ତ୍ରଣବିନ୍ଦୁ ନାମକ ରାଜା ଋଷିଙ୍କ କନ୍ୟା ଏହି ଘଟଣା ବିଷୟରେ କିଛି ଶୁଣିନଥିଲେ। ସେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଏକାକି ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଘୁରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କୌଣସି ସଂଗୀନୀକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ସେଠାରେ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବଂଶଜ, ମହାପୁଣ୍ୟଶୀଳ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ବେଦ ପାଠରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ତପସ୍ୟାରେ ଏକାଗ୍ର ହୋଇଥିଲେ। ବେଦ ଶ୍ରବଣ କରିବା ସହିତ ତାଙ୍କର ତପୋମୟ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଦେଖି, ତ୍ରଣବିନ୍ଦୁ କନ୍ୟା ହଠାତ୍ ଶିରିରେ ବିକାର ଅନୁଭବ କରି, ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲେ, ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା। ଏହି ଅବସ୍ଥା ଦେଖି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ, ନିଜ ଦୌର୍ବଳ୍ୟ ଅନୁଭବ କରି, “ମୋ ସହ କ’ଣ ଘଟିଗଲା?” ବୋଲି ଭାବି, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି ଆସି ରହିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ତ୍ରଣବିନ୍ଦୁ ଅବାକ୍ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, “କେଉଁଠି ତୁମେ ଏପରି ଅନୁଚିତ ଦେହ ଧାରଣ କରିଛ?” ଦୁଃଖିତ କନ୍ୟା ହସ୍ତ ଯୋଡି କହିଲେ, “ପିତାଜୀ, ମୋ ଦେହ ଏପରି କାହିଁକି ହେଲା, ମୁଁ ଜାଣିନି। ମୁଁ ଏକାକି ପୂର୍ବରୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମହାମୁନିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ମୋ ସଂଗୀନୀମାନେ କି ଆସିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲିଥିଲି। କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ କୌଣସି ସଂଗୀନୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ମୋ ଦେହର ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖି ଭୟରେ ଏଠାକୁ ଫେରି ଆସିଛି।” ତ୍ରଣବିନ୍ଦୁ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଶକ୍ତିରେ ଧ୍ୟାନ ଲଗାଇ, ଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟାର ଏହି ଅବସ୍ଥାର କାରଣ ଦେଖିଲେ। ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହା ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନିଙ୍କ ଶାପର ଫଳ। ଏହି ପରେ, ତିନି ତାଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ନେଇ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଭଗବନ୍, ମୋର କନ୍ୟା ନିଜ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ସମର୍ପଣ କରୁଛି; ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଏହିକଥାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି। ସେ ସଦା ଆପଣଙ୍କ ତପସ୍ୟାଶୀଳ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ପତିଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ରହିବେ, ଏହିଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।” ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ତ୍ରଣବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦ୍ୱିଜ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ଅନୁମୋଦନ କରି କହିଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ।” ଏପରି ଭାବରେ ତ୍ରଣବିନ୍ଦୁ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଫେରି ଗଲେ। ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରହି, ନିଜ ଗୁଣରେ ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ମୁନି ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, “ଓ ସୁନ୍ଦରି, ତୁମ ଅନେକ ଗୁଣ ଦେଖି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ। ଏହିଯୋଗ୍ୟ ତୁମକୁ ଆଜି ମୁଁ ନିଜ ସମାନ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେବି। ସେ ଦୁଇ ବଂଶର ମୂଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ। ଏହି ବେଦ ଯେତେବେଳେ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ୟୟନ ହେଉଛି, ଏହା ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଦିଆଯାଉଛି। ତେଣୁ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ‘ବିଶ୍ରବା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଖୁସିରେ ଭରିଗଲେ। ଅତି କ୍ଷଣରେ ସେ ଏକ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯିଏ ବିଶ୍ରବା ନାମରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଲେ। ସେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ, ସମଦୃଷ୍ଟି, ନିୟମ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ; ବିଶ୍ରବା ମୁନି ତାଙ୍କ ପିତାପରି ତପସ୍ଵୀ ହେଲେ। ପରେ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ରବା, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅତି କ୍ଷଣରେ ତାଙ୍କ ପିତାପରି ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠା ହେଲେ। ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ, ଶ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିରତ, ପବିତ୍ର, ସମସ୍ତ ଭୋଗରୁ ଅସଙ୍ଗ, ଏବଂ ସଦା ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଜାଣି, ମହାମୁନି ଭରଦ୍ୱାଜ ତାଙ୍କ ନିଜ କନ୍ୟା, ଦେବୀ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱି, ବିଶ୍ରବାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ବିଶ୍ରବା ଭଲ ଭାବି ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ’ଣ ହେବ ଭାବିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ, ବିଶ୍ରବା ଏହି ମହାମୁନି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଏକ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଦେଲେ। ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଶ୍ରବା ଏକ ବ୍ରହ୍ମା ସମ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ପୁତ୍ରକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଖୁସି ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଦେଖି, ଧନର ଦେବତା କୁବେର ଓ ଦିବ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଖୁସି ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଲେ। ବିଶ୍ରବାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ବିଶ୍ରବା ସମାନ ହେବାରୁ, ସେ ‘ବୈଶ୍ରବଣ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ବୈଶ୍ରବଣ ତେଜସ୍ଵୀ ହୋଇ, ତପୋବନରେ ରହି, ହୋମାହୁତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ। ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ବସି, ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: “ମୁଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବି, କାରଣ ଧର୍ମ ହେଉଛି ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ।” ସେ ମହାବନରେ ହଜାର ବର୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ତପସ୍ୟା କଲେ, କଠୋର ନିୟମ ଅନୁସରି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପ କଲେ। ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ସେ ନିଜେ ଜଳାହାରୀ, ଵାୟୁଆହାରୀ, ଏବଂ କେବଳ ଉପବାସ ଏପରି ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ଏଭଳି ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଏକ ବର୍ଷ ପରି କଟିଗଲା। ତାପରେ, ତେଜସ୍ଵୀ ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ଉପରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସି କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ହେଉ, ତୁମେ ଏକ ବର ଚାହିଁ। ତୁମେ ବର ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।” ବୈଶ୍ରବଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଧନର ରକ୍ଷାଧିକାରୀ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଧନପାଳନର କାର୍ଯ୍ୟ ଚାହେଁ।” ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଉତ୍କଳ୍ପ୍ତିରେ ଖୁସି ହୋଇ, ଦେବମଣ୍ଡଳ ସହିତ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ।” ତେଣୁ, ସେ ଚତୁର୍ଥ ଲୋକପାଳ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ମନସ୍କାମୀ ହେଲେ। ଯେଉଁ ପଦବୀ ଯମ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ମିଳିଛି, ସେଇ ପଦବୀ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିବ। ଧନର ଅଧିପତି ହେବା ସହିତ, ସକ୍ର, ବରୁଣ, ଓ ଯମଙ୍କ ସମାନ ଚତୁର୍ଥ ଲୋକପାଳ ହେବ। ଏହି ସୂର୍ୟପ୍ରଭା ନିବହ Puṣpaka ନାମକ ବିମାନ ତୁମ ପାଇଁ ଦେଉଛି, ଏହା ଉପରେ ଚଢ଼ି ଦେବତାମାନଙ୍କ ସମାନ ସମ୍ମାନ ଲାଭ କର।” ଏଭଳି ଭାବରେ ବୈଶ୍ରବଣ ଧନର ଅଧିପତି ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଲୋକପାଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କ କର୍ମ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଏହି ମହାତ୍ମ୍ୟ ଲାଭ କଲେ।