ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାସନକାଳରେ ସମସ୍ତ ଜନମାନସ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟପଥରେ ଅବିଚଳିତ ଥିଲେ। ସେମାନେ କେବଳ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ପରସ୍ପରକୁ କେବେଁ ଅନ୍ୟାୟ କରୁନଥିଲେ। ଏହି ରାମରାଜ୍ୟ ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଚାଲିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ହଜାର ହଜାର ପୁଅ ପାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ରୋଗ, ଶୋକ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜନମାନସର ମୁଁହରେ ଥିଲା—“ରାମ, ରାମ, ରାମ”—ଏହି ଶବ୍ଦ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଖୁସି ଥିଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ୱ ରାମଙ୍କ ଅଧିନରେ ଥିଲା। ଏଠାରେ ବୃକ୍ଷମାନେ ସଦା ମୂଳବନ୍ଧ ଓ ଫଳ-ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ମେଘମାନେ ଇଚ୍ଛାଅନୁସାରେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ହଳୁକା ପବନ ଶୀତଳ ଓ ସ୍ପର୍ଶକୁ ମଧୁର ଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଲୋଭରହିତ ଭାବରେ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଓ ସ୍ୱକର୍ମରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ। ରାମଙ୍କ ଶାସନରେ ଲୋକମାନେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ର ଓ ଧର୍ମକୁ ନିବେଶିତ ଥିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ଦଶ ହଜାର ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଧରି ରାଜ୍ୟ କଲେ। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଚରିତ୍ର, ମହାର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ, ଧର୍ମମୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଆୟୁଷ୍ୟ, ରାଜ୍ୟ ଓ ବିଜୟ ଦାତା, ଏବଂ ଋଷିମୂଳକ। ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ପୁଅ କାମନା କରିଥିବାକୁ ପୁଅ ମିଳେ, ଧନ ଚାହିଁଥିବାକୁ ଧନ ମିଳେ। ଏହି ଚରିତ୍ର ଶୁଣି, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକର କଥା ଜାଣି, ସାଧାରଣ ମଣିଷ ରାଜ୍ୟ ପାଇଥାଏ, ରାଜାମାନେ ଭୂମି ଜୟ କରିଶକନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେର ଦମନ ହୁଏ। ସୁମିତ୍ରା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ, କୈକେୟୀ ଭରତଙ୍କୁ ଯେପରି ସନ୍ତାନରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଥିଲେ, ସେଇପରି ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତାନ-ପଉତିରେ ଅନନ୍ଦିତ ହେବେ। ଏହି ରାମାୟଣ ଶୁଣି, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସନ୍ତାନ, ଧନ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ତ୍ରୀ ମିଳେ, ସମସ୍ତ ମନୋକାମନା ପୂରଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ରାମବିଜୟର କଥା, ଦୋଷରହିତ କର୍ମର ଗାଥା, ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ପ୍ରାଚୀନ କବ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ଷୁଦ୍ରତା ଓ କ୍ଷୋଭ ଜୟ କରନ୍ତି, ବନବାସ ପରେ ପରିଜନମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି। ଏହି କବ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରି, ରାଘବଙ୍କ ଠାରୁ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ। ଦେବମାନେ ଏହା ଶ୍ରବଣ କରି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଦୁର୍ଗତି ଦୂର ହୁଏ, ଘରେ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼େ। ରାଜା ଭୂମି ଜୟ କରେ, ବନବାସୀ ସୁସ୍ଥ ଫେରିଅସନ୍ତି, ନାରୀମାନେ ମାସିକ ଶ୍ରବଣ କରି ଉତ୍ତମ ପୁଅ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଇତିହାସ କୁ ଗୌରବ ଦେଇ ପଢିଲେ କିମ୍ବା ଶୁଣିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ। ଦ୍ୱିଜ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଦୈନିକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମୌଳି ବନ୍ଦନା ସହିତ ଏହି ଚରିତ୍ର ଶୁଣିଲେ, ଧନ ଓ ସନ୍ତାନ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ। ଯିଏ ଏହି ସମସ୍ତ ରାମାୟଣ ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ପାଠ କରେ, ରାମ ସଦା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, କାରଣ ସେଇ ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବିଷ୍ଣୁ। ଏହି ଆଦିଦେବ, ଦୀର୍ଘବାହୁ ହରି, ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ରାମ ରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ, ଶେଷ ନାଗ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହିପରି ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଗାଥା କଥିତ ହେଲା, ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏହାକୁ ନିର୍ଭୟ ଚିତ୍ତରେ ପ୍ରଚାର କର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତି ବଢ଼ୁ। ଏହି କଥା ଗ୍ରହଣ ଓ ଶ୍ରବଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି କବ୍ୟ ଲେଖନ କିମ୍ବା ନକଲ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ୱର୍ଗରେ ହୁଏ। ଏହି ଶୁଭ ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କବ୍ୟ ଶ୍ରବଣ କରି, ଗୋତିଏ ବ୍ୟକ୍ତି ପରିବାର ବୃଦ୍ଧି, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ସ୍ତ୍ରୀ, ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ଏହି ଭୂମିରେ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହି କଥା ଶ୍ରବଣ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୀର୍ତ୍ତି, ଭାଇଚାରା, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ମିଳେ, ଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଚାହିଁଥିବା ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଶୃଙ୍ଖଳାବଦ୍ଧ ଭାବେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ଯେତେବେଳେ ରାମ ରାଜ୍ୟ ଅଧିକାର କଲେ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ନଶ୍ୱର ହେଲେ, ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଶିକ, ୟବକୃତ, ଗାର୍ଗ୍ୟ, ଗାଳବ, ମେଧାତିଥିପୁତ୍ର କଣ୍ବ ଓ ପୂର୍ବଦିଗର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଥିଲେ। ତାପରେ, ପୂଜ୍ୟ ସ୍ୱଷ୍ଟାତ୍ରେୟ, ନାମୁଚି, ପ୍ରମୁଚି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଏବଂ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ନୃଷଦ୍ଗୁ, କବଷ, ଧୌମ୍ୟ, ମହାର୍ଷି ରୌଦ୍ରେୟ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠ, କଶ୍ୟପ, ଅତ୍ରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଗୌତମ, ଜମଦଗ୍ନି ଓ ଭରଦ୍ୱାଜ—ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ଉତ୍ତରଦିଗରେ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ମହାନ୍ମାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ, ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗର ପାରଙ୍ଗତ, ବିଭିନ୍ନ ବିଦ୍ୟାରେ ଦକ୍ଷ, ରାଘବଙ୍କ ନିବାସ ଦ୍ୱାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ଓ ଅନୁମତି ପାଇବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାହାପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଋଷି ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦଶରଥପୁତ୍ର ରାମଙ୍କୁ ଜଣାଅ—ସମସ୍ତ ଋଷି ଏଠାରେ ଆସିଛନ୍ତି।” ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦ୍ୱାରପାଳ ଶୀଘ୍ର ରାଘବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଚରିତ୍ରବାନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଶିଳ୍ପଶାଳୀ, ଧୃଢ଼ ଓ କ୍ଷମାଶୀଳ ଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ହଠାତ୍ ରାମଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ ଦେଖିଲେ। ସେ ରାମଙ୍କୁ ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଆସିଥିବା ଖବର ଦେଲେ। ଏହି ତଥ୍ୟ ଶୁଣି, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ତେଜସ୍ବୀ ଋଷିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ରାମ ଦ୍ୱାରପାଳକୁ କହିଲେ, “ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ଭିତରକୁ ଆସନ୍ତୁ।” ଋଷିମାନେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ରାମ ଉଠି, ଅଞ୍ଜଳି ମିଳାଇ, ପଦ୍ୟାର୍ଘ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଏବଂ ଗୋ-ଦାନ କଲେ। ଏହାପରେ ରାମ ଭକ୍ତି ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ସୁନ୍ଦର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭିତ ବିଶାଳ ଆସନ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଉପରେ ବସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ।