୍ତେ ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏହି କ୍ଷଣରେ ଋଷି କହିଲେ— “ତୁମ ଗର୍ଭରେ ଏକ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେବେ। ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନିଅ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଭାଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଶୀଘ୍ର ଜନ୍ମିବେ।” ଏପରି କହି ରାଜକୁମାରୀ ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ପତିବ୍ରତା ରହି, ତାଙ୍କ ପତିଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।