ଯାଜ୍ଞପୁରୀର ରାଜା ଜନକ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ଏହି ମୋ ଝିଅ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାପ୍ତିରେ, ଆପଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ—ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ—ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପାୟେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଦିବ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ, ଯାହାକୁ ଅନେକ ମହାପୁରୁଷ ଦେଖିଥିଲେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାମ ତାହାକୁ ବିଶାଳ ସଭାରେ ଭଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଶକ୍ତିରେ ମୋ ସୀତା, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେବା ଦାୟିତ୍ୱ ମୋର; ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି—ଦୟାକରି ଆପଣଙ୍କର ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ମହାରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଓ ଶିକ୍ଷକମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତୁ; ଆପଣ ରଘୁବଂଶର ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ମହାରାଜ, ଆପଣ ମୋର ନିଶ୍ଚୟ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାରେ ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ଆସ୍ଥା ଓ ସ୍ନେହ ଅଧିକ ହେବ। ଏଭଳି ଭାବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ଜନକ ମହାରାଜ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ ଏହି କଥା କହିଲେ। ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି ଦଶରଥ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଇଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଭାସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ କହିଲେ—“କୁଶିକପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ, କୌଶଲ୍ୟାର ଆନନ୍ଦ ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏଠି ମିଥିଲାରେ ଅଛନ୍ତି। ଜନକ ମହାତ୍ମା ରାମଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଦେଖି ତାଙ୍କ ଝିଅ କୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଯଦି ଜନକ ମହାରାଜଙ୍କର ବ୍ୟବହାର ଆପଣମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଉ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଳମ୍ବ ନ ହେଉ।” ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଏବଂ ମହାମୁନିମାନେ, 'ନିଶ୍ଚୟ' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଦଶରଥ ରାଜା ଖୁସି ହେଇ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ କହିଲେ, “ଆମେ କାଲି ଯିବା।” ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ବଡ ଆଦରରେ ଏଠି ରାତିଟି ଅତିବାହିତ କଲେ, ସମସ୍ତେ ଖୁସି ଓ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏଉଁପରେ, ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣର ବାଲକାଣ୍ଡର ଉନାଉଠି ସର୍ଗ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ରାତି ପରେ, ଦଶରଥ ରାଜା ଖୁସି ଭରେ ତାଙ୍କ ପୁରୋହିତ ଓ କୁଟୁମ୍ବୀମାନେ ସହିତ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଆଜି, ସମସ୍ତ ଧନରକ୍ଷକମାନେ ବହୁ ଧନ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ନେଇ, ସଜିଧଜି ଆଗକୁ ଯାଉ। ଚାରି ଦଳିଆ ସେନା ଶୀଘ୍ର ଯାଉ, ଏବଂ ମୋର ଅନୁଶାସନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥକୁ ଯୋଗ କରିବାକୁ ଦେଖ। ଭାସିଷ୍ଠ, ବାମଦେବ, ଜାବାଲି, କଶ୍ୟପ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ କାତ୍ୟାୟନ ଆସନ୍ତୁ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଗକୁ ଯାଉ, ମୋର ରଥ ଯୋଗ କରନ୍ତୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୂତମାନେ ତ୍ୱରାଣ୍ତ କରୁଛନ୍ତି।” ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚାରି ଦଳିଆ ସେନା ପଛରେ ଚାଲିଲା, ଦଶରଥ ମୁନିମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଚାରି ଦିନ ଯାତ୍ରା ପରେ ସେ ମିଥିଲା ଭୂମିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ଜନକ ରାଜା ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କଲେ। ଏଉଁପରେ, ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଭେଟି, ଜନକ ରାଜା ବଡ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ଦଶରଥଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସ୍ୱାଗତ, ମହାପୁରୁଷ! ଭାଗ୍ୟବଶତ ଆପଣ ଆସିଛନ୍ତି, ରାଘବ। ଆପଣଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ମିଳିବ; ଭାଗ୍ୟବଶତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁରୋହିତ ଭାସିଷ୍ଠ ଆସିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦେବମାନେ ସହିତ ଯେପରି, ମୋର ବାଧା ସମାପ୍ତ ହେଲା ଓ ବଂଶର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବଢିଲା। ରଘୁବଂଶୀମାନେ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ମିଳନରେ ଆପଣ, ଆଗାମି ଦିନ ଉଷାକାଳେ ବିବାହ ଆୟୋଜନ କରନ୍ତୁ। ବିଧିପୂର୍ବକ ବିବାହ ଏହି ମହାମୁନିମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେବା ଉଚିତ।” ଦଶରଥ ରାଜା ଏହି କଥା ଶୁଣି କହିଲେ, “ସ୍ୱୀକାର କରିବା ଦାତା ପକ୍ଷରେ ଉପର୍କ୍ତ; ଏହା ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛୁ। ଆପଣ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଏହା ଆମେ କରିବା; ଆପଣଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଧର୍ମମୟ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ନିଜର ସତ୍ୟବାଦୀର ଉଚ୍ଚାରଣ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଜନକ ରାଜା ବଡ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏକସାଥି ହୋଇ, ଖୁସି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ। ରାମ ଜ୍ୟୋତିମୟ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀତାରେ, ପିତାଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଲେ; ଦଶରଥ ରାଜା ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଖି ବଡ ଖୁସି ହେଲେ। ସେ ଏଠି ବଡ ଆନନ୍ଦରେ ରହିଲେ, ଜନକଙ୍କ ଆଦର ପାଇଲେ; ଜନକ, ଜ୍ୟୋତିମୟ ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଝିଅମାନେ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଏଠି ରାତି ଅତିବାହିତ କଲେ। ଏଉଁପରେ ବାଲକାଣ୍ଡର ସତରି ସର୍ଗ ଶେଷ ହେଉଛି। ପ୍ରଭାତରେ, ଜନକ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରାତଃକାଳୀନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମହାମୁନିମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେବା ସମୟରେ ଶତାନନ୍ଦ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୋ ଭାଇ କୁଶଧ୍ୱଜ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶୁଭ ନଗରରେ ବସୁଛନ୍ତି। ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗର, ପୁଣ୍ୟର ସମାନ, କ୍ଷୁମତୀ ନଦୀର ଜଳ ପାନ କରି, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଫଳବୃକ୍ଷରେ ଘିରିଛି, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପକ ରଥ ପରି। ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯେଉଁଠି ସେ ମୋ ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ମୋ ସହିତ ଅଂଶୀ ହେବେ।” ଏହି କଥା ଶତାନନ୍ଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କହିବା ପରେ, କିଛି ଦୂତ ଆସିଲେ ଓ ଜନକ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେମାନେ ତ୍ୱରାଣ୍ତ ତୀବ୍ର ଘୋଡାରେ ବସି, କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ବିଷ୍ଣୁ ଆସନ୍ତି। ସାଂକାଶ୍ୟ ନଗରେ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ କୁଶଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନକ ରାଜାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଲେ।