ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ରାଜା ଦଶରଥଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ସମ୍ମାନିତ ଓ ଗୁଣଗୁଣିତ, ଆନନ୍ଦରେ ଏକ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସକାଳ ହେଲାପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ, ନିଜ ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଆଜି ତୁମେ ସମସ୍ତ ଧନରକ୍ଷକମାନେ ଅନେକ ଧନ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ସହିତ ଭଲଭାବରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର; ଚାରିପ୍ରକାରର ଆର୍ମୀ ଶୀଘ୍ର ଆମ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର; ଆମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ଯୋକ୍ତ କର; ଭାସ୍ଵିଷ୍ଟ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କଶ୍ୟପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ କାତ୍ୟାୟନ ମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉନ୍ତୁ ଓ ମୋ ରଥ ଯୋକ୍ତ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଦୂତମାନେ ଆମକୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ କରୁଛନ୍ତି।” ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ, ଚାରିପ୍ରକାରର ଆର୍ମୀ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲା, ଦଶରଥ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଚାରି ଦିନ ଯାତ୍ରା କରି, ସେ ବିଦେହ ଦେଶକୁ ପହଁଚିଲେ। ଦଶରଥଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି, ଜନକ ରାଜା ଅତି ଖୁସି ହୋଇ ସ୍ବାଗତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ। ଜନକ ରାଜା, ବୃଦ୍ଧ ଦଶରଥଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯାଇ, ଉତ୍ସାହରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ— “ଓ ରାଘବ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ! ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନ ମୋ ପାଇଁ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ। ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଆପଣ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବେ, ଏବଂ ଭାସ୍ଵିଷ୍ଟ ମୁନିଙ୍କ ଆଗମନ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ। ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଯେପରି, ତେଣୁ ଏଠାରେ ମୁନିମାନେ ଆସିଛନ୍ତି; ମୋର ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର ହୋଇଛି, ଏବଂ ମୋର ବଂଶର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢ଼ିଛି। ରାଘବମାନେ ଶୌର୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଆଗାମୀ ସକାଳେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଧିପୂର୍ବକ ଯଜ୍ଞ ଶେଷରେ, ମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ବିବାହ ଆୟୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।” ଏହିପରି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଲୋକ ନାୟକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— “ସ୍ୱୀକୃତି ଦାତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଏହି କଥା ଆଗରୁ ଶୁଣିଛି।” “ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଆପଣ କହିଥିବାପରି, ଆମେ ଏହିପରି କରିବା; ଆପଣଙ୍କ କଥା ଧର୍ମମୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି କଥା ଏକ ସତ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆସିଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଜନକ ରାଜା ବିଶ୍ମୟରେ ଭରିଗଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୁନି ମଣ୍ଡଳୀ ଏକଠି ହୋଇ, ସେ ରାତି ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଅତିବାହିତ କଲେ। ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ; ଦଶରଥ ରାଜା ନିଜ ପୁଅ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଜନକ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ଜନକ, ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯଜ୍ଞ ଓ କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ଏହି ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସକାଳ ହେଲାପରେ, ଜନକ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମହାମୁନିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ଶତାନନ୍ଦ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୋ ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ, ଶକ୍ତି, ଶୌର୍ୟ ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଶସ୍ତ, ସୁଭ ନଗରରେ ବସିଛନ୍ତି। ସେ ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରରେ ରହିଛନ୍ତି, ଯାହା କ୍ଷୁମତୀ ନଦୀର ଜଳ ପିଉଛି, ଏହି ନଗର ଦେବତା ରଥ ପୁଷ୍ପକ ପରି ଶୁଭ୍ର; ତାହା ଫଳବୃକ୍ଷ ଓ ଉଦ୍ୟାନରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ। ସେ ମୋର ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ, ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେ; ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ଅଂଶୀ ହେବେ।” ଏହି କଥା ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ହେବା ସହିତ, କିଛି ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଆସିଲେ, ଜନକ ରାଜା ଏହିପରି ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେମାନେ ଦୂତମାନେ ତୀବ୍ର ଗୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ନେଇବାକୁ ଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଆଜ୍ଞାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଡାକାଯାଏ। ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରରେ ପହଁଚି, ସେମାନେ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଜନକଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତ କଥା ମନ୍ତ୍ରଣା କଲେ। ଦୂତମାନେ ଦେଇଥିବା ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, କୁଶଧ୍ୱଜ ରାଜା, ଜନକଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଆସିଲେ। ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜନକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶତାନନ୍ଦ ଓ ଜନକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ରାଜସମ୍ମାନିତ ଆସନରେ ବସିଲେ; ଦୁଇ ଭାଇ ଏକାପଟେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମାନ ଭାବେ ବସିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁଦାମନ୍କୁ କହିଲେ— “ଶୀଘ୍ର ଯାଉ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେର ମୁଖ୍ୟ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶରଥଙ୍କୁ ନେଇଆଣ; ସେ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତୁ।” ସୁଦାମ ଯାଇ, ଦଶରଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କହିଲେ— “ଓ ଅୟୋଧ୍ୟାର ନାଥ, ମିଥିଲାର ରାଜା ଜନକ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଆପଣ ପ୍ରାଚାର୍ୟ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ଆସନ୍ତୁ।” ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦଶରଥ ରାଜା ମୁନିମାନେ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହିତ ଜନକଙ୍କ ବିଶ୍ରାମସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ଜନକଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଓ ମହାରାଜ, ଆପଣ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ଉପାସ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଭଲଭାବରେ ଜାଣିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଭାସ୍ଵିଷ୍ଟ ମୁନି ମୁଖ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମହାମୁନିମାନେ ଅନୁମୋଦନା କରନ୍ତି; ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାସ୍ଵିଷ୍ଟ ମୁନି ମୋର ପକ୍ଷରୁ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ କଥା କହିବେ।” ଦଶରଥ ଚୁପ ହେଲେ, ତେଣୁ ଭାସ୍ଵିଷ୍ଟ ମୁନି ସମ୍ମାନିତ ଭାବେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏପରି ଉତ୍ସବ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ, ଦୁଇ ରାଜବଂଶ ଏକଠି ହୋଇ ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଶୁଭ ଘଟଣାର ଆଗମନ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।