ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବ, ରାକ୍ଷସମାର୍ଗରେ ଶତ୍ରୁଦମନ କରିବା ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ଦଶରଥଙ୍କ ସହିତ ମିଳିଲେ। ସେମାନେ ଏବଂ ସମାବେଶିତ ଋଷିଗଣ ଓ ଦେବ-ଦୃଷ୍ଟିଗଣ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଶତ୍ରୁଦମନୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳି, ଆନନ୍ଦିତ ବାନରମାନେ ସହିତ ରାମ, ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ କିଷ୍କିନ୍ଧାକୁ ଫେରିଲେ। ଗଙ୍ଗା ନଦୀକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଋଷିମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଏଠିରେ ରାମ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଶୁଭ ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରରେ, କୌଣସି ବାଧା ଛଡି, ଆଗାମୀ ଦିନ ରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେବ। ହନୁମାନଙ୍କ ମଧୁର ବାଣୀ ଶୁଣି, ଭରତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଇ, ହାତ ଜୋଡି, ପ୍ରମୋଦରେ କହିଲେ—“ମୋ ହୃଦୟର ଆଶା ଏବେ ପୂରଣ ହେଲା।” ଏଠାରୁ ଏକ ନୂତନ ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ସମ୍ବଲ୍ପ ଶୁଣି, ଭରତ, ସତ୍ୟ ଓ ସୌର୍ୟରେ ଅଟୁଟ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ—“ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସମସ୍ତ ନଗର ଦେବଳୟଗୁଡିକୁ ପବିତ୍ର ଲୋକେ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଓ ସଙ୍ଗୀତରେ ପୂଜା କରନ୍ତୁ। ଗୀତିକାର, ପୂରାଣଜ୍ଞ, ଗାୟକ, ନୃତ୍ୟକାର, ଏବଂ ଗଣିକାମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହେଉନ୍ତୁ। ରାଜନୀ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେନା, ନାରୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଶିଳ୍ପୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏକଠା ହେଇ ଯାଆନ୍ତୁ। ସେମାନେ ରାମଙ୍କ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।” ଭରତଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶତ୍ରୁଦମନୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଗଲେ। ସେ ହଜାର ଶ୍ରମିକମାନେ ଦଳଦଳରେ ପଠାଇଲେ, ନିମ୍ନ-ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥଳ ପ୍ରଶ୍ତ କରି, ସମସ୍ତ ଭୂମିକୁ ସମାନ କଲେ। ନନ୍ଦିଗ୍ରାମରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରାଯିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ; ପୃଥିବୀକୁ ଶୀତଳ ଜଳରେ ଭିଜାଯିବା ଦେଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ କଠା ଧାନ ଓ ଫୁଲ ଚାଉଁଇଲେ; ମହାନଗରର ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତାକୁ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱଜରେ ଶୂଭାୟମାନ କଲେ। ଘରଗୁଡିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, ମାଳା, ମୁକୁତ, ଫୁଲ ଓ ପଞ୍ଚବର୍ଣ୍ଣର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୂଭାୟମାନ କଲେ। ଶତାଧିକ ଲୋକ ରାଜପଥକୁ ବିସ୍ତୃତ କଲେ; ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଧୃଷ୍ଟି, ଜୟନ୍ତ, ବିଜୟ, ସିଧ୍ଧାର୍ଥ, ଅର୍ଥସାଧକ, ଅଶୋକ, ମନ୍ତ୍ରପାଳ ଓ ସୁମନ୍ତ୍ର ଯାତ୍ରାରେ ନିକଳିଲେ। ହଜାର ମଦୋନ୍ମଦ ହାତୀ, ଧ୍ୱଜ ଓ ଭୂଷଣରେ ଶୂଭାୟମାନ, ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମେଖଲା ପିନ୍ଧି, ହାତୀନୀ ଓ ଦ୍ୱିପଦ୍ଧ ହାତୀ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀମାନେ ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବଣ, ଶୂଳ, ପାଶ, ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକା ନେଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା, ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ହଜାର ପଦାତି ସହିତ ଏହି ନାୟକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ତାପରେ, ଦଶରଥଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ, କୌଶଳ୍ୟା ସମ୍ମୁଖରେ ଥିଲେ, ସୁମିତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସମସ୍ତେ କୈକେୟୀ ସହିତ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭରତ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ, ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମାଳା ଓ ମିଠା ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଲେ। ଶଙ୍ଖ ଓ ଢୋଳର ଧ୍ୱନିରେ, ଗୀତିକାରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସାରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଭରତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଦ ଧରିଲେ। ସେ ଧଳା ଛତା, ଧଳା ମାଳା, ଧଳା ଚାମର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କାର ନେଇ ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗାଇଲେ। ଉପବାସରେ କ୍ଷୀଣ, ଦୁଃଖିତ, ଭୃକ୍ଷ ଓ କୃଷ୍ଣମୃଗଚର୍ମରେ ଶୋଭିତ, ଭରତ ଭାଇ ଆସୁଥିବା ଖବର ଶୁଣି, ପୂର୍ବରୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ମହାତ୍ମା ଭରତ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ରାମଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ବାହାରିଲେ, ଘୋଡ଼ାର ହୁଅଁ ଓ ରଥର ଚକ୍ର ଗୁଞ୍ଜନରେ ପୃଥିବୀ କମ୍ପିତ ହେଲା। ଶଙ୍ଖ ଓ ଢୋଳର ଧ୍ୱନି, ହାତୀର ଘଣ୍ଟି, ଶଙ୍ଖ ଓ ଢୋଳର ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନିରେ ଭୂମି ଶିଉଡ଼ି ଉଠିଲା। ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭରତ ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ କପିବଂଶଜ, ତୁମେ ମନର ଚଞ୍ଚଳତାରେ ଲିପ୍ତ ନୁହଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖୁ ନାହିଁ, ଏବଂ ବଦଳାଯାଉଥିବା ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁ ନାହିଁ।” ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ହନୁମାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ— ହନୁମାନ ଭରତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଫଳ ଓ ମଧୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଫୁଲ ଫୁଟିଥିବା ବୃକ୍ଷମାନେ ପାଖକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ମଦୋନ୍ମଦ ମହୁମାଛିର ଗୁଞ୍ଜନରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦିଆ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ଏହି ସମସ୍ତ ସେନା ପାଇଁ ଅତିଥିସତ୍କାର ହେଇଛି—ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଆନନ୍ଦିତ ଜଙ୍ଗଲବାସୀମାନେ ଉଚ୍ଚ ଧ୍ୱନି କରୁଛନ୍ତି। ମୁଁ ଭାବୁଛି ବାନରସେନା ଗୋମତୀ ନଦୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି; ଶାଳବନ ପାଖରେ ଧୂଳି ଉଠିଥିବା ଦେଖନ୍ତୁ। ବାନରମାନେ ଶାଳବନକୁ ଉତ୍ପାତ କରୁଛନ୍ତି; ଦୂରରୁ ଏହି ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଶୋଭା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ବିମାନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଚିନ୍ତାର ଫଳ, ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ପରିଜନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ମହାତ୍ମା ରାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ବିମାନ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଚିନ୍ତା ଭଳି ଶୀଘ୍ର, କୁବେରଙ୍କ କୃପାରେ ରାମଙ୍କ ଯାନ ହେଲା। ଏହି ବିମାନରେ, ଦୁଇ ଶୂର ବନ୍ଧୁ ରାଘବ, ବାଇଦେହୀ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ରାକ୍ଷସ ବିଭୀଷଣ ଅଛନ୍ତି। ତାପରେ, ଏକ ଉତ୍ସବ ଧ୍ୱନି ଆକାଶକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲା; ନାଗରିକମାନେ—ନାରୀ, ଶିଶୁ, ଯୁବକ, ବୃଦ୍ଧ—ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚରେ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ରାମ!