ଦିବ୍ୟ ରଥଟି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଏବଂ ସଜିଥିବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶତ୍ରୁନଗର ବିଜେତା ରାମ ତାହାରେ ଆରୋହଣ କଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ହନୁମାନ, ଦୁହେଁ ମହେନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସ୍ନାନ କରି ଦେବତୁଳ୍ୟ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି ଓ ଶୁଭ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି ଚାଲିଗଲେ। ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ଓ ଶୁଭ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଣୀମାନେ ଓ ସୀତା ଅୟୋଧ୍ୟା ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯଥାଯଥ ଉପାୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଲେ। ଅଶୋକ, ବିଜୟ ଓ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଦୃଢ଼ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ, ରାମଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ନଗରର ଭଲପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଯଥାଯଥ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦରକାର, ତାହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ, ପୁରୋହିତ ତୁରନ୍ତ ନଗର ଛାଡ଼ି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏଉଁବେଳେ ରାମ, ଅପରାଧ-ହୀନ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମତୋ ଅଶ୍ୱ-ଯୁକ୍ତ ରଥ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଭାରତ ରଥର ଲଗାମ ଧରିଥିଲେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଛତା ଧରି ରଖିଥିଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚାମର ନେଇ ରାମଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହଳାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବିଭୀଷଣ, ରାକ୍ଷସମହାରାଜ, ଏକ ଅନ୍ୟ ଚାମର ଧରିଥିଲେ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଧଳା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆକାଶରେ ମୁନିମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ମାରୁତଗଣ ରାମଙ୍କ ଜୟଗାନ କରିଲେ, ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା। ତାପରେ ବନରାଜ ସୁଗ୍ରୀବ ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ ନାମକ ବିଶାଳ ଗଜରେ ଆରୋହଣ କଲେ, ଯାହା ପାହାଡ଼ ପରି ଭାରି। ବନରାମାନେ ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ନବ ହଜାର ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ିଥିଲେ। ଶଂଖ ଓ ମୃଦଙ୍ଗର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ପୁରୀର ଉଚ୍ଚ ମହଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସହରକୁ ରାମ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ରଗାମୀ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ରାଘବ ଅଗ୍ରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ରୂପ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଯୋଦ୍ଧା। ସେମାନେ କକୁତ୍ସ୍ଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ରାମ ମଧୁର ଭାବରେ ସ୍ବାଗତ କଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ଜନସାଧାରଣ ସହ ରାମ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ତାରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲେ। ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଓ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଧରିଥିବା ଲୋକମାନେ ଆଗେ ଯାଉଥିଲେ, ଶୁଭାଶୀଷ ଦେଉଥିଲେ, ରାମ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିଲେ। ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ସୁନା, ଗାଈ, କନ୍ୟାମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସହିତ, ଓ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ ଧରିଥିବା ପୁରୁଷମାନେ ରାମଙ୍କ ଆଗରେ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାମ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ତାଙ୍କର ମିତ୍ରତା, ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଓ ବନରମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଅୟୋଧ୍ୟାବାସୀମାନେ ବନରମାନଙ୍କ କୌଶଳ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ତଥା ରାମ ବିଭୀଷଣଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରତା ବିଷୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ତାଙ୍କର ମହିମା କଥା କହି, ବନରମାନେ ସହିତ ରାମ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହାପରେ ସହରବାସୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହରେ ଧ୍ୱଜ ଉଠାଇଲେ, ରାମ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଇକ୍ଷ୍ବାକୁ ଗୃହକୁ ପହଁଚିଲେ। ଏହିପରେ ରାଘବକୁ ଦେଖି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାରତଙ୍କୁ ମଧୁର ଓ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ। ପିତାଙ୍କ ବଡ଼ ଗୃହକୁ ପହଁଚି ଓ ପ୍ରବେଶ କରି, କୌଶଲ୍ୟା, ସୁମିତ୍ରା ଓ କୈକେୟୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ରାମ କହିଲେ: “ମୋ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହ, ଅଶୋକ ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ବିଶାଳ, ମୁକ୍ତା ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସେହି ଗୃହ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦିଅ।” ଏହି ଶୁଣି, ସତ୍ୟଶୂର ଭାରତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ହାତ ଧରି ସେହି ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ। ଏହାପରେ ଦୀପ ଓ ଶୟନବସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାଘବଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ କହିଲେ: “ପ୍ରଭୁ, ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଦୂତମାନେ ପଠାନ୍ତୁ।” ସୁଗ୍ରୀବ ତୁରନ୍ତ ଚାରି ଜଣ ବନର ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ଚାରିଟି ସମସ୍ତ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ସୁନା ଘଟ ଦେଲେ। “ପ୍ରଭାତରେ ଚାରିଟି ଘଟ ସମୁଦ୍ରଜଳରେ ପୂରଣ କରି ନିଜେ ଯଥାଯଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଅ, ବନରମାନେ।” ଏଭଳି ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ, ବଳଶାଳୀ ବନରମାନେ ଗରୁଡ଼ ପରି ଦ୍ରୁତ ଆକାଶକୁ ଲାଘିଲେ। ଜାମ୍ବବାନ, ହନୁମାନ, ବେଗଦର୍ଶୀ ଓ ଋଷଭ ଜଳ ଭରା ଘଟ ନେଇ ଆସିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ଘଟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେମାନେ ପାଞ୍ଚଶ ଶତ ନଦୀରୁ ଜଳ ନେଇ ଆସିଲେ ଓ ପୂର୍ବ ସମୁଦ୍ରରୁ ଏକ ଘଟ ଜଳ ଆଣିଲେ। ଉତ୍ତମ ଗୁଣର ଓ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ସୁଷେଣ ଓ ଋଷଭ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରରୁ ଦ୍ରୁତ ଜଳ ନେଇ ଆସିଲେ। ଗବୟ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରରୁ ଏକ ସୁନା ଘଟ ମଧ୍ୟରେ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଓ କପୂର ଦ୍ୱାରା ଢାକି ଜଳ ନେଇଲେ। ବାୟୁପୁତ୍ର ହନୁମାନ ବାୟୁ ପରି ଦ୍ରୁତ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଏକ ବିଶାଳ ମଣି ଘଟରେ ଶୀତଳ ଜଳ ଆଣିଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଉତ୍ତମ ହୃଦୟ ହନୁମାନ ଏହି ଜଳ ଆଣିଲେ; ଏବଂ ଏହି ମହାବନରମାନେ ଆଣିଥିବା ଜଳ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ଏହା ପୁରୋହିତ ଓ ମିତ୍ରମାନେ ଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଦେଲେ। ଏହିପରେ ବୟସ୍କ ଓ ପବିତ୍ର ବସିଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ରାମ ଓ ସୀତାଙ୍କୁ ମଣିମୟ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ।