ପ୍ରଭାତ ହେଲାବେଳେ, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ରଜଳ ଭରା କୁମ୍ଭ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ବାନରମାନେ ଆଦେଶ ପାଇଲେ। ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେ, ହାତୀ ସମ ଶକ୍ତିରେ, ଗରୁଡ଼ ଭଳି ଦ୍ରୁତ ଆକାଶ ଉପରେ ଉଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜାମ୍ବବାନ୍, ହନୁମାନ୍, ବେଗଦର୍ଶିନ୍ ଓ ଋଷଭ ନିଜ ହସ୍ତରେ କୁମ୍ଭ ଧରି, ଅନେକ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ଆଣିଲେ। ସେମାନେ ପାଞ୍ଚଶୋ ନଦୀରୁ ଜଳ ଆଣି, ପୂର୍ବ ସମୁଦ୍ରରୁ ଏକ କୁମ୍ଭ ଜଳ ନେଇ ଆସିଲେ। ସୁଷେଣ ଓ ଋଷଭ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ଆଣିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସୁଷେଣ ନାନା ମଣିମାଳା ଧାରଣ କରି ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଗବୟ ନାମକ ବାନର ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରରୁ ସୁନାର କୁମ୍ଭରେ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଓ କପୂର ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଜଳ ଆଣିଲେ। ବାୟୁ ସମ ବେଗର ହନୁମାନ୍ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ କୁମ୍ଭରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଆଣିଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଆଣିଥିବା ଜଳ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏହି ଜଳ ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋହିତ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିଲେ। ତାପରେ ବୃଦ୍ଧ ଏବଂ ପବିତ୍ର ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ମଣିମଞ୍ଚରେ ବସାଇଲେ। ବଶିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କାଶ୍ୟପ, କାତ୍ୟାୟନ, ସୁୟଜ୍ଞ, ଗୌତମ ଓ ଵିଜୟ ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରୋହିତମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରିଲେ, ଯେପରି ବସୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ ପୁରୋହିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୁମାରୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ସେନାପତିମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସେନା ସହ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଔଷଧିର ସାର, ଦେବମାନେ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗର ରକ୍ଷକ ଓ ସମସ୍ତ ସଂଯୁକ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ ହେଲା। ଯେ ମୁକୁଟ ମାହାବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ଓ ଯାହାଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ ମନୁଙ୍କୁ ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ସେଇ ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବଂଶର ରାଜାମାନେ କ୍ରମେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ସୁନା ଓ ଧନରେ ଅଲଙ୍କୃତ ମହାମଣ୍ଡପରେ ମଣିମୟ ସିଂହାସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ନିୟମାନୁସାରେ ଅଭିଷେକ ଆୟୋଜିତ ହେଲା। ତାପରେ, ଏହି ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ବଶିଷ୍ଠ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରିଲେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ପବିତ୍ର ଛତା ଧରିଲେ, ଏବଂ ବାନରରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଶୁଭ୍ର ଚାମର ଧରିଲେ। ରାକ୍ଷସରାଜ ବିଭୀଷଣ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ, ସୁନା ଓ ଶତପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ମାଳା ଧରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବାୟୁଦେବ ରାମଙ୍କୁ ମଣିମାଳା ଓ ମଣିମୟ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିଲେ। ଶକ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ରାଜାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତାମାଳା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଦେବମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଅଭିଷେକରେ ଧରିତ୍ରୀ ଫସଲରେ ପ୍ରଚୁରତା ଆଣିଲା, ଗଛମାନେ ଫଳେ ଭରିଗଲା। ରାଘବଙ୍କ ଉତ୍ସବରେ ଫୁଲମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ହେଲା, ଶତାଧିକ ଘୋଡ଼ା ଓ ଗାଈ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଆଦିରେ ଦୁଇଜନ୍ମାନେ ପାଇଁ ଶତ ଶଣ୍ଡ ବଳି ଦେଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ତିରିଶି କୋଟି ସୁନା ଦେଲେ। ଶ୍ରୀରାମ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଲଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସଦୃଶ ମଣିମୟ ସୁନାର ପ୍ରତିମା ଦାନ କରିଥିଲେ। ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଦେଲେ। ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଅପୂର୍ବ ମୁକ୍ତାମାଳା ଦେଲେ। ସୀତାଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଦିବ୍ୟବସ୍ତ୍ର, ଅଲଙ୍କାର ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସଦୃଶ ମଣି ଦେଲେ। ବୈଦେହୀ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖି, ନିଜ ଗଳାରୁ ମୁକ୍ତାମାଳା ଖୋଲି, ନିଜ ହାତରେ ଧରି ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ବାନର ଓ ପତିଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଅଭିପ୍ରାୟ ବୁଝି, ଜନକନନ୍ଦନୀ କହିଲେ: "ହେ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ତୁମେ ଯାହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ସେଠାରେ ଏହି ମୁକ୍ତାମାଳା ଦିଅ।" ତେଣୁ ସୀତା ଅପରୁପ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ସେଇ ମାଳା ହନୁମାନ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ତେଜ, ଧୃତି, କୀର୍ତ୍ତି, ଦକ୍ଷତା, ସମର୍ଥ୍ୟ, ବିନୟ, ନୀତି, ପୁରୁଷାର୍ଥ, ପ୍ରାକ୍ରମ ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅଛି, ସେହି ହନୁମାନ୍ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ସଦୃଶ ମୁକ୍ତାମାଳା ପିନ୍ଧି ଗିରି ଉପରେ ଶୁଭ୍ର ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ବୟସ୍କ ବାନର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନରମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ଅଲଙ୍କାର ପାଇଲେ। ବିଭୀଷଣ, ସୁଗ୍ରୀବ, ହନୁମାନ୍, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଓ ସମସ୍ତ ବାନରପ୍ରଧାନମାନେ ନିର୍ମଳ କର୍ମ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକ ମଣି ଓ ଉତ୍ସାହ ସହିତ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯାଇଲେ। ଶ୍ରୀରାମ ଦ୍ୱିବିଦ, ମୈନ୍ଦ ଓ ନୀଳଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଇ, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିଦେଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମହାତ୍ମା ବାନରମାନେ, ରାଜାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଆପଣଙ୍କର କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାନର, ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଦେଖି ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ନିଜ କିଷ୍କିନ୍ଧାନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।